Ανησυχία για τις επιπτώσεις της εφαρμογής του Νόμου 5129/2024 στις υπηρεσίες απεξάρτησης

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας εκφράζει τη βαθιά ανησυχία του για τις επιπτώσεις της εφαρμογής του Νόμου 5129/2024 στις υπηρεσίες απεξάρτησης.

Παραθέτουμε αυτούσια την ανακοίνωση από τον ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ: 

Ο Ν. 5129/24 ψηφίστηκε το καλοκαίρι του προηγούμενου έτους, κατόπιν πολύμηνης επεξεργασίας, ενώ τελικώς εφαρμόστηκε από την 01/02/25. Σε ό,τι αφορά στις υπηρεσίες απεξάρτησης επέβαλε την ενοποίηση όλων των θεραπευτικών προγραμμάτων σε έναν νέο φορέα (ΕΟΠΑΕ).

Ειδικότερα, για τους εργαζόμενους των Προγραμμάτων Απεξάρτησης του 18 Άνω προέβλεπε αλλαγή στο καθεστώς εργασίας τους, καθώς θα έπρεπε είτε να αποχωρήσουν από ένα Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου και να εργαστούν για ένα Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΕΟΠΑΕ) εφόσον ήθελαν να συνεχίσουν να εργάζονται στην απεξάρτηση, είτε να παραμείνουν μαζί με όλους τους εργαζόμενους του πρώην Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής στην Πολυδύναμη Νοσηλευτική Μονάδα Ψυχικής Υγείας Αττικής.

Οι θεραπευτές των προγραμμάτων απεξάρτησης του 18 Άνω κλήθηκαν αρκετά νωρίς να δηλώσουν την επιλογή τους, χωρίς ουσιαστική και υπεύθυνη ενημέρωση για το εργασιακό τους μέλλον και χωρίς σχεδιασμό από τους αρμόδιους για μετάβαση με σεβασμό στις θεραπευτικές διαδικασίες.

Πέρα από τα τεράστια προβλήματα του ίδιου του νόμου, η έλλειψη οργάνωσης, η απουσία διαλόγου με τους θεραπευτές και ενεργειών για την έγκαιρη κάλυψη των κενών θέσεων θεραπευτών που ήταν σαφές ότι θα προέκυπταν, έχει οδηγήσει `σήμερα τα προγράμματα του 18 Άνω σε κατάσταση διάλυσης, δημιουργώντας τεράστια αβεβαιότητα σε θεραπευόμενους και θεραπευτές και δυναμιτίζοντας τις θεραπευτικές σχέσεις.

Ενδεικτικά αναφέρουμε:

Πρόγραμμα που λειτουργούσε με 6 ψυχολόγους και 3 ψυχιάτρους, μένει πλέον να λειτουργήσει με 2 ψυχολόγους και κανένα ψυχίατρο.

Πρόγραμμα με 10-12 νοσηλευτές, μένει με 6 χωρίς καμία προοπτική για άμεση αναπλήρωση.

Γραμματεία συμβουλευτικού σταθμού λειτουργεί μόνο με έναν εργαζόμενο που καλύπτει αποκλειστικά την πρωινή βάρδια μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις ώρες εξυπηρέτησης των ενδιαφερόμενων.

Στέλεχος του ΕΟΠΑΕ απευθύνεται στους θεραπευτές που απομένουν ζητώντας να «βάλουν πλάτη» διαφορετικά τα προγράμματα θα συγχωνευθούν, χρεώνοντας τους έτσι την όποια αποτυχία αυτού του εγχειρήματος. Παράλληλα ενοχοποιούν όσους αποδεσμεύτηκαν ήδη για την υπολειτουργία και υποστελέχωση των προγραμμάτων καθώς ζήτησαν την εφαρμογή των συμφωνηθέντων χρονοδιαγραμμάτων αποδέσμευσης.

Εύλογα λοιπόν αναρωτιόμαστε: Δεν υπήρχε τρόπος να οργανωθεί μια πολύμηνη μεταβατική περίοδος συνύπαρξης παλαιών και νέων θεραπευτών; Δεν υπήρχε τρόπος στα 2 σχεδόν έτη που διαρκεί όλη αυτή η διαδικασία να προσληφθούν νέοι θεραπευτές και να συμπορευθούν με τους υπάρχοντες, να δοθεί σαφές χρονοδιάγραμμα αποδέσμευσης σε όσους το είχαν εξαρχής δηλώσει και να οργανωθεί αποτελεσματικά η απορρόφησή τους από το Δίκτυο;

Είναι άραγε αυτή η αποδεδειγμένη διοικητική ανεπάρκεια ζήτημα προχειρότητας στον σχεδιασμό ή αδιαφορίας, ζήτημα άγνοιας περί των θεραπευτικών διαδικασιών ή στοχευμένη αδράνεια που επιζητά τη διάλυση των στεγνών προγραμμάτων πλήτωντάς τα στη βάση τους που είναι η θεραπευτική σχέση; Γιατί αγνοήθηκαν οι προειδοποιήσεις των επαγγελματιών και των συλλόγων τους;

Καθώς παρατηρούμε τη συστηματική προσπάθεια μετακύλισης της ευθύνης για την παρούσα κατάσταση στους θεραπευτές που αρνήθηκαν να ενταχθούν στον νέο φορέα, οφείλουμε να δηλώσουμε σαφώς ότι πρόκειται για μια αφήγηση ψευδή που προσπαθεί να συγκαλύψει την ευθύνη των αρμοδίων.

Η πραγματικότητα είναι ότι:

Ο αριθμός των θεραπευτών του 18 Άνω, όλων των ειδικοτήτων, που αρνήθηκαν να μεταφερθούν στον ΕΟΠΑΕ και έχουν παραμείνει στο Δίκτυο είναι πάνω από 85, ενώ οι προσλήψεις που έχουν ολοκληρωθεί για την αντικατάστασή τους δεν υπερβαίνουν τις 5.

Δεν έγιναν εγκαίρως οι απαραίτητες ενέργειες για προσλήψεις νέου προσωπικού.
Δεν οργανώθηκε η μετάβαση με σεβασμό στις θεραπευτικές διαδικασίες.
Δεν υπήρξε πρόβλεψη για σταδιακή μετάβαση όπου νεοπροσληφθέντες θεραπευτές θα εκπαιδεύονταν από τους αποχωρούντες.

Οι αποχωρούντες θεραπευτές δεν ενημερώθηκαν εγκαίρως, με σαφήνεια και σεβασμό για τον χρονικό ορίζοντα μετάβασής τους.

Το αποτέλεσμα αυτής της ανοργάνωτης και βεβιασμένης εφαρμογής του νόμου είναι:

Βίαιη διακοπή θεραπευτικών διαδικασιών από τη μια μέρα στην άλλη
Εγκατάλειψη ανθρώπων που επεξεργάζονταν τραύματα ζωής μετά από μήνες εμπιστοσύνης
Διάλυση θεραπευτικών σχέσεων που δομούνται μέσα στον χρόνο επανατραυματίζοντας τους θεραπευόμενους που αναζητούν τη σταθερότητα μέσα στην αβεβαιότητα
Πιθανή αύξηση των υποτροπών και των dropout
Οικογένειες εξαρτημένων μένουν μετέωρες χωρίς στήριξη και βοήθεια καθώς διακόπτονται οι θεραπευτικές διαδικασίες όπου συμμετείχαν.
Τμήματα που σταματούν να λειτουργούν και οδηγούνται στη συγχώνευση
Συμβουλευτικοί σταθμοί μένουν ακέφαλοι
Δραστική μείωση προσωπικού

Αύξηση των χρόνων αναμονής για ραντεβού για τους νέους θεραπευόμενους, πολύ περισσότερο για όσους απευθύνονται για θέματα εξάρτησης από τον τζόγο και το αλκοόλ
Το νέο προσωπικό εντάσσεται αιφνίδια στη θεραπευτική διαδικασία χωρίς δυνατότητα ομαλής μετάβασης για τους θεραπευόμενους και εκπαίδευσης για τους νέους θεραπευτές.

Ταυτόχρονα η διοίκηση του ΕΟΠΑΕ ισχυρίζεται ότι «όλες οι θεραπευτικές μονάδες, κοινότητες, προγράμματα και υπηρεσίες συνεχίζουν να λειτουργούν με την ίδια ακριβώς σύνθεση». Πρόκειται για μια αφήγηση που επαναλαμβάνεται χωρίς ντροπή, ενώ παράλληλα οι υπηρεσίες αποδεκατίζονται χωρίς μέριμνα για τη συνέχεια και σταθερότητα της θεραπείας των ωφελούμενων.

Πέραν των προγραμμάτων του 18 Άνω, αντίστοιχες καταγγελίες μάς έρχονται για άλλα θεραπευτικά προγράμματα που έχουν ενταχθεί στον νέο φορέα. Οι καταγγελίες μιλούν για μαζικές μετακινήσεις και ελλείψεις προσωπικού, ενώ ο ίδιος ο Διοικητής του ΕΟΠΑΕ παραδέχεται ότι έχει δημιουργηθεί «μεγάλο έλλειμα στελεχιακού δυναμικού», καθώς από τις προβλεπόμενες νέες θέσεις έχει καλυφθεί λιγότερο από το μισό.

Είναι κρίσιμο να καταλάβουμε ότι αυτό που διαδραματίζεται δεν αρκεί να περιγράφεται ως ένα γραφειοκρατικό λάθος, αλλά από θεραπευτική άποψη συνιστά για τους θεραπευόμενους ψυχική κακοποίηση με θεσμική κάλυψη.

Ως θεραπευτές γνωρίζουμε ότι η θεραπευτική διαδικασία βασίζεται στην ειλικρινή επικοινωνία και στη δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης. Οι εξαρτήσεις συχνά αναπτύσσονται μέσα σε συνθήκες κοινωνικής απομόνωσης και διακοπής των υποστηρικτικών δεσμών. Η παρουσία και η σταθερότητα των θεραπευτικών σχέσεων αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ανάρρωσης. Όταν οι θεραπευτές πιέζονται να αποκρύπτουν την αλήθεια για την κατάσταση των υπηρεσιών ή να υπόσχονται συνέχεια που δεν μπορεί να εξασφαλιστεί, υπονομεύεται η βάση της θεραπευτικής σχέσης. Η αιφνίδια διακοπή αυτών των σχέσεων δεν αποτελεί απλώς οργανωτικό πρόβλημα - επαναφέρει τις συνθήκες που αρχικά οδήγησαν στην εξάρτηση.

Ως θεραπευτές στο δημόσιο σύστημα υγείας, οφείλουμε να πάρουμε θέση, καθώς όποιος σιωπά, συναινεί. Όποιος δεν αντιδρά στη διάλυση των θεραπευτικών προγραμμάτων, γίνεται συνένοχος στην κατάρρευση μιας ολόκληρης λογικής φροντίδας, θεραπείας και αξιοπρέπειας.

Η υπεράσπιση της θεραπευτικής πράξης αποτελεί ηθική υποχρέωση προς την κοινωνία και επαγγελματική ευθύνη προς την επιστήμη μας. 

Γραμματεία συμβουλευτικού σταθμού λειτουργεί μόνο με έναν εργαζόμενο που καλύπτει αποκλειστικά την πρωινή βάρδια μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις ώρες εξυπηρέτησης των ενδιαφερόμενων.

Στέλεχος του ΕΟΠΑΕ απευθύνεται στους θεραπευτές που απομένουν ζητώντας να «βάλουν πλάτη» διαφορετικά τα προγράμματα θα συγχωνευθούν, χρεώνοντας τους έτσι την όποια αποτυχία αυτού του εγχειρήματος. Παράλληλα ενοχοποιούν όσους αποδεσμεύτηκαν ήδη για την υπολειτουργία και υποστελέχωση των προγραμμάτων καθώς ζήτησαν την εφαρμογή των συμφωνηθέντων χρονοδιαγραμμάτων αποδέσμευσης.

Εύλογα λοιπόν αναρωτιόμαστε: Δεν υπήρχε τρόπος να οργανωθεί μια πολύμηνη μεταβατική περίοδος συνύπαρξης παλαιών και νέων θεραπευτών; Δεν υπήρχε τρόπος στα 2 σχεδόν έτη που διαρκεί όλη αυτή η διαδικασία να προσληφθούν νέοι θεραπευτές και να συμπορευθούν με τους υπάρχοντες, να δοθεί σαφές χρονοδιάγραμμα αποδέσμευσης σε όσους το είχαν εξαρχής δηλώσει και να οργανωθεί αποτελεσματικά η απορρόφησή τους από το Δίκτυο;

Είναι άραγε αυτή η αποδεδειγμένη διοικητική ανεπάρκεια ζήτημα προχειρότητας στον σχεδιασμό ή αδιαφορίας, ζήτημα άγνοιας περί των θεραπευτικών διαδικασιών ή στοχευμένη αδράνεια που επιζητά τη διάλυση των στεγνών προγραμμάτων πλήτωντάς τα στη βάση τους που είναι η θεραπευτική σχέση; Γιατί αγνοήθηκαν οι προειδοποιήσεις των επαγγελματιών και των συλλόγων τους;

Καθώς παρατηρούμε τη συστηματική προσπάθεια μετακύλισης της ευθύνης για την παρούσα κατάσταση στους θεραπευτές που αρνήθηκαν να ενταχθούν στον νέο φορέα, οφείλουμε να δηλώσουμε σαφώς ότι πρόκειται για μια αφήγηση ψευδή που προσπαθεί να συγκαλύψει την ευθύνη των αρμοδίων.
Η πραγματικότητα είναι ότι:

• Ο αριθμός των θεραπευτών του 18 Άνω, όλων των ειδικοτήτων, που αρνήθηκαν να μεταφερθούν στον ΕΟΠΑΕ και έχουν παραμείνει στο Δίκτυο είναι πάνω από 85, ενώ οι προσλήψεις που έχουν ολοκληρωθεί για την αντικατάστασή τους δεν υπερβαίνουν τις 5.
• Δεν έγιναν εγκαίρως οι απαραίτητες ενέργειες για προσλήψεις νέου προσωπικού.
• Δεν οργανώθηκε η μετάβαση με σεβασμό στις θεραπευτικές διαδικασίες.
• Δεν υπήρξε πρόβλεψη για σταδιακή μετάβαση όπου νεοπροσληφθέντες θεραπευτές θα εκπαιδεύονταν από τους αποχωρούντες.
• Οι αποχωρούντες θεραπευτές δεν ενημερώθηκαν εγκαίρως, με σαφήνεια και σεβασμό για τον χρονικό ορίζοντα μετάβασής τους.

Το αποτέλεσμα αυτής της ανοργάνωτης και βεβιασμένης εφαρμογής του νόμου είναι:

• Βίαιη διακοπή θεραπευτικών διαδικασιών από τη μια μέρα στην άλλη
• Εγκατάλειψη ανθρώπων που επεξεργάζονταν τραύματα ζωής μετά από μήνες εμπιστοσύνης
• Διάλυση θεραπευτικών σχέσεων που δομούνται μέσα στον χρόνο επανατραυματίζοντας τους θεραπευόμενους που αναζητούν τη σταθερότητα μέσα στην αβεβαιότητα
• Πιθανή αύξηση των υποτροπών και των dropout
• Οικογένειες εξαρτημένων μένουν μετέωρες χωρίς στήριξη και βοήθεια καθώς διακόπτονται οι θεραπευτικές διαδικασίες όπου συμμετείχαν.
• Τμήματα που σταματούν να λειτουργούν και οδηγούνται στη συγχώνευση
• Συμβουλευτικοί σταθμοί μένουν ακέφαλοι
• Δραστική μείωση προσωπικού
• Αύξηση των χρόνων αναμονής για ραντεβού για τους νέους θεραπευόμενους, πολύ περισσότερο για όσους απευθύνονται για θέματα εξάρτησης από τον τζόγο και το αλκοόλ
• Το νέο προσωπικό εντάσσεται αιφνίδια στη θεραπευτική διαδικασία χωρίς δυνατότητα ομαλής μετάβασης για τους θεραπευόμενους και εκπαίδευσης για τους νέους θεραπευτές.

Ταυτόχρονα η διοίκηση του ΕΟΠΑΕ ισχυρίζεται ότι «όλες οι θεραπευτικές μονάδες, κοινότητες, προγράμματα και υπηρεσίες συνεχίζουν να λειτουργούν με την ίδια ακριβώς σύνθεση». Πρόκειται για μια αφήγηση που επαναλαμβάνεται χωρίς ντροπή, ενώ παράλληλα οι υπηρεσίες αποδεκατίζονται χωρίς μέριμνα για τη συνέχεια και σταθερότητα της θεραπείας των ωφελούμενων.

Πέραν των προγραμμάτων του 18 Άνω, αντίστοιχες καταγγελίες μάς έρχονται για άλλα θεραπευτικά προγράμματα που έχουν ενταχθεί στον νέο φορέα. Οι καταγγελίες μιλούν για μαζικές μετακινήσεις και ελλείψεις προσωπικού, ενώ ο ίδιος ο Διοικητής του ΕΟΠΑΕ παραδέχεται ότι έχει δημιουργηθεί «μεγάλο έλλειμα στελεχιακού δυναμικού», καθώς από τις προβλεπόμενες νέες θέσεις έχει καλυφθεί λιγότερο από το μισό.

Είναι κρίσιμο να καταλάβουμε ότι αυτό που διαδραματίζεται δεν αρκεί να περιγράφεται ως ένα γραφειοκρατικό λάθος, αλλά από θεραπευτική άποψη συνιστά για τους θεραπευόμενους ψυχική κακοποίηση με θεσμική κάλυψη.

Ως θεραπευτές γνωρίζουμε ότι η θεραπευτική διαδικασία βασίζεται στην ειλικρινή επικοινωνία και στη δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης. Οι εξαρτήσεις συχνά αναπτύσσονται μέσα σε συνθήκες κοινωνικής απομόνωσης και διακοπής των υποστηρικτικών δεσμών. Η παρουσία και η σταθερότητα των θεραπευτικών σχέσεων αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ανάρρωσης. Όταν οι θεραπευτές πιέζονται να αποκρύπτουν την αλήθεια για την κατάσταση των υπηρεσιών ή να υπόσχονται συνέχεια που δεν μπορεί να εξασφαλιστεί, υπονομεύεται η βάση της θεραπευτικής σχέσης. Η αιφνίδια διακοπή αυτών των σχέσεων δεν αποτελεί απλώς οργανωτικό πρόβλημα - επαναφέρει τις συνθήκες που αρχικά οδήγησαν στην εξάρτηση.

Ως θεραπευτές στο δημόσιο σύστημα υγείας, οφείλουμε να πάρουμε θέση, καθώς όποιος σιωπά, συναινεί. Όποιος δεν αντιδρά στη διάλυση των θεραπευτικών προγραμμάτων, γίνεται συνένοχος στην κατάρρευση μιας ολόκληρης λογικής φροντίδας, θεραπείας και αξιοπρέπειας.

Η υπεράσπιση της θεραπευτικής πράξης αποτελεί ηθική υποχρέωση προς την κοινωνία και επαγγελματική ευθύνη προς την επιστήμη μας. 

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...