Επιλόχειος κατάθλιψη: Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε και πώς αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Είναι μία μορφή κατάθλιψης που μπορεί να εμφανιστεί μετά τη γέννηση ενός μωρού. Ο Ιπποκράτης πρώτος παρατήρησε διαταραχές συναισθήματος, ύπνου και ψευδαισθήσεις στις λεχωίδες, κατά τον 4^ο αιώνα π.Χ.

Το 1994 η Αμερικάνικη Ψυχιατρική Εταιρεία συμπεριέλαβε επίσημα την κατάθλιψη με επιλόχειο έναρξη στην 4^η έκδοση του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχικών διαταραχών DSM-IV.

Η νόσος επηρεάζει τουλάχιστον 10-20% των γυναικών που γεννούν. Συνήθως εμφανίζεται 1-3 εβδομάδες μετά τη γέννηση ενός μωρού, αλλά και οποιαδήποτε στιγμή μέσα στον πρώτο χρόνο. Σήμερα, ο όρος συχνά αντικαθίσταται από την περιγεννητική κατάθλιψη, καθώς η έναρξή της μπορεί να συμβεί τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όσο και ένα χρόνο μετά τον τοκετό. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• χαμηλή διάθεση και κλάματα
• διαταραχή της συγκέντρωσης
• ευερεθιστότητα και θυμό απέναντι στην οικογένεια, τον εαυτό, ή το μωρό, κόπωση και μειωμένη ενέργεια
• ανηδονία (απώλεια ευχαρίστησης)
• υποχονδρίαση
• απώλεια ενδιαφέροντος
• δυσκολία δεσίματος με το μωρό
• διαταραχές ύπνου
• διατροφικές διαταραχές
• αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα ενοχής/ ντροπής/ ανικανότητας (ότι δεν είναι καλή μητέρα, ότι το μωρό δεν την αγαπά)
• άγχος
• αβοηθησία/ απελπλισία
• σε σοβαρότερες μορφές, σκέψεις να βλάψει τον εαυτό της ή το μωρό.

Τι επηρεάζει την πιθανότητα εκδήλωσης της διαταραχής;

Ορισμένες γυναίκες έχουν αυξημένο ρίσκο εκδήλωσης της νόσου:

• Ψυχιατρικό ιστορικό
• Ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη
• Περιγεννητικές επιπλοκές
• Οικογενειακό ιστορικό επιλόχειας κατάθλιψης
• Προβλήματα υγείας του μωρού
• Προηγούμενο επεισόδιο επιλόχειας κατάθλιψης
• Νεαρή ηλικία
• Ενδοοικογενειακή βία
• Ελλιπή δίκτυα υποστήριξης
• Οικονομική δυσχέρεια ή εργασιακές δυσκολίες
• Κατάχρηση αλκοόλ ή ναρκωτικές ουσίες

Συνεπώς ενδείκνυται μία στρατηγική πρόληψης, με μια ολοκληρωμένη περιγεννητική φροντίδα με τη βοήθεια και την καθοδήγηση ειδικών.

Με ποιες παθήσεις μπορεί να συνυπάρχει;

Η επιλόχειος κατάθλιψη εμφανίζει υψηλά ποσοστά συννοσηρότητας με άλλες ψυχικές και σωματικές παθήσεις, που μπορεί να δυσχεραίνουν τη διάγνωση:

Υποθυρεοειδισμός: Μετά τον τοκετό ο θυρεοειδής αδένας μπορεί να υπολειτουργεί (θυρεοειδίτιδα της λοχείας). Συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού μπορεί να περιλαμβάνουν κόπωση, αύξηση του σωματικού βάρους, καταθλιπτικό συναίσθημα).

Διπολική διαταραχή: Αν προϋπάρχει ιστορικό διπολικής διαταραχής, αυξάνεται ο κίνδυνος πρόκλησης επιλόχειου κατάθλιψης ή ψύχωσης.

Διαταραχές προσωπικότητας: οι ορμονολογικές αλλαγές μπορούν να επιτείνουν τη συναισθηματική αστάθεια.

Επιλόχειος ψύχωση: είναι μια σπάνια διαταραχή (1-2/1000 γεννήσεις), και μπορεί να εκδηλωθεί με ψευδαισθήσεις, παραληρητικές ιδέες. Ακραίες ψυχολογικές μεταπτώσεις, μανιακές εξάρσεις. Τόσο η μητέρα όσο και το μωρό διατρέχουν κίνδυνο, και απαιτείται άμεση ψυχιατρική παρέμβαση, με εισαγωγή σε ψυχιατρική κλινική και έναρξη αγωγής.

Τι είναι τα «baby blues» (μελαγχολία ή θλίψη της λοχείας);

Μία από τις πιο συχνές (80%) συναισθηματικές διαταραχές που απαντώνται μετά τη γέννηση ενός παιδιού. Παρατηρείται συνήθως 3-4 μέρες μετά τον τοκετό και μπορεί να χαρακτηρίζεται από ήπια κατάθλιψη, άγχος και ανησυχία, υπερευαισθησία στην κριτική, ευερεθιστότητα, κόπωση, κλάματα και μια παροδική μείωση του δεσίματος με το νεογέννητο.

Η αιτία της εντοπίζεται σε ορμονολογικές διαταραχές που συμβαίνουν αμέσως μετά την εγκυμοσύνη, όπως η πτώση των οιστρογόνων, της προγεστερόνης και της κορτιζόλης, καθώς και η έλλειψη ύπνου, και η ανάγκη προσαρμογής σε μια νέα συνθήκη. Υποχωρούν συνήθως ύστερα από 10-15 ημέρες. Σε αντίθεση με την επιλόχειο κατάθλιψη, τα συμπτώματα είναι ήπια και διαρκούν λίγες ημέρες.

Εμφανίζεται η επιλόχειος κατάθλιψη στους άντρες;

Ναι, και χαρακτηρίζεται ως «πατρική επιλόχειος». Εκδηλώνεται τους πρώτους 3-12 μήνες μετά τον τοκετό και επηρεάζει περίπου 10% των νέων πατέρων. Οφείλεται κυρίως στην ανάγκη προσαρμογής στη νέα συνθήκη στην οικογένεια, την κόπωση, το άγχος, την έλλειψη ύπνου.

Μπορεί να εκδηλωθεί με τα ίδια συμπτώματα όπως στις γυναίκες, αλλά επιπλέον και με συμπεριφορές όπως η εργασιομανία, η αυξημένη ενασχόληση με εξω-οικογενειακές δραστηριότητες, η απομάκρυνση από την οικογένεια, η κατάχρηση αλκοόλ, ή σωματικά ενοχλήματα όπως κεφαλαλγία.

Μεγαλύτερη πιθανότητα εκδήλωσης της νόσου έχουν όσοι έχουν ψυχιατρικό ιστορικό κατάθλιψης, οικονομικά προβλήματα, ανεπαρκή δίκτυα υποστήριξης ή σύντροφο που επίσης αντιμετωπίζει επιλόχειο κατάθλιψη.

Πώς προλαμβάνεται;

• Αν ανήκετε σε κατηγορία αυξημένου κινδύνου, ή αρχίζετε να παρατηρείτε αλλαγές στη λειτουργικότητά σας και την αίσθηση του εαυτού, ενημερώστε το γυναικολόγο σας για να σας παραπέμψει σε ειδικό ψυχικής υγείας.
• Ο θηλασμός έχει προστατευτική δράση, τόσο με την έκκριση ορμονών, όσο και με την ενίσχυση του δεσίματος με το μωρό.
• Απομακρυνθείτε από τοξικές σχέσεις και περιβάλλετε τον εαυτό σας με άτομα που ενισχύουν τις θετικές σας σκέψεις.
• Βρείτε χρόνο για τον εαυτό και τον σύντροφό σας.
• Ενημερωθείτε από έγκριτους φορείς.
• Αποφύγετε την άκριτη υπερέκθεση σε ΜΜΕ/ social media

Πώς θεραπεύεται;

Η θεραπεία είναι ένας συνδυασμός φαρμακοθεραπείας, ψυχολογικών θεραπειών και δικτύων υποστήριξης.

Φαρμακοθεραπεία: Εφόσον η μαμά θηλάζει, πρέπει να συνταγογραφούνται φάρμακα που θεωρούνται ασφαλή για το θηλασμό. Το καλύτερα ανεκτό θεωρείται η σερτραλίνη (Zoloft) (Maudsley prescribing guidelines in Psychiatry). Ωστόσο, άλλοι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι η φαρμακευτική αγωγή που έπαιρνε η μαμά κατά τη διάρκεια του τοκετού και να λάβει συμβουλή ειδικού αν μπορεί να συνεχίσει την ίδια, για αποφυγή αποσταθεροποίησης.

Ψυχοθεραπεία: Η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να επιλεγεί βάσει συμβουλής ειδικού, όπως γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία, ψυχοδυναμική ή συστημική θεραπεία.

Δίκτυα υποστήριξης: Υπάρχουν έγκριτοι φορείς υποστήριξης της μέλλουσας ή νέας μαμάς, όπως οι Φαιναρέτη (fainateri.gr). Επιπλέον, το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον μπορεί να διαδραματίσει ουσιώδη ρόλο στην ψυχολογική ενδυνάμωση και υποστήριξη μητέρας/παιδιού.

Επιλόχειος κατάθλιψη και ΜΜΕ/ social media

O ρόλος των ΜΜΕ είναι ουσιώδης. Μπορούν να ενημερώσουν υπεύθυνα και να ευαισθητοποιήσουν ή να προβάλουν εξιδανικευμένα πρότυπα μητρότητας, δημιουργώντας μη ρεαλιστικές προσδοκίες και εντείνοντας τα αρνητικά συναισθήματα.

Τα social media μπορούν επίσης να έχουν διττό ρόλο ως προς την επίδρασή τους. Μπορεί να εντείνουν αισθήματα ανεπάρκειας ή ενοχής μέσω της διαδικασίας της σύγκρισης, και να δημιουργήσουν αίσθημα αποξένωσης. Απαιτείται προσεκτική και λελογισμένη χρήση, με περιορισμό του χρόνου έκθεσης και αυστηρή επιλογή του περιεχομένου.

Συμπέρασμα

Η επιλόχειος κατάθλιψη, που πλέον συχνά εντάσσεται στον ευρύτερο όρο «περιγεννητική κατάθλιψη», είναι μια συχνή αλλά αντιμετωπίσιμη διαταραχή, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να προληφθεί.

Η έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση, η πρώιμη αναγνώριση και παρέμβαση, καθώς και τα επαρκή δίκτυα κοινωνικής και οικογενειακής υποστήριξης αποτελούν σημαντικούς προστατευτικούς παράγοντες. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις σε ό,τι αφορά την εξάλειψη του στίγματος και την περαιτέρω ενίσχυση και ανάπτυξη δημόσιων δομών υποστήριξης γονέων και παιδιών.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ολυμπία Αγαλιώτη - Ψυχίατρος

Ολυμπία Αγαλιώτη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχίατρος / Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια. Συνεργάζεται με το κέντρο ψυχικής υγείας Arkesis παρέχει ψυχιατρική υποστήριξη και ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες Ψυχοδυναμικής Προσέγγισης σε ενήλικες

2170005353

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...