Δεν είσαι η δουλειά σου. Η επαγγελματική επιτυχία δεν καθορίζει την αξία σου

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η ανάγκη για προσοχή
Οι άνθρωποι είμαστε από τη φύση μας  φτιαγμένοι ώστε να αποζητούμε την προσοχή. Από πολύ μικρή ηλικία αναζητούμε τη γονική φιγούρα για να απολαύσουμε την προσοχή, την απόλυτη αφοσίωση, την επιρροή που ασκούμε.

Όταν τα παιδιά είναι μικρά, αυτό που συνήθως κάνουν είναι  να φωνάζουν  από το δωμάτιό της « μαμά, έλα λίγο» κι ο γονιός τρέχει να δει τι συμβαίνει. Το μόνο που θέλουν είναι να επιβεβαιώσουν την θέση τους και την προσοχή μας, λέγοντας μια απλή  φράση  «τίποτα». Σε κάθε κάλεσμα εμείς είμαστε εκεί.. Η προσοχή αυτή δεν είναι δεδομένη από όλους όσους  θα συναναστραφεί το παιδί αργότερα στη ζωή του. Δεν συμβαίνει στο σχολείο, δεν συμβαίνει στο πανεπιστήμιο, δεν συμβαίνει στο εργασιακό πλαίσιο.

Ως κοινωνικά όντα έχουμε ανάγκη την συνύπαρξη και την αλληλεπίδραση η οποία πότε είναι θετική και πότε αρνητική.

Η έκθεσή μας στον υπόλοιπο κόσμο ξεκινά  από την στιγμή που μπαίνουμε σε διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια όπου εκεί δεν απολαμβάνουμε την απόλυτη προσοχή. Σε αυτό το σημείο ξεκινά ένας συνεχής αγώνας προσδιορισμού της θέσης μας μέσα στον χώρο και τους άλλους.

Η διεκδίκηση μιας γνώριμης θέσης την οποία καταλαμβάναμε στον οικογενειακό πλαίσιο πλέον αμφισβητείται και μειώνεται σταδιακά. Υπάρχουν  πλέον και άλλοι που διεκδικούν το ίδιο με εμάς.

Το αίσθημα της ανασφάλειας είναι  ήδη εδώ. Η διεκδίκηση έχει γίνει σκοπός και έχει πολλές και διαφορετικές εκφάνσεις για τον καθένα, ανάλογα με τις πεποιθήσεις, τις αξίες, τις προσλαμβάνουσες και το περιβάλλον στο οποίο έζησε και μεγάλωσε.

Το κύρος και η συνειδητοποίηση της αξίας μας αναζητείται μέσα από τους άλλους, μέσα από τα βλέμματα, από τις εκφράσεις, από την αντιμετώπιση σε ότι κάνουμε. Η πιο σημαντική επιβεβαίωση συντελείται μέσα στο εργασιακό περιβάλλον κατά την ενήλικη ζωή .

Επάγγελμα, Εργασία, Καριέρα

Η επιτυχία και η ευτυχία  αποτελεί πολύπλοκο ερώτημα που για τον καθένα είναι διαφορετικό και σύμφωνο με τις συγκυρίες της ζωής, τις επιδιώξεις, τις αντιλήψεις για το νόημα που προσδίδει στην έννοια αυτή καθαυτή.

Ιστορικά και ερευνητικά η λέξη επάγγελμα, εργασία ήταν συνυφασμένη με την απασχόληση και την επιβίωση, με το πέρασμα των ετών όμως και τις απαιτήσεις της κοινωνίας γενικά και του ατόμου ειδικά,  περάσαμε σε ένα  πλαίσιο μέσα από το οποίο μιλάμε για μία άλλη έννοια την « καριέρα» ως σημείο αναφοράς αυτοπροσδιορισμού.

Πρώτος ο Frank Parsons (1909) κάνει λόγο για το «κτίσιμο μιας καριέρας», για τον προγραμματισμό μιας «εργασιακής σταδιοδρομίας», εισάγοντας έτσι πέρα από τους όρους «απασχόληση» και «επάγγελμα» και τον όρο «καριέρα», με πολλά ερωτηματικά αμφισημίας (Gunz & Heslin, 2005).

Ακολουθεί ιστορικά ο Brewer (1922), ο οποίος ορίζει την καριέρα ως την επαγγελματική απασχόληση ενός ατόμου που του προσφέρει τη δυνατότητα για πρόοδο και ικανοποίηση από την εργασία του, ενώ από τη δεκαετία του ’50 και μετά ο όρος καριέρα αρχίζει ερευνητικά –και όχι μόνο- να γίνεται ιδιαίτερα δημοφιλής.

Σήμερα οι άνθρωποι αναζητούν ένα εργασιακό περιβάλλον όπου θα απολαμβάνουν συνθήκες τέτοιες όπου θα έχουν την δυνατότητα να ικανοποιούν περισσότερα πλέον επίπεδα ζωής που αφορούν όχι μόνο την εργασία αλλά και την καθημερινότητά τους.  Αυτό συνεπάγεται και επεκτείνεται  σύμφωνα με τον Derr (1986) ο οποίος αναπροσαρμόζει  τον όρο που εισήγαγε ο Delong (1982) και υποδεικνύει πέντε πιθανές ερμηνείες για την επιδίωξη της επιτυχίας.

 Δίνοντας έμφαση στην υποκειμενική διάσταση της καριέρας και προσπαθώντας να διερευνήσει μέσα από το μοντέλο του τον τρόπο που αντιλαμβάνονται τα ίδια τα άτομα την επιτυχία τους αναφέρει,  πέντε λόγους προσανατολισμού προς την ανάπτυξη μιας καριέρας (“career success orientation”)

• την επιθυμία για εξέλιξη (κύρος, ευθύνες, μισθός, εξουσία),
• την επιθυμία για ανεξαρτησία (προσωπική ελευθερία, αυτονομία, επιχειρηματικότητα),
• την επιθυμία για ασφάλεια (άτομα που προτιμούν την επαγγελματική ασφάλεια από την πρόοδο
• την επιθυμία για άνοδο (συνεχής εξειδίκευση, τίτλος του «ειδικού») και
• την επιθυμία για ισορροπία (μεταξύ εργασιακής και προσωπικής ζωής).

 Η επαγγελματική επιτυχία δεν καθορίζει την αξία σου

Στις μέρες μας  ένα επιτυχημένο εργασιακό πλαίσιο αφορά πολλές παραμέτρους, δεδομένης της παγκοσμιοποίησης του επιχειρηματικού και εμπορικού κόσμου που έχει προκαλέσει τέτοιες αλλαγές σε επίπεδο οργανωσιακό, αλλά και ως προς τις εργασιακές συμβάσεις. Η συνειδητοποίηση  πως ο άνθρωπος για να είναι και να νιώθει καλά  χρειάζεται να αντλεί  ικανοποίηση μέσα από την συνθήκη εργασίας – ζωής ώστε μέσα από αυτό να κατανοεί την αξία του, δημιουργεί την ανάγκη για την διερεύνηση ενός άλλου μοντέλου πιο εφικτού υπό συνθήκες.

Η σημερινή γενιά ξεχωρίζει ως μια over qualified, υπέρ-εξειδικευμένη  γενιά με  μεταπτυχιακά, διδακτορικά, η οποία δυστυχώς  δεν χαίρει των  ανάλογων  απολαβών και επιβράβευσης για όλες τις γνώσεις, τις ικανότητες και δεξιότητες που κατέχει.

Εδώ λοιπόν εγείρεται το ερώτημα :  Πως μπορεί ένας άνθρωπος να είναι χαρούμενος και ικανοποιημένος μέσα στο εργασιακό του πλαίσιο και ταυτόχρονα να απολαμβάνει την οικογενειακή ζωή, τον ελεύθερό του χρόνο, την κοινωνική ευεξία μέσα από τα οποία ολοκληρώνεται αλλά και εξελίσσεται.

Πως μπορεί όλα αυτά να ενταχθούν και με ποιον τρόπο ώστε να υπάρχει ισορροπημένη διαδικασία.

Εναρμόνιση και ισορροπία

Η ικανοποίηση από την επαγγελματική σταδιοδρομία αφορά βασικές πτυχές της ανθρώπινης δομής όπως ανάγκες, αξίες, προσδοκίες, φιλοδοξίες. Αυτά μπορεί να αφορούν γενικά την επαγγελματική σταδιοδρομία αλλά σίγουρα σχετίζονται και με τον ίδιο τον εαυτό.

Η επιτυχία σε έναν τομέα δεν αποτελεί απαραίτητα και πληρότητα σε όλους τους τομείς της ζωής. Μπορεί κάποιος να είναι επιτυχημένος στην επαγγελματική του ζωή, αλλά από την άλλη απόλυτα δυστυχής, ζώντας  χωρίς νόημα, με συνεχή αδιέξοδα, και αναπάντητα ερωτήματα που με την σειρά τους τον οδηγούν σε έλλειψη αυτοεκτίμησης  και αίσθημα του ανικανοποίητου, σε έναν συνεχή αγώνα αυτοπραγμάτωσης χωρίς να γνωρίζει τον τρόπο κατάκτησής του.

Η αυτοεκτίμηση δεν είναι απόλυτα συνέπεια μιας επιτυχημένης επαγγελματικής διαδρομής, είναι συνδυασμός και ισορροπία ανάμεσα στις ανάγκες και στα θέλω.

Όταν καταφέρω να εναρμονίσω τα θέλω της ψυχής μου με τις πραγματικές ανάγκες μου, τότε μόνο μπορώ να ισορροπήσω και να ζήσω πραγματικά.

Η θεωρία του Holand κατηγοριοποιεί τις προσωπικότητες και τα εργασιακά περιβάλλοντα σε έξι βασικούς τύπους, βοηθώντας στην επιλογή επαγγέλματος. Ένας άνθρωπος  δεν μπορεί να ανήκει μόνο σε μία κατηγορία , έχει στοιχεία είτε από δύο ή τρεις κατηγορίες και με αυτόν τον τρόπο κατατάσσεται και ικανοποιείται από τις εργασιακές συνθήκες. Μπορεί να είναι:

Πρακτικός, Ρεαλιστικός, Ερευνητικός, Καλλιτεχνικός, Κοινωνικός, Επιχειρηματικός, Συμβατικός / Οργανωτικός. Όταν αυτά τα χαρακτηριστικά ταιριάζουν με τη φύση της εργασίας, τότε πληρούνται οι προϋποθέσεις ώστε το άτομο να αισθάνεται πληρότητα, ασφάλεια και να αντλεί ικανοποίηση.

 Δεν αρκεί να πετύχεις. Χρειάζεται να νιώθεις καλά με τη ζωή που δημιούργησες

 Σε αυτό το σημείο θα χρειαστεί να εντάξουμε και τις έρευνες που έχουν τελεστεί για την Συναισθηματική Νοημοσύνη η οποία είναι πολύ σημαντική ως προς τις διαπροσωπικές και τις ενδοπροσωπικές σχέσεις. 

Πάνω στην ερευνητική εργασία των Mayer και Salovey βασίστηκε στη συνέχεια ο Goleman, ο οποίος το 1995  όρισε τη συναισθηματική νοημοσύνη ως την ικανότητα του ατόμου να ελέγχει τις παρορμήσεις του και να καθυστερεί την ικανοποίησή τους, να ρυθμίζει τη διάθεσή του και να εμποδίζει το άγχος ώστε αυτό να μην κατακλύζει τις σκέψεις του, να έχει μια εμπαθητική στάση προς τους άλλους και να ελπίζει, ενώ παράλληλα συμπεριλαμβάνει και την ικανότητά του ατόμου να κινητοποιεί τον εαυτό του και να επιμένει μπροστά σε ματαιώσεις.

Ανέφερε συγκεκριμένα την ύπαρξη πέντε διαστάσεων ως προς το εννοιολογικό περιεχόμενο της συναισθηματικής νοημοσύνης, τις οποίες και ονόμασε:

• αυτεπίγνωση (self-awareness),
• αυτό ρύθμιση (self-regulation),
• αυτό κινητοποίηση (self-motivation),
• κοινωνική επίγνωση ή εμπαθητική στάση (social awareness or empathy) και
• κοινωνικές δεξιότητες ή διαχείριση των σχέσεων (social skills or relationship management) (Goleman,1995).

Μερικές δεκαετίες πριν θεωρούσαμε ότι μόνο με το γνωστικό κομμάτι  Ι/Q (Πανεπιστήμιο , μεταπτυχιακό, διδακτορικό) κάποιος οδηγείται αυτόματα σε μία θέση εργασίας. Οι γνώση αποτελεί ένα πολύ ισχυρό προσόν αλλά χρειάζονται και άλλες δεξιότητες για να ανταπεξέλθει κανείς μέσα σε ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο, το οποίο αφορά την συναισθηματική νοημοσύνη E/Q.

Αναγάγεται  σε τοποθετήσεις που αφορούν το «ξέρω ποιος είμαι και που θέλω να πάω», τη ρύθμιση των συναισθημάτων μου σε περιπτώσεις αποτυχίας ή μη επίτευξης ενός στόχου. Είναι τα κίνητρα και η αισιοδοξία που με διέπει, η θετική ψυχολογία που δεν μου επιτρέπει να  παρατήσω τους στόχους και τα όνειρά μου, με ανάληψη πρωτοβουλιών, διορατικότητα και αξιοποίηση ευκαιριών.

Η ενσυναίσθηση και η κοινωνικές δεξιότητες η πνευματική διέγερση, η αυτονομία, ο αντίκτυπος στην κοινότητα  μου δίνουν τη δυνατότητα να διαπραγματεύομαι, να διαχειρίζομαι δύσκολες καταστάσεις και ανθρώπους καταλήγοντας σε win-win λύσεις για να είμαι σε θέση να είμαι και να νιώθω πρώτιστα καλά με εμένα τον ίδιο και κατ’ επέκταση  με το περιβάλλον μου, (Orser & Dyke, 2005).

Ποιος είσαι όταν βγάλεις από πάνω σου τον τίτλο της δουλειάς σου

Οι περισσότεροι έχουμε ως πρότυπο καταξιωμένους και πολυσυζητημένους χαρακτήρες της ζωής, εστιάζοντας στο αποτέλεσμα και όχι στην πορεία της διαδρομής από την αρχή.  Το ενδιαφέρον όμως χρειάζεται να επικεντρώνεται όχι μόνο στα οικονομικά αποτελέσματα, αλλά και στην  επίτευξη ισορροπίας μεταξύ εργασιακής και προσωπικής ζωής, διατήρηση προσωπικών σχέσεων, ισορροπία μεταξύ οικογένειας και εργασίας (Orser & Dyke, 2005).    

Η σκέψη και η πεποίθηση πως αν καταφέρεις να κατέχεις  μια θέση εργασίας θα σου φέρει αυτόματα και το αντίστοιχο κύρος και αξία δεν συμπεριλαμβάνεται στην έννοια της επιτυχίας από μόνη της.

Η προσοχή και η εικόνα η οποία σχηματίζει κάποιος για εμάς δεν προέρχεται μόνο από την επαγγελματική μας ταυτότητα που πολλοί θεωρούν πως μόνο αυτό αρκεί για να απολαμβάνουν την προσοχή των άλλων γύρω τους.

Η εικόνα μας αποτελείται από πολλές παραμέτρους
Η επαγγελματική μας ταυτότητα δεν αποτελεί και την ταυτότητά μας σαν άτομο.
Δεν είμαστε η δουλειά μας.

Η καριέρα δεν αρκεί για να νιώσεις καλά

Η κοινωνία μας επιτάσσει αυτή την διάκριση ως στερεότυπο της παλαιότερης γενιάς  και ο αυτοπροσδιορισμός μας εξαρτάται  από το επάγγελμα, την καριέρα και κατ’  επέκταση τα εισοδήματα και το κύρος.

Η αναντιστοιχία αυτή έχει οδηγήσει τη σημερινή κοινωνία στη δημιουργία μιας μεγάλης αυταπάτης ανάμεσα σε αυτό που δείχνει κανείς και σε  αυτό που πραγματικά είναι, θεωρώντας πως η αξία του είναι συνυφασμένη με την επαγγελματική του καταξίωση. Εικόνα σε αντιπαράθεση με την  πραγματική εικόνα.

Δεν μου χρειάζεται ένας τίτλος για να αποκτήσω οντότητα, χρειάζεται να πάρω απόσταση και να κοιτάξω λίγο πιο έξω από όλα όσα οι άλλοι θεωρούν  αυτονόητα, να με δω κάτω από άλλο πρίσμα. Κι αυτό δεν είναι άλλο από την προσωπικότητα, τις σκέψεις μου, τον τρόπο με τον οποίο εγώ κατανοώ τον εαυτό μου, τι δίνω και τι παίρνω από τους άλλους. Αποτελεί μια διαδικασία εκτενέστερη, καθολική, βαθύτερη.

 Κάτω από αυτές τις συνθήκες  θα δώσω μεγαλύτερη σημασία σε εμένα και όχι σε όλα όσα επιτάσσει η κοινωνία δίνοντας  μια άλλη ερμηνεία στην επιτυχία:

 προσωπική ή επαγγελματική ή και τα δύο μαζί.

 Στην ουσία.. είμαι και τα δύο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs: Prentice-Hall.

Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Carmeli, A. (2003). The Relationship Between Emotional Intelligence and Work Attitudes, Behavior and

OutcomesAn Examination Among Senior Managers. Journal of Managerial Psychology, 18 (8), 788-813.

Goleman, D. (1995). Emotional intelligence. New York: Bantam Books.

Goleman, D. (1998). Working with emotional intelligence. New York: Bantam Books.

Brewer, J. M. (1922). The Vocational -Guidance Movement. New York: Macmillan.

Derr, C. B. (1986). Managing the new careerists. San Francisco, CA: Jossey-Bass Publishers.

Delong, T.J. (1982). Reexamining the Career Anchor Model, Personnel, 59(3), 50-61.

Gunz, H. P., & Heslin, P. A. (2005). Reconceptualizing career success. Journal of Organizational Behavior, 26, 105-111

Parsons, J. E. (1983). Expectations, Values, and Academic Behaviors. In J. T. Spence, (ed.), Achievement and Achievement Motives: Psychological and Sociological Approaches (pp. 75-141). San Francisco: W. H. Freeman.

Orser, B. J. & Dyke, L.S. (2005, June). Gender Differences in perceived success among business owners and corporate managers. Conference Proceedings from the International Council for Small Business, Washington, USA.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Αικατερίνη Κουραμίδου - Σύμβουλος Ψ.Υγείας

Life Coach Σύμβουλος προσωπικής και επαγγελματικής εξέλιξης Senior Professional Member of H.I.C. | Certificate of Coaching στο Εθνικό κ Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο  ως αυτοαπασχολούμενη στο δικό μου γραφείο. Πτυχίο Κοινωνιολογίας απο το Δ.Π.Θ Τμήμα Κοινωνικής και Οικονομικής πολιτικής. Εκπαιδεύτρια ενηλίκων πιστοποιημένη από τον Ε.ΟΠΠΕΠ

6936554225

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.