Η ψυχολογική ανθρωποφαγία των Social Media

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Αποτελεί πια καθημερινότητα της πλειοψηφίας των ανθρώπων να δίνουν πολύ ή λίγο από τον χρόνο τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είτε είναι αυτοί που παρακολουθούν κάτι είτε είναι αυτοί που «ανεβάζουν» κάτι για να το παρακολουθήσουν κάποιοι άλλοι.

Η ευκολία που έχει προσφέρει η τεχνολογία να μπορεί ο καθένας, οπουδήποτε, να τραβήξει φωτογραφίες και βίντεο από τους πάντες και τα πάντα με ευκολία έχει γιγαντώσει την ενασχόληση των ανθρώπων με αυτά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία πολλαπλασιάζονται και των οποίων οι δυνατότητες διευρύνονται.

Όπως κάθε τι που φέρνει αλλαγές στην καθημερινότητα των ανθρώπων έχει και αυτό το φαινόμενο επιδράσεις στα επίπεδα της συμπεριφοράς, της διαμόρφωσης νοοτροπίας, στην κοινωνική ζωή και στην δόμηση του ψυχισμού των ανθρώπων.

Το φαινόμενο της ενασχόλησης με τα διαφορά μέσα κοινωνικής δικτύωσης καλπάζει με ξέφρενους ρυθμούς και παρατηρούμε οι άνθρωποι να έχουν χωριστεί σε τρεις μεγάλες κατηγορίες. Στους θεατές, στους «δημιουργούς», στους «σχολιαστές ή ειδήμονες». Πολλοί άνθρωποι εναλλάσσονται από την μια κατηγορία στην άλλη.

Αμέτρητα posts, stories, reels, videos και όπως αλλιώς λέγονται, ανεβαίνουν κάθε στιγμή. Το πώς θα νιώθουν αμέτρητοι άνθρωποι εξαρτάται από το πόσα likes και views θα μαζέψουν.

Χωρίς δεύτερη σκέψη δέχονται να αποθανατίζουν καρέ καρέ και να εκθέτουν σε κοινή θέα το που βρίσκονται και τί κάνουν και αυτό είναι τόσο κεντρικό που έχει περισσότερη σημασία απ’ αυτό που ζουν. Αν δεν γίνει story είναι σα να μην έγινε ποτέ. Τους φαίνεται φυσικό με την συναίνεσή τους να τους παρακολουθεί πολύς κόσμος όπου κι αν είναι. Κόσμος που γνωρίζουν προσωπικά, αλλά και κόσμος που δεν γνωρίζουν.

Γίνεται φυσική πραγματικότητα να προσφέρουν με αυτόν τον τρόπο μια κλειδαρότρυπα της ζωής τους σε πολλούς ανθρώπους. Αλλά και για τους θεατές των stories είναι φυσική πραγματικότητα να βλέπουν από την κλειδαρότρυπα τις κινήσεις στις ζωές των άλλων.

Χρησιμοποιώ την λέξη κλειδαρότρυπα παρόλο που φαίνεται αταίριαστη γιατί εμπεριέχει την αδιακρισία και αυτό που θέλω να τονίσω είναι πως η αδιακρισία κοντεύει να χάσει το νόημα της, όσο η προσωπική ζωή βρίσκεται σε κοινή θέα. Η έννοια της προσωπικής ζωής δεν είναι πια η ίδια. Αλλά μπορεί να υπάρχει καθαρά ορισμένη η έννοια της προσωπικής ζωής, όταν φαίνεται πια φυσικό για πάρα πολλούς ανθρώπους μια τέτοια πραγματικότητα;

Επίσης το story αντικαθιστά πλήρως το να πουν οι άνθρωποι σε όσους γνωρίζουν τί έκαναν και πως ήταν εκεί που ήταν, πως αισθάνθηκαν και ότι άλλο ήταν σημαντικό για αυτούς. Επομένως η πραγματική αλληλεπίδραση με τον άλλον μειώνεται δραματικά και τελικά φτάνεις να νομίζεις ότι γνωρίζεις αυτούς που παρακολουθούν αυτά που ανεβάζεις. Όμως υπάρχει και μια άλλη αρνητική ψυχολογική επίδραση σε αυτό το κομμάτι που εξετάζουμε τώρα.

Όταν μιλάνε οι άνθρωποι σε άλλους για αυτά που ζουν, αυτά καταγράφονται πιο καθαρά και πιο έντονα μέσα τους. Επομένως έχουν αναμνήσεις καθαρές και βιώματα με συναισθηματικές αποχρώσεις, στοιχεία που υποστηρίζουν την υγιή εσωτερική εξέλιξη του ανθρώπου. Όμως όταν όλα όσα ζει κάποιος κλείνονται μέσα σε πόζες και ανεβασμένες ιστορίες, δεν καταγράφονται βαθιά και ξεθωριάζουν γρήγορα, πράγμα που κάνει τους ανθρώπους απλώς να καταναλώνουν «εμπειρίες» και πέραν τούτου τίποτα. Να μην έχουν πραγματικές μνήμες.

Αυτή η επίδραση του φαινομένου των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι η πιο προφανής και ίσως η πιο πολυσυζητημένη γι αυτό και δεν θα ήθελα να επεκταθώ άλλο σε αυτήν. Υπάρχει μια άλλη όψη σε αυτόν τον ξέφρενο ρυθμό των συνεχόμενων posts and stories στην οποία θα ήθελα να επικεντρωθώ.

Έχει γίνει εύκολη συνήθεια σε πολλούς ανθρώπους, όπου κι αν βρίσκονται σε ό,τι κι αν συμβαίνει να βγάλουν το κινητό τους και να φωτογραφίζουν ή να βιντεοσκοπούν άλλους ανθρώπους. Αυτό σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φανεί χρήσιμο και ανάλογα και με την χρήση του υλικού και βοηθητικό. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου χωρίς κανέναν δισταγμό βιντεοσκοπούν ανθρώπους παραβιάζοντας τα προσωπικά δεδομένα του και χωρίς τον παραμικρό φραγμό ανεβάζουν τέτοια βίντεο σε κοινή θέα.

Αναφέρομαι σε περιστατικά σαν αυτό το βίντεο, που πολλοί ίσως θα γνωρίζετε ήδη, το οποίο τραβήχτηκε φέτος στην γιορτή του Αγ. Γερασίμου στην Κεφαλλονιά, δείχνοντας έναν άνθρωπο σε έξαρση ψυχικού νοσήματος. Το βίντεο τραβήχτηκε από κάποιον που παρακολουθούσε το «θέαμα», ο οποίος χωρίς να ζητήσει την άδεια από πουθενά τράβηξε την σκηνή και πολύ εύκολα χωρίς πάλι να ρωτήσει κανέναν ανέβασε το βίντεο σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης χωρίς καν να καλύψει τα πρόσωπα των ανθρώπων που ήταν στην σκήνη και κυρίως του ανθρώπου που ήταν σε κρίση.

Βλέπετε πόσο φυσικό μπορεί να είναι για κάποιους το να χώνουν την μύτη τους παντού και να θεωρούν ότι έχουν το δικαίωμα αυτό να το κοινοποιούν στο ευρύ κοινό; Αυτό γίνεται δυνατότητα για πολλούς όταν η κατάσταση της κλειδαρότρυπας που αναφέραμε νωρίτερα έχει παγειωθεί στην νοοτροπία των περισσοτέρων. Έτσι τα πράγματα εξελίσσονται προς το χειρότερο, εκφυλίζοντας έννοιες και αξίες που προστατεύουν τις ζωές των ανθρώπων.

Πάμε τώρα στην κατηγορία των «σχολιαστών-ειδημόνων». Αυτοί αναπαράγουν χωρίς ντροπή τέτοιου είδους αναρτήσεις και προχωρούν και πιο πέρα βάζοντας τον εαυτό τους να παίζει τον κριτή, τον ειδικό και τον έμπειρο σχολιαστή. Στην πραγματικότητα δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να χλευάζουν τους ανθρώπους, να τους υποτιμούν και να τους διαπομπεύουν με αισχρό τρόπο. Μάλιστα πολλοί από αυτούς βγάζουν χρήματα από αυτήν την αισχρότητα, καθώς έχουν πολλά views!

Και φτάνουμε τώρα στην τρίτη κατηγορία ανθρώπων, που αναφέραμε στην αρχή, τους θεατές. Αυτή η κατηγορία είναι η πλειοψηφία. Είναι η κατηγορία με τις πιο σοβαρές και επικίνδυνες συνέπειες αυτού του φαινομένου.

Οι θεατές που καταναλώνουν εικόνες και πρόσωπα χωρίς τις περισσότερες φορές να έχουν το παραμικρό όριο σε αυτό. Είναι τόσο απαραίτητο για τους θεατές να εναλλάσσονται οι εικόνες, να έχουν κάτι να παρακολουθούν που μπορεί να βλέπουν τους «σχολιαστές-ειδήμονες» χωρίς να αναρωτηθούν καμία στιγμή τι κάνουν.

Ο «θεατής» είναι ολόκληρο ψυχολογικό προφίλ το οποίο στο χώρο της ψυχοθεραπείας μπαίνει πάντα στο ψυχοθεραπευτικό μικροσκόπιο.

Και τώρα έχουμε χιλιάδες θεατές που δημιουργούνται από την κατάχρηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίοι δεν υποψιάζονται καν τι τους συμβαίνει ψυχολογικά από αυτήν την συνήθεια τους.

Κοινωνικά όμως γίνονται κυνικοί, αδιάφοροι και απάνθρωποι στο βαθμό που παρακολουθούν σκηνές από τις ζωές άλλων  χωρίς σκέψη για το αν υπάρχει παραβίαση προσωπικού χώρου. Γίνονται ψυχολογικά κανίβαλοι παρακολουθώντας «σχολιαστές» να επικρίνουν, να χλευάζουν προσωπικές πλευρές ή αδυναμίες άλλων ανθρώπων, χωρίς να λένε όχι στην παρακολούθηση.

Σε προσωπικό επίπεδο οι θεατές γίνονται ψυχολογικά ανήμποροι να καταλάβουν τι χρειάζονται και τι επιθυμούν, απλώς παρακολουθούν με όλα τα ψυχολογικά προβλήματα που αυτό θα επιφέρει στην ζωή τους. Αφημένοι και ξεχασμένοι στην παρακολούθηση γίνονται παρατηρητές της ζωής τους, πράγμα που δημιουργεί πολλά από τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά στον χώρο της ψυχοθεραπείας.

Και φυσικά άνθρωποι που συνηθίζουν να καταναλώνουν τέτοιου είδους υλικό δεν μπορούν να έχουν κανένα αληθινό νοιάξιμο για τους συνανθρώπους τους, για την κοινωνική κατάσταση στην οποία ζουν.

Γίνονται σιγά αλλά σταθερά πειθήνιοι, άβουλοι, άκαρδοι, παθητικοί. Με άλλα λόγια γίνονται ψυχικά ανάπηροι, χειρότεροι από τους ανθρώπους των ψυχωτικών κρίσεων, αλλά πολύ βολικοί για την συντήρηση ισχύουσας κατάστασης.

Καλή θέαση!

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...