Η κατάθλιψη έιναι μία ψυχική νόσος που χαρακτηρίζεται από  συναισθήματα έντονης θλίψης και μελαγχολίας. Συνήθως εμφανίζεται στη ζωή ενός ατόμου μετά από κάποιο τραυματικό γεγονός. Ίσως κάποιος ξαφνικός θάνατος, η απώλεια ενός έρωτα, η λήξη μιας φιλίας, οι δύσκολες επαγγελματικές συνθήκες.

To διάστημα των καλοκαιρινών διακοπών αποτελεί μια κρίσιμη φάση της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας. Συχνά βιώνεται από τον θεραπευόμενο ως απώλεια, εγκατάλειψη ή ακόμα και ως ανακούφιση.

Εκατομμύρια άνθρωποι βασανίζονται καθημερινά από καταθλιπτικές συμπεριφορές και συνήθειες. Για κάποιους η κατάθλιψη αποτελεί ένα σύντομο επεισόδιο που εμφανίζεται μόνο μια φορά στη διάρκεια της ζωής τους…Για άλλους όμως, είναι είτε χρόνιο φαινόμενο είτε υποτροπιάζουσα ανά τα έτη κατάσταση που επηρεάζει σημαντικά την έκβαση της ζωή τους.

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, το Κολλέγιο Ανθρωπιστικών Επιστημών – ICPS διοργανώνει την Παρασκευή 21 Νοεμβρίου 2025 και ώρα 17:00–19:00, μια ιδιαίτερα σημαντική ημερίδα με θέμα: «Η κοινωνία σε εγρήγορση: Ψυχοθεραπεία, δομές και τέχνη ενάντια στην έμφυλη βία».

Είναι άξιο αναφοράς να ειπωθούν σε αυτό το σημείο, πριν ακόμα μπούμε σε λεπτομέρειες, ορισμένες γενικότερες πληροφορίες, οι οποίες σχετίζονται με το θέμα του παρόντος άρθρου και συγκεκριμένα με τη λέξη «πανικός».

Η συγκεκριμένη λέξη προέρχεται από το όνομα ενός αρχαίου Θεού, του Πάνα, ο οποίος ήταν μεταξύ των γνωστών θεοτήτων της αρχαίας Ελλάδας.

Η έννοια της ψυχικής ασθένειας έχει δεχθεί αρκετό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Παρά την συχνή χρήση του όρου υπάρχουν πολλοί που διαφωνούν με την ύπαρξη αυτού, επεξηγώντας τους διάφορους λόγους για τους οποίους μία τέτοια έννοια είναι γεμάτη ψεγάδια. Οι κριτικές της έννοιας της ψυχικής ασθένειας προέρχονται από διαφορετικούς πληθυσμούς: από τους επαγγελματίες της ψυχικής υγείας, από το ευρύ κοινό και από τους ίδιους τους χρήστες υπηρεσιών.

Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να είμαι καλός άνθρωπος και στο να παραμερίζω συνεχώς τον εαυτό μου για να το αποδείξω. Πολλοί άνθρωποι μεγαλώνουν πιστεύοντας ότι η αξία τους συνδέεται με το πόσο διαθέσιμοι, εξυπηρετικοί και  «εύκολοι»  είναι προς τους άλλους.

Από τα πανάρχαια χρόνια ήταν γνωστό ότι οι ανθρώπινες επαφές και σχέσεις έχουν τη δύναμη να ανακουφίσουν τον ψυχικό πόνο, να αλλάξουν τον τρόπο συμπεριφοράς, να μεταβάλουν την εσωτερική εικόνα του εαυτού ή και του κόσμου και, γενικά, να συμβάλουν στη λύση των ψυχικών προβλημάτων.

Η μοναξιά δεν αναγγέλλεται. Δεν φοράει ημερολόγιο, δεν ζητά την άδεια της ηλικίας, δεν κοιτάζει αν ο ήλιος λάμπει ή αν πέφτει βροχή. Έρχεται όταν το μέσα μας πάψει να συνομιλεί με το έξω. Μπορεί να βρεθεί στα νιάτα και στα γηρατειά, στην ευτυχία και στη θλίψη, στην πολυκοσμία και στην απομόνωση. Δεν έχει εποχή – έχει πρόσωπο. Το δικό μας.

Η μοναξιά του θεραπευόμενου (Μέρος Α')
Η συνειδητοποίηση του τραύματος, μέσω της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας, είναι μια πράξη επαφής τόσο με τον εαυτό όσο και με τους άλλους, η οποία αναμένεται να μειώσει τη μοναξιά, δηλαδή την εμπειρία του ανθρώπου ότι είναι μόνος, απομονωμένος, αποκομμένος από τους άλλους (περισσότερα για τη μοναξιά βλ. Γαλανάκη, 2014α).

Η μοναξιά στην ψυχοθεραπευτική σχέση (Μέρος 2ο - Η μοναξιά του θεραπευτή

Εκτός από τον θεραπευόμενο και ο θεραπευτής νιώθει μοναξιά, βιώνει δηλαδή την εμπειρία ότι είναι μόνος, απομονωμένος, αποκομμένος από τους άλλους (περισσότερα για τη μοναξιά βλ. Γαλανάκη, 2014α). Βρίσκεται ενώπιον του αιτήματος του θεραπευόμενου, πιθανώς και της οικογένειάς του.

Κάθε φορά που σκεφτόμαστε λίγο διαφορετικά, ο εγκέφαλος μας το μαθαίνει. Δεν είμαστε “κολλημένοι όπως γεννηθήκαμε” αλλά οργανισμοί που αλλάζουν.

Ντροπή.. ένα συναίσθημα βαθιά υπαρξιακό και γνώριμο. Εκδηλώνεται μέσα από ένα ευρύ φάσμα, από την ελαφριά αμηχανία που όλοι μας πολλές φορές έχουμε βιώσει μέχρι την κατάσταση πανικού και την παράλυση. 
Συχνά συνοδεύεται με την ενοχή, ωστόσο είναι σημαντικό να τη διαχωρίσουμε  από την ντροπή καθώς η δεύτερη είναι το συναίσθημα που συνδέεται με το “being”, δηλαδή ότι δεν είμαι επαρκής , δεν είμαι αρκετός, ενώ η ενοχή με το“ doing”, κάνω κάποιο κακό ή πληγώνω κάποιον κ.α.

Η οικογένεια αποτελεί το περιβάλλον μέσα στον οποίο τα μέλη της έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με συμπεριφορές και στάσεις που διαμορφώνουν, σύμφωνα με έρευνες, τον τρόπο με τον οποίο θα συνδεθούν αργότερα στη ζωή τους με άλλους ανθρώπους αλλά και την εικόνα και ιδέα που θα έχουν για την οικογένεια.

Τα τελευταία χρόνια ακούμε συνεχώς για την ανάγκη να γίνουμε «η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας».

Υπάρχουν περίοδοι όπου όλα λειτουργούν εξωτερικά με ακρίβεια. Οι ρυθμοί συνεχίζονται, οι ρόλοι υπηρετούνται, οι σχέσεις διατηρούν μια επιφανειακή ισορροπία.

Η ανάγκη μας για αλλαγή ενεργοποιείται όταν διαπιστώνουμε ότι κάποια πράγματα στον εαυτό μας και στην καθημερινότητά μας δεν πηγαίνουν όπως τα θέλουμε ή μας δημιουργούν δυσάρεστες συνέπειες στην ψυχική ή/ και σωματική μας υγεία και στις σχέσεις μας.

Η PSP είναι μία προσέγγιση για την ενσώματη αυτοσχεδιαστική αλληλεπίδραση. Ο στόχος της είναι να υποστηρίξει την ανάπτυξη της ικανότητας του ατόμου να αντιλαμβάνεται πολυεπίπεδα αυτό που συμβαίνει στη δική του υποκειμενική φυσική και ψυχολογική πραγματικότητα, καθώς συντίθεται στιγμή-στιγμή η ροή της προσωπικής του εμπειρίας (η ικανότητα αυτή λέγεται “επίγνωση”).

Η παροιμία «η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει» περιγράφει ακριβώς την ικανότητα της γλώσσας να μη μπορέσει να κατανοηθεί, να μην αποδώσει ορθά, να αλλάζει συνεχώς και να μην ενημερώνει για τις αλλαγές και ως εκ τούτου να πληγώνει, να συνθλίβει, να τσακίζει και εν γένει να προκαλεί αρνητικά συναισθήματα στους δέκτες των μηνυμάτων της. 

Η σιωπή των παιδιών που έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης είναι κάτι σύνηθες. Όταν μαθαίνουμε για μια σεξουαλική κακοποίηση παιδιού, συνήθως είναι χρόνια αργότερα, όταν πια ως ενήλικες θα επισκεφτούν το γραφείο κάποιου ειδικού ψυχικής υγείας. Τι έχουμε μάθει λοιπόν για αυτή τη σιωπή;