Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή όπου η επιθυμία για αλλαγή είναι παρούσα, αλλά η κίνηση δεν έρχεται. Το άτομο γνωρίζει ότι η τρέχουσα κατάσταση δεν το εκφράζει πια, ωστόσο δυσκολεύεται να κάνει το επόμενο βήμα. Αυτή η εμπειρία συχνά συνοδεύεται από ενοχές, αυτοκριτική και την αίσθηση ότι «κάτι δεν πάει καλά».
Η δυσκολία αυτή αποδίδεται συχνά σε αναβλητικότητα, φόβο ή έλλειψη αποφασιστικότητας, ωστόσο η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Πολλές φορές, η αδράνεια δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά αποτέλεσμα ψυχολογικής κόπωσης και εσωτερικής σύγκρουσης.
Ψυχολογική κόπωση και νευροβιολογία του στρες
Η ψυχολογική κόπωση δεν είναι πάντα εμφανής. Δεν ταυτίζεται απαραίτητα με διαγνωστικές κατηγορίες, ούτε συνοδεύεται πάντα από έντονα συμπτώματα. Συχνά εκδηλώνεται ως δυσκολία συγκέντρωσης, συναισθηματική υπερφόρτωση και αίσθηση αδιεξόδου.
Η θεωρία του χρόνιου στρες υποστηρίζει ότι η παρατεταμένη έκθεση σε ψυχικές πιέσεις οδηγεί το νευρικό σύστημα σε κατάσταση διαρκούς ενεργοποίησης (McEwen, 2007). Σε αυτή την κατάσταση, ο εγκέφαλος προσανατολίζεται στη διατήρηση της ασφάλειας και όχι στην εξερεύνηση ή την αλλαγή.
Οι εκτελεστικές λειτουργίες, όπως ο σχεδιασμός, η λήψη αποφάσεων και η αξιολόγηση μελλοντικών συνεπειών, επηρεάζονται αρνητικά. Έτσι, ακόμα και αλλαγές που το άτομο επιθυμεί βιώνονται ως απειλητικές, επειδή απαιτούν ψυχικούς πόρους που δεν είναι διαθέσιμοι αυτή τη στιγμή.
Αναβλητικότητα και συναισθηματική ρύθμιση
Η αναβλητικότητα, σε αυτό το πλαίσιο, δεν λειτουργεί ως τεμπελιά ή αδιαφορία. Αντιθέτως, μπορεί να ιδωθεί ως μηχανισμός συναισθηματικής ρύθμισης. Σύμφωνα με σύγχρονες προσεγγίσεις, η αναβολή συχνά στοχεύει στη βραχυπρόθεσμη μείωση της συναισθηματικής δυσφορίας (Sirois & Pychyl, 2013).
Όταν μια απόφαση συνοδεύεται από φόβο, αμφιβολία ή υπαρξιακή αγωνία, η αναβολή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα εντείνει το άγχος και την εσωτερική ένταση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.
Η εσωτερική σύγκρουση
Σε πολλούς ανθρώπους παρατηρείται η συνύπαρξη δύο αντίθετων εσωτερικών τάσεων: ενός μέρους που επιθυμεί την αλλαγή και ενός άλλου που φοβάται.
Από ψυχοδυναμική σκοπιά, αυτή η σύγκρουση αντανακλά αντικρουόμενες ψυχικές ανάγκες και εσωτερικευμένες εμπειρίες (Freud, 1923). Το μέρος που φοβάται συχνά επιτελεί προστατευτική λειτουργία, προσπαθώντας να διατηρήσει τη σταθερότητα, τις σχέσεις και την αίσθηση ελέγχου.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...
Παράλληλα, το μέρος που επιθυμεί την αλλαγή συνδέεται με την ανάγκη για εξέλιξη, αυθεντικότητα και νόημα. Όταν αυτά τα δύο μέρη δεν αναγνωρίζονται, το άτομο εγκλωβίζεται σε ακινησία, όχι επειδή δεν μπορεί να επιλέξει, αλλά επειδή δεν μπορεί να αντέξει την εσωτερική σύγκρουση.
Γνωσιακές πεποιθήσεις και φόβος αποτυχίας ή επιτυχίας
Η γνωσιακή θεωρία αναδεικνύει τον ρόλο των βασικών πεποιθήσεων στη δυσκολία αλλαγής (Beck, 1976). Πεποιθήσεις όπως «δεν είμαι αρκετά ικανός» ή «αν αποτύχω θα απορριφθώ» ενισχύουν την αποφυγή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο φόβος της επιτυχίας. Η επιτυχία μπορεί να συνεπάγεται αλλαγές ρόλων, αυξημένες ευθύνες ή μεταβολές στις σχέσεις, γεγονός που για ορισμένα άτομα βιώνεται ως απειλή. Έτσι, η επιτυχία, όπως και η αποτυχία, μπορεί να ενεργοποιεί άγχος.
Η συστημική διάσταση της αλλαγής
Από συστημική οπτική, η αλλαγή δεν αφορά μόνο το άτομο, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο ανήκει (Minuchin, 1974). Κάθε «μετακίνηση» ενός μέλους επηρεάζει τις ισορροπίες του συστήματος.
Η δυσκολία να προχωρήσει κάποιος μπορεί να συνδέεται με ασυνείδητες διεργασίες, όπως φόβο απώλειας σχέσεων, ενοχή ή ανάγκη διατήρησης της οικείας δυναμικής. Η κατανόηση αυτών των παραγόντων μειώνει την αυτοκριτική και ανοίγει χώρο για διερεύνηση.
Γιατί τα motivational μηνύματα συχνά αποτυγχάνουν
ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΤΡΑΥΜΑ
Εγκαιρη εγγραφή: έως 30 Ιουλίου 2026 | Διοργάνωση: PSYVERSITY
Τα σεμινάρια απευθύνονται σε Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας που έχουν ενδιαφέρον να εξειδικευθούν στη θεραπεία του ψυχικού τραύματος υπό το πρίσμα της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης στην Θεραπεία.Σε καταστάσεις ψυχολογικής κόπωσης, τα motivational μηνύματα συχνά αποτυγχάνουν, καθώς βασίζονται στην υπόθεση ότι το πρόβλημα είναι η έλλειψη θέλησης. Αντί να κινητοποιούν, εντείνουν την αίσθηση αποτυχίας.
Η πίεση για αλλαγή, χωρίς κατανόηση των εσωτερικών διεργασιών, μπορεί να ενισχύσει την αποφυγή. Αντίθετα, η θεραπευτική στάση εστιάζει στη δημιουργία ασφάλειας και νοήματος.
Η εμπειρία του αδιεξόδου και η σχέση με τον εαυτό
Για πολλούς ανθρώπους, το πιο δύσκολο στοιχείο της ψυχολογικής κόπωσης δεν είναι μόνο η δυσκολία να προχωρήσουν, αλλά η σχέση που αρχίζουν να έχουν με τον εαυτό τους όσο αυτή η κατάσταση παρατείνεται.
Όταν κάποιος νιώθει ότι «μένει πίσω», συχνά ενεργοποιείται ένας εσωτερικός διάλογος γεμάτος αυστηρότητα. Η δυσκολία ερμηνεύεται ως προσωπικό ελάττωμα, ως έλλειψη ικανότητας ή δύναμης. Το άτομο αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του μέσα από το φίλτρο της αποτυχίας, ακόμα κι αν διαθέτει δεξιότητες, εμπειρίες και δυνατότητες.
Αυτός ο εσωτερικός διάλογος επιβαρύνει περαιτέρω την ψυχική κατάσταση. Αντί να λειτουργεί ως κινητήριος μοχλός, γίνεται πηγή πίεσης και ενοχής. Η προσπάθεια να «ξεπεραστεί» το αδιέξοδο μετατρέπεται σε εσωτερική μάχη, όπου κάθε αμφιβολία βιώνεται ως απόδειξη ανεπάρκειας.
Έτσι γίνεται φανερό ότι όσο περισσότερο κάποιος παλεύει με τον εαυτό του, τόσο δυσκολότερη γίνεται η κίνηση. Η ενέργεια που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για κατανόηση και διερεύνηση εξαντλείται στη σύγκρουση.
Η αναγνώριση αυτής της δυναμικής αποτελεί συχνά το πρώτο ουσιαστικό βήμα. Όχι για να λυθεί άμεσα το πρόβλημα, αλλά για να αλλάξει ο τρόπος που το άτομο στέκεται απέναντι στον εαυτό του. Όταν η δυσκολία αντιμετωπίζεται με λιγότερη αυστηρότητα και περισσότερη περιέργεια και συμπόνοια, δημιουργείται σταδιακά χώρος για ουσιαστική αλλαγή.
Ο ρόλος της θεραπευτικής διαδικασίας
Η θεραπευτική διαδικασία δεν στοχεύει στο να επιβάλει αλλαγή. Στοχεύει στη διερεύνηση, την αποσυμφόρηση και την ενίσχυση της εσωτερικής ασφάλειας.
Όταν το άτομο κατανοεί τι το φοβίζει και τι προσπαθεί να προστατεύσει, η αλλαγή γίνεται πιο βιώσιμη, ως φυσική συνέχεια της κατανόησης.
Η δυσκολία να προχωρήσει κανείς δεν αποτελεί ένδειξη ανικανότητας. Συχνά αποτελεί ένδειξη ότι κάτι μέσα του χρειάζεται προσοχή και φροντίδα. Η ερώτηση δεν είναι πάντα «τι πρέπει να κάνω», αλλά «τι μου συμβαίνει και τι χρειάζομαι για να νιώσω ασφαλής να προχωρήσω».
Βιβλιογραφία
Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.
Freud, S. (1923). The ego and the id. Hogarth Press.
McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation: Central role of the brain. Physiological Reviews, 87(3), 873–904.
Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.
Sirois, F. M., & Pychyl, T. A. (2013). Procrastination and the priority of short-term mood regulation. European Review of Social Psychology, 24(1), 1–36.
Van der Kolk, B. A. (2014). The body keeps the score. Viking.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Νικολέτα Γεωργάκη - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Νικολέτα Γεωργάκη: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy
Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.
- Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
- Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
- Επικυρωμένη ειδίκευση
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...
