Έχει υποστηριχθεί ότι η θεραπευτική σχέση είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες στην ψυχοθεραπεία. Επί του παρόντος, η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία και η αξία της θεραπευτικής σχέσης λαμβάνουν ολοένα και περισσότερη προσοχή στη βιβλιογραφία και στην έρευνα.

Τα εμπόδια για τη θεραπευτική σχέση και η σημαντικότητά της.
Αναμφισβήτητα η θεραπευτική σχέση στην ψυχοθεραπεία μεταξύ θεραπευομένου/θεραπευτή είναι μια πολύ ιδιαίτερη και μοναδική σχέση.

Η προσωποκεντρική συμβουλευτική, μαζί με τις γνωστικο-συμπεριφοριστικές και ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις, συγκαταλέγεται, στις πιο σημαντικές και αποτελεσματικές θεραπευτικές μεθόδους. Ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 1940 όταν πρωτοεμφανίσθηκε από τον Αμερικανό ψυχολόγο Carl R. Rogers (τον μόνο μη ευρωπαίο θεμελιωτή θεραπευτικής μεθόδου). Η μετέπειτα εξέλιξή της συνδέεται άρρηκτα με το έργο του.

Η θεωρία του δεσμού (attachment theory) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προσεγγίσεις στην ψυχολογία, αναδεικνύοντας τη σημασία των πρώιμων σχέσεων στη διαμόρφωση της ψυχικής ανάπτυξης και των διαπροσωπικών σχέσεων.

Στο δωμάτιο αποκαλύψεων είχαμε σήμερα την Ιωάννα Πετράκου, ψυχολόγο - ψυχοθεραπεύτρια, η οποία απάντησε στα ερωτήματα μας.

Η κατάθλιψη αποτελεί μία από τις πιο συχνές και σοβαρές ψυχικές διαταραχές της σύγχρονης εποχής.

Η κατάθλιψη έιναι μία ψυχική νόσος που χαρακτηρίζεται από  συναισθήματα έντονης θλίψης και μελαγχολίας. Συνήθως εμφανίζεται στη ζωή ενός ατόμου μετά από κάποιο τραυματικό γεγονός. Ίσως κάποιος ξαφνικός θάνατος, η απώλεια ενός έρωτα, η λήξη μιας φιλίας, οι δύσκολες επαγγελματικές συνθήκες.

To διάστημα των καλοκαιρινών διακοπών αποτελεί μια κρίσιμη φάση της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας. Συχνά βιώνεται από τον θεραπευόμενο ως απώλεια, εγκατάλειψη ή ακόμα και ως ανακούφιση.

Εκατομμύρια άνθρωποι βασανίζονται καθημερινά από καταθλιπτικές συμπεριφορές και συνήθειες. Για κάποιους η κατάθλιψη αποτελεί ένα σύντομο επεισόδιο που εμφανίζεται μόνο μια φορά στη διάρκεια της ζωής τους…Για άλλους όμως, είναι είτε χρόνιο φαινόμενο είτε υποτροπιάζουσα ανά τα έτη κατάσταση που επηρεάζει σημαντικά την έκβαση της ζωή τους.

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, το Κολλέγιο Ανθρωπιστικών Επιστημών – ICPS διοργανώνει την Παρασκευή 21 Νοεμβρίου 2025 και ώρα 17:00–19:00, μια ιδιαίτερα σημαντική ημερίδα με θέμα: «Η κοινωνία σε εγρήγορση: Ψυχοθεραπεία, δομές και τέχνη ενάντια στην έμφυλη βία».

Είναι άξιο αναφοράς να ειπωθούν σε αυτό το σημείο, πριν ακόμα μπούμε σε λεπτομέρειες, ορισμένες γενικότερες πληροφορίες, οι οποίες σχετίζονται με το θέμα του παρόντος άρθρου και συγκεκριμένα με τη λέξη «πανικός».

Η συγκεκριμένη λέξη προέρχεται από το όνομα ενός αρχαίου Θεού, του Πάνα, ο οποίος ήταν μεταξύ των γνωστών θεοτήτων της αρχαίας Ελλάδας.

Η έννοια της ψυχικής ασθένειας έχει δεχθεί αρκετό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Παρά την συχνή χρήση του όρου υπάρχουν πολλοί που διαφωνούν με την ύπαρξη αυτού, επεξηγώντας τους διάφορους λόγους για τους οποίους μία τέτοια έννοια είναι γεμάτη ψεγάδια. Οι κριτικές της έννοιας της ψυχικής ασθένειας προέρχονται από διαφορετικούς πληθυσμούς: από τους επαγγελματίες της ψυχικής υγείας, από το ευρύ κοινό και από τους ίδιους τους χρήστες υπηρεσιών.

Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να είμαι καλός άνθρωπος και στο να παραμερίζω συνεχώς τον εαυτό μου για να το αποδείξω. Πολλοί άνθρωποι μεγαλώνουν πιστεύοντας ότι η αξία τους συνδέεται με το πόσο διαθέσιμοι, εξυπηρετικοί και  «εύκολοι»  είναι προς τους άλλους.

Από τα πανάρχαια χρόνια ήταν γνωστό ότι οι ανθρώπινες επαφές και σχέσεις έχουν τη δύναμη να ανακουφίσουν τον ψυχικό πόνο, να αλλάξουν τον τρόπο συμπεριφοράς, να μεταβάλουν την εσωτερική εικόνα του εαυτού ή και του κόσμου και, γενικά, να συμβάλουν στη λύση των ψυχικών προβλημάτων.

Η μοναξιά δεν αναγγέλλεται. Δεν φοράει ημερολόγιο, δεν ζητά την άδεια της ηλικίας, δεν κοιτάζει αν ο ήλιος λάμπει ή αν πέφτει βροχή. Έρχεται όταν το μέσα μας πάψει να συνομιλεί με το έξω. Μπορεί να βρεθεί στα νιάτα και στα γηρατειά, στην ευτυχία και στη θλίψη, στην πολυκοσμία και στην απομόνωση. Δεν έχει εποχή – έχει πρόσωπο. Το δικό μας.

Η μοναξιά του θεραπευόμενου (Μέρος Α')
Η συνειδητοποίηση του τραύματος, μέσω της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας, είναι μια πράξη επαφής τόσο με τον εαυτό όσο και με τους άλλους, η οποία αναμένεται να μειώσει τη μοναξιά, δηλαδή την εμπειρία του ανθρώπου ότι είναι μόνος, απομονωμένος, αποκομμένος από τους άλλους (περισσότερα για τη μοναξιά βλ. Γαλανάκη, 2014α).

Η μοναξιά στην ψυχοθεραπευτική σχέση (Μέρος 2ο - Η μοναξιά του θεραπευτή

Εκτός από τον θεραπευόμενο και ο θεραπευτής νιώθει μοναξιά, βιώνει δηλαδή την εμπειρία ότι είναι μόνος, απομονωμένος, αποκομμένος από τους άλλους (περισσότερα για τη μοναξιά βλ. Γαλανάκη, 2014α). Βρίσκεται ενώπιον του αιτήματος του θεραπευόμενου, πιθανώς και της οικογένειάς του.

Κάθε φορά που σκεφτόμαστε λίγο διαφορετικά, ο εγκέφαλος μας το μαθαίνει. Δεν είμαστε “κολλημένοι όπως γεννηθήκαμε” αλλά οργανισμοί που αλλάζουν.

Ντροπή.. ένα συναίσθημα βαθιά υπαρξιακό και γνώριμο. Εκδηλώνεται μέσα από ένα ευρύ φάσμα, από την ελαφριά αμηχανία που όλοι μας πολλές φορές έχουμε βιώσει μέχρι την κατάσταση πανικού και την παράλυση. 
Συχνά συνοδεύεται με την ενοχή, ωστόσο είναι σημαντικό να τη διαχωρίσουμε  από την ντροπή καθώς η δεύτερη είναι το συναίσθημα που συνδέεται με το “being”, δηλαδή ότι δεν είμαι επαρκής , δεν είμαι αρκετός, ενώ η ενοχή με το“ doing”, κάνω κάποιο κακό ή πληγώνω κάποιον κ.α.

Η οικογένεια αποτελεί το περιβάλλον μέσα στον οποίο τα μέλη της έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με συμπεριφορές και στάσεις που διαμορφώνουν, σύμφωνα με έρευνες, τον τρόπο με τον οποίο θα συνδεθούν αργότερα στη ζωή τους με άλλους ανθρώπους αλλά και την εικόνα και ιδέα που θα έχουν για την οικογένεια.