Γιατί κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να μεγαλώσουν; Η ψυχολογία της συναισθηματικής ωρίμανσης

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Όλοι μας έχουμε συναντήσει ανθρώπους που, ενώ ηλικιακά βρίσκονται στην ενήλικη ζωή, μοιάζουν να λειτουργούν σαν να βρίσκονται ακόμη σε μια προηγούμενη φάση της.

Άνθρωποι που αποφεύγουν τη δέσμευση, που κυνηγούν διαρκώς το καινούργιο, που δυσκολεύονται να αναλάβουν ευθύνες ή που δείχνουν να αντιστέκονται σε οτιδήποτε τους φέρνει αντιμέτωπους με την έννοια του χρόνου και της ωρίμανσης. Συχνά, η κοινωνία βιάζεται να τους χαρακτηρίσει ως ανώριμους, επιπόλαιους ή ακόμη και εγωκεντρικούς.

Ωστόσο, πίσω από μια συμπεριφορά που εξωτερικά μπορεί να μοιάζει παιδική ή ανεύθυνη, συχνά κρύβονται βαθύτερες ψυχολογικές διεργασίες.

Η ανθρώπινη συμπεριφορά σπάνια είναι τόσο απλή όσο φαίνεται και η δυσκολία κάποιου να συμβαδίσει με την ηλικία του δεν αποτελεί απαραίτητα θέμα χαρακτήρα. Σε αρκετές περιπτώσεις αποτελεί μια προσπάθεια προσαρμογής, μια μορφή άμυνας ή ακόμη και μια εσωτερική σύγκρουση που δεν έχει επιλυθεί.

Η ωρίμανση είναι μια έννοια που συχνά παρεξηγούμε

Πολλοί θεωρούν ότι έρχεται αυτόματα με την ηλικία. Ότι όσο περνούν τα χρόνια, ο άνθρωπος αποκτά αναγκαστικά μεγαλύτερη συναισθηματική σταθερότητα, περισσότερη αυτογνωσία και καλύτερη ικανότητα διαχείρισης των σχέσεων και των ευθυνών του.

Στην πραγματικότητα όμως, η ηλικία και η ψυχική ωρίμανση δεν προχωρούν πάντα μαζί. Η βιολογική ανάπτυξη είναι αναπόφευκτη. Η ψυχική ανάπτυξη, όμως, απαιτεί επεξεργασία εμπειριών, εσωτερική δουλειά, αναγνώριση συναισθημάτων και συχνά δύσκολες προσωπικές αποφάσεις. 

Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν μάθει να λειτουργούν αποτελεσματικά στην καθημερινότητά τους, αλλά δυσκολεύονται να συνδεθούν ουσιαστικά με τον εαυτό τους. Άλλοι μπορεί να έχουν επαγγελματική επιτυχία, αλλά να νιώθουν πανικό στην ιδέα μιας βαθιάς συναισθηματικής σχέσης.

Κάποιοι αποφεύγουν οτιδήποτε τους φέρνει αντιμέτωπους με την έννοια της σταθερότητας, γιατί στο μυαλό τους η σταθερότητα έχει συνδεθεί με τον περιορισμό, την απώλεια ελευθερίας ή ακόμη και την απώλεια της ταυτότητάς τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι ζούμε σε μια εποχή που εξιδανικεύει τη νεότητα

Η νεότητα συνδέεται με την ομορφιά, τη ζωτικότητα, τις δυνατότητες, την ελευθερία και την αίσθηση ότι όλα είναι ακόμη ανοιχτά. Αντίθετα, η ωρίμανση πολλές φορές παρουσιάζεται ως κάτι λιγότερο ελκυστικό. Ως μια φάση γεμάτη υποχρεώσεις, περιορισμούς και απώλειες.

Μέσα σε αυτό το κοινωνικό πλαίσιο, αρκετοί άνθρωποι αρχίζουν να φοβούνται οτιδήποτε τους θυμίζει ότι ο χρόνος περνά. Ο φόβος της γήρανσης δεν αφορά μόνο την εμφάνιση. Αφορά βαθύτερα υπαρξιακά ζητήματα.

Μας φέρνει αντιμέτωπους με το γεγονός ότι η ζωή δεν είναι απεριόριστη. Ότι οι επιλογές μας έχουν συνέπειες. Ότι δεν μπορούμε να είμαστε τα πάντα και να ζήσουμε τα πάντα. Για κάποιους ανθρώπους, αυτή η συνειδητοποίηση προκαλεί έντονο άγχος. Έτσι, η προσπάθεια να διατηρήσουν έναν διαρκώς νεανικό τρόπο ζωής γίνεται ένας τρόπος να κρατήσουν σε απόσταση αυτή τη δυσάρεστη αλήθεια.

Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι οι ανεκπλήρωτες ανάγκες προηγούμενων περιόδων της ζωής

Υπάρχουν άνθρωποι που μεγάλωσαν πολύ γρήγορα. Παιδιά που χρειάστηκε να αναλάβουν ευθύνες πριν την ώρα τους, να φροντίσουν άλλους ή να καταπιέσουν τις δικές τους ανάγκες για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του περιβάλλοντός τους.

Όταν αυτοί οι άνθρωποι φτάνουν στην ενήλικη ζωή, συχνά εμφανίζεται μια έντονη ανάγκη να ζήσουν όσα στερήθηκαν. Να νιώσουν ανεμελιά, ελευθερία, αυθορμητισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αυτό που φαίνεται ως ανωριμότητα μπορεί στην πραγματικότητα να είναι μια καθυστερημένη προσπάθεια κάλυψης συναισθηματικών αναγκών που έμειναν ανεκπλήρωτες. 

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η ανάγκη για επιβεβαίωση.

Η αυτοεκτίμηση πολλών ανθρώπων στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο πώς τους βλέπουν οι άλλοι.Στην αίσθηση ότι είναι επιθυμητοί, αποδεκτοί ή σημαντικοί. Όταν η εσωτερική αξία δεν έχει εδραιωθεί, η εξωτερική επιβεβαίωση αποκτά υπερβολική σημασία.

Έτσι, η διατήρηση μιας νεανικής εικόνας ή η αναζήτηση σχέσεων που ενισχύουν το αίσθημα της επιθυμητότητας μπορεί να λειτουργεί ως ένας τρόπος ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης. Πίσω από αυτή τη συμπεριφορά δεν βρίσκεται απαραίτητα ματαιοδοξία. Συχνά βρίσκεται η ανασφάλεια και η ανάγκη να νιώσει κάποιος ότι εξακολουθεί να έχει αξία. Παράλληλα, δεν είναι λίγες οι φορές που η διαρκής αναζήτηση διασκέδασης και έντονων εμπειριών λειτουργεί ως τρόπος αποφυγής της επαφής με τον εσωτερικό κόσμο.

Όταν ο άνθρωπος βρίσκεται συνεχώς σε κίνηση, όταν γεμίζει κάθε στιγμή με δραστηριότητες, κοινωνικές επαφές ή νέες εμπειρίες, μειώνονται οι πιθανότητες να έρθει σε επαφή με δύσκολα συναισθήματα. Η μοναξιά, η ανασφάλεια, η θλίψη ή το υπαρξιακό άγχος μένουν προσωρινά στο περιθώριο. Ωστόσο, όσα αποφεύγουμε δεν εξαφανίζονται. Συχνά επιστρέφουν με διαφορετικούς τρόπους, μέσα από μια αίσθηση κενού, ανικανοποίητου ή συνεχούς αναζήτησης του επόμενου ερεθίσματος.

Από την άλλη πλευρά, είναι σημαντικό να αποφύγουμε την παγίδα της υπεραπλούστευσης

Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που είναι αυθόρμητος, δραστήριος ή επιλέγει έναν διαφορετικό τρόπο ζωής δυσκολεύεται να ωριμάσει. Η χαρά, η ζωντάνια και η περιέργεια δεν έχουν ηλικία. Η ψυχική ωριμότητα δεν μετριέται από το πόσο σοβαρός ή προβλέψιμος είναι κάποιος. Ούτε από το αν ακολουθεί τα κοινωνικά πρότυπα της ηλικίας του.

Η πραγματική διαφορά βρίσκεται αλλού.
Βρίσκεται στο κατά πόσο ο άνθρωπος έχει επίγνωση των κινήτρων του.

Στο αν μπορεί να αναλάβει την ευθύνη των επιλογών του.
Στο αν είναι ικανός να δημιουργεί ουσιαστικές σχέσεις και να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες χωρίς να χρειάζεται συνεχώς να τις αποφεύγει.

Ένας άνθρωπος μπορεί να διατηρεί τον αυθορμητισμό και τη ζωντάνια του σε οποιαδήποτε ηλικία και ταυτόχρονα να είναι βαθιά ώριμος συναισθηματικά.

Ίσως τελικά το να μεγαλώνει κανείς να μην έχει τόσο σχέση με τον αριθμό των χρόνων που έχουν περάσει, αλλά με το πόσο πρόθυμος είναι να γνωρίσει τον εαυτό του. Να αποδεχτεί τα όριά του, να αναγνωρίσει τις ανάγκες του και να συμφιλιωθεί με τις αλλαγές που φέρνει η ζωή.

Η ωρίμανση δεν είναι απώλεια της νεότητας. Είναι η δυνατότητα να κρατάμε τη ζωντάνια μας χωρίς να φοβόμαστε την εξέλιξη. Να διατηρούμε τη χαρά χωρίς να αποφεύγουμε την ευθύνη. Να συνεχίζουμε να ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας, χωρίς να μένουμε εγκλωβισμένοι σε μια εικόνα που κάποτε μας έκανε να νιώθουμε ασφαλείς.

Γιατί τελικά, το να μεγαλώνουμε δεν σημαίνει να χάνουμε τον εαυτό μας. Σημαίνει να τον γνωρίζουμε βαθύτερα.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...