Γιατί όχι κι εγώ; Η ψυχολογική πλευρά της υπογονιμότητας

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Υπάρχουν γυναίκες που έχουν μάθει να οργανώνουν τη ζωή τους γύρω από έναν αριθμό.

Την ημέρα της ωοληψίας.
Την ημέρα της εμβρυομεταφοράς.
Την ημέρα της χοριακής.

Και ξαφνικά, ολόκληρες εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια συμπυκνώνονται σε ένα αποτέλεσμα.

Θετικό ή αρνητικό.

Για μια γυναίκα που βιώνει υπογονιμότητα, όμως, ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν είναι απλώς ένα αρνητικό τεστ εγκυμοσύνης.

Μπορεί να σημαίνει την απώλεια μιας ακόμη προσδοκίας. Μια ακόμη ματαίωση. Έναν ακόμη κύκλο στον οποίο το σώμα της μπήκε σε διαδικασία προετοιμασίας, το πρόγραμμα της ζωής της άλλαξε, το σώμα της επιβαρύνθηκε και εκείνη περίμενε. Και στο τέλος… τίποτα. Ή, τουλάχιστον, αυτό μπορεί να αισθάνεται.

Γιατί δεν τα κατάφερε το σώμα μου;

Ένα από τα πιο δύσκολα κομμάτια της υπογονιμότητας είναι η σχέση με το σώμα. Το σώμα, που μέχρι τότε ήταν κάτι σχεδόν αυτονόητο, γίνεται αντικείμενο παρακολούθησης.

Ορμόνες. Εξετάσεις. Υπέρηχοι. Ωοθυλάκια. Ενέσεις. Ωοληψία.  Έμβρυα. Εμβρυομεταφορά. Συμπτώματα. Αναμονή.

Η γυναίκα μπορεί να αρχίσει να αισθάνεται ότι το σώμα της βρίσκεται διαρκώς υπό αξιολόγηση. Και όταν η προσπάθεια αποτυγχάνει, είναι εύκολο η αποτυχία της θεραπείας να μετατραπεί μέσα της σε αποτυχία του εαυτού της.

• Μήπως έκανα κάτι λάθος;
• Μήπως αγχώθηκα πολύ;
• Μήπως δεν πρόσεξα αρκετά;
• Μήπως δεν πίστεψα αρκετά;
• Μήπως το σώμα μου δεν μπορεί;

Όμως η αποτυχία μιας προσπάθειας δεν αποτελεί προσωπική αποτυχία της γυναίκας. Η αναπαραγωγική διαδικασία είναι βιολογικά σύνθετη και η έκβαση μιας εξωσωματικής δε βρίσκεται υπό τον απόλυτο έλεγχο της γυναίκας. Και αυτό είναι κάτι που χρειάζεται να ακούγεται καθαρά. Δεν απέτυχες εσύ. Απέτυχε μια προσπάθεια.

Η ελπίδα μπορεί να γίνει εξαντλητική

Στην αρχή υπάρχει συχνά ενθουσιασμός. «Αυτή τη φορά μπορεί να γίνει.» Κάθε προσπάθεια μπορεί να ανοίγει ξανά την πόρτα της ελπίδας. Όμως όταν ακολουθούν αρνητικά αποτελέσματα, η ελπίδα αρχίζει να συνυπάρχει με τον φόβο. «Κι αν πάλι δεν γίνει;»

Έτσι δημιουργείται ένας δύσκολος ψυχολογικός κύκλος: ελπίδα → προσμονή → αγωνία → αποτέλεσμα → απογοήτευση → πένθος → ξανά ελπίδα. Και αυτό μπορεί να επαναλαμβάνεται πολλές φορές.

Tο συναισθηματικό στρες δεν είναι σταθερό κατά τη διάρκεια ενός κύκλου IVF/ICSI, αλλά μπορεί να αυξάνεται ιδιαίτερα γύρω από σημαντικά στάδια, όπως η ωοληψία, η εμβρυομεταφορά και η αναμονή μέχρι το τεστ εγκυμοσύνης.

Γι' αυτό και το «μην αγχώνεσαι» δεν είναι ιδιαίτερα βοηθητικό. Η γυναίκα δε χρειάζεται να είναι ήρεμη για να πετύχει η εξωσωματική. Χρειάζεται χώρο για να αντέξει την αβεβαιότητα.

Το πένθος για ένα παιδί που δεν γνώρισε

Υπάρχει και ένα είδος πένθους που συχνά δεν αναγνωρίζεται από τους άλλους. Δεν πενθεί απαραίτητα ένα παιδί που γνώρισε. Πενθεί το παιδί που φαντάστηκε. Το παιδί που είχε ήδη αρχίσει να τοποθετεί μέσα στη ζωή της. Το δωμάτιο που ίσως είχε φανταστεί. Την ανακοίνωση στην οικογένεια. Την εγκυμοσύνη που περίμενε. Τη μητρότητα που είχε αρχίσει να ονειρεύεται.

Και όταν η προσπάθεια αποτυγχάνει, δεν χάνεται μόνο ένα αποτέλεσμα. Μπορεί να χάνεται, έστω προσωρινά, ένα ολόκληρο σενάριο ζωής. Αυτός ο πόνος μπορεί να είναι πραγματικός ακόμη κι αν οι άλλοι δεν τον καταλαβαίνουν.

«Μα γιατί στενοχωριέσαι τόσο; Ήταν μόνο μία προσπάθεια»

Αυτή είναι ίσως μία από τις πιο επώδυνες φράσεις που μπορεί να ακούσει μια γυναίκα. Γιατί για εκείνη δεν ήταν «μόνο μία προσπάθεια». Ήταν ίσως μήνες αναμονής. Ήταν χρήματα. Ήταν ιατρικές εξετάσεις. Ήταν φάρμακα. Ήταν σωματική κόπωση. Ήταν προσδοκία. Ήταν φόβος. Ήταν συζητήσεις με τον σύντροφο. Ήταν η προσπάθεια να συνεχίσει κανονικά τη δουλειά και την καθημερινότητά της ενώ μέσα της περίμενε. Και ίσως ήταν και η σκέψη: «Αυτή τη φορά θα γίνει.»

Όταν λοιπόν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, χρειάζεται να επιτρέπεται στη γυναίκα να πενθήσει. Χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει στους άλλους ότι ο πόνος της είναι αρκετά μεγάλος για να δικαιολογείται.

Και μετά έρχεται η ερώτηση: «Θα ξαναπροσπαθήσεις;»

Μερικές φορές η κοινωνία δυσκολεύεται να αφήσει έναν άνθρωπο απλώς να πονέσει. Αμέσως αναζητά το επόμενο βήμα.

• Θα κάνεις άλλη προσπάθεια;
• Τι σας είπε ο γιατρός;
• Πότε θα ξανακάνεις;
• Μην το βάζεις κάτω.

Όμως η γυναίκα μπορεί να μην ξέρει. Μπορεί να θέλει να συνεχίσει. Μπορεί να χρειάζεται διάλειμμα. Μπορεί να αμφιταλαντεύεται. Μπορεί να φοβάται ότι αν σταματήσει, εγκαταλείπει το όνειρό της. Μπορεί ταυτόχρονα να θέλει πολύ ένα παιδί και να μην αντέχει άλλη μία προσπάθεια. Και αυτές οι δύο αλήθειες μπορούν να συνυπάρχουν. Δε χρειάζεται να αποφασίσει αμέσως.

Η σχέση με τον σύντροφο

Η υπογονιμότητα δε βιώνεται μόνο ατομικά. Μπορεί να επηρεάσει και τη σχέση. Οι δύο σύντροφοι μπορεί να πονάνε διαφορετικά. Ο ένας μπορεί να θέλει να μιλήσει. Ο άλλος να κλείνεται. Ο ένας να θέλει να συνεχίσουν άμεσα. Ο άλλος να χρειάζεται χρόνο.

Μπορεί να εμφανιστούν θυμός, απογοήτευση, ενοχές ή απομάκρυνση. Ακόμη και η σεξουαλική σχέση μπορεί να επηρεαστεί, όταν η σεξουαλικότητα συνδέεται συνεχώς με ημερομηνίες, εξετάσεις και αναπαραγωγικό στόχο. Tο στρες της υπογονιμότητας μπορεί να επηρεάσει τη σεξουαλική ικανοποίηση και των δύο συντρόφων.

Γι' αυτό είναι σημαντικό το ζευγάρι να θυμάται κάτι. Δεν είναι αντίπαλοι απέναντι στην υπογονιμότητα. Είναι δύο άνθρωποι που προσπαθούν να τη διαχειριστούν μαζί.

«Μην το σκέφτεσαι και θα γίνει»

Ίσως μία από τις πιο συνηθισμένες συμβουλές. Και ίσως μία από τις πιο άδικες. Γιατί δημιουργεί την εντύπωση ότι η γυναίκα έχει ευθύνη ακόμη και για το άγχος της. Σαν να υπάρχει ένας μαγικός βαθμός ηρεμίας που, αν επιτευχθεί, θα οδηγήσει στην εγκυμοσύνη.

Η ψυχολογική υποστήριξη δεν έχει στόχο να κάνει τη γυναίκα «αρκετά ήρεμη ώστε να πετύχει η εξωσωματική». Έχει στόχο να τη βοηθήσει να αντιμετωπίσει αυτό που πραγματικά ζει. Την αβεβαιότητα. Την απογοήτευση. Το φόβο. Την ενοχή. Το θυμό. Την πίεση. Τις αποφάσεις που πρέπει να πάρει.

Η σύγχρονη προσέγγιση στη φροντίδα της υπογονιμότητας αναγνωρίζει την ανάγκη για ψυχοκοινωνική υποστήριξη καθ' όλη τη διαδρομή της θεραπείας.

Δε χρειάζεται να είσαι δυνατή συνέχεια

Δε χρειάζεται να αντιμετωπίζεις κάθε αποτυχία με δύναμη.

Μπορείς να κλάψεις. Μπορείς να θυμώσεις. Μπορείς να ζηλέψεις μια έγκυο γυναίκα και ταυτόχρονα να χαίρεσαι πραγματικά για εκείνη. Μπορεί να μη θέλεις να πας σε μια βάφτιση. Μπορεί να σε δυσκολεύουν οι ανακοινώσεις εγκυμοσύνης στα social media. Μπορεί να χρειάζεσαι απόσταση από ανθρώπους που σε πιέζουν. Μπορεί να χρειάζεσαι να πεις “Δεν θέλω να συζητήσω άλλο για την εξωσωματική σήμερα.»

Αυτό δε σημαίνει ότι είσαι κακή, εγωίστρια ή ότι δε χαίρεσαι για τους άλλους. Σημαίνει ότι προσπαθείς να προστατεύσεις τον εαυτό σου σε μια δύσκολη περίοδο.

Και αν χρειάζεσαι βοήθεια;

Η ψυχολογική υποστήριξη στην υπογονιμότητα δε σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι στο μυαλό σου. Σημαίνει ότι αντιμετωπίζουμε τον άνθρωπο ολόκληρο. Το σώμα, την ψυχή, τη σχέση, την καθημερινότητα, την εργασία, τις προσδοκίες και την αβεβαιότητα.

H υπογονιμότητα μπορεί να είναι μια ιατρική διαδικασία. Αλλά ο τρόπος που τη βιώνει ένας άνθρωπος είναι βαθιά ψυχολογικός και ανθρώπινος. Και πίσω από κάθε αριθμό, κάθε εξέταση και κάθε αποτέλεσμα υπάρχει μια γυναίκα που ίσως προσπαθεί εδώ και καιρό να κρατήσει ζωντανή μια ελπίδα. Χρειάζεται φροντίδα. Όχι περισσότερη πίεση. Όχι περισσότερες συμβουλές. Φροντίδα.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.