Μήπως έχουμε ξεχάσει να ακούμε τον εαυτό μας;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η σχέση μας με τις ανάγκες και τα συναισθήματά μας: Πόσο συχνά σταματάμε πραγματικά για να αναρωτηθούμε: «Τι χρειάζομαι εγώ αυτή τη στιγμή;»

Στην καθημερινότητά μας συχνά μαθαίνουμε να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες των άλλων, να είμαστε συνεπείς, δυνατοί, διαθέσιμοι και αποτελεσματικοί. Να φροντίζουμε τα παιδιά, τον σύντροφο, την οικογένεια, τη δουλειά, τις υποχρεώσεις. Κάποια στιγμή, όμως, μπορεί να διαπιστώσουμε ότι γνωρίζουμε πολύ καλά τι χρειάζονται οι άλλοι, αλλά δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε τι χρειαζόμαστε εμείς.

Ίσως τότε εμφανίζεται ένα παράξενο αίσθημα εσωτερικής απομάκρυνσης. Συνεχίζουμε να λειτουργούμε, αλλά δεν ακούμε πραγματικά τον εαυτό μας.

Όταν μαθαίνουμε να ακούμε περισσότερο τους άλλους

Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας, οι σχέσεις με τους σημαντικούς ανθρώπους γύρω μας παίζουν σημαντικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε να αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τις ανάγκες μας. Η θεωρία του δεσμού του Bowlby υπογραμμίζει τη σημασία των πρώιμων σχέσεων για την ανάπτυξη της αίσθησης ασφάλειας και του τρόπου με τον οποίο σχετιζόμαστε αργότερα με τους άλλους (Bowlby, 1988).

Ένα παιδί μπορεί, για παράδειγμα, να μάθει ότι είναι «καλό» όταν δεν δυσκολεύει τους άλλους, όταν δεν εκφράζει θυμό, όταν είναι πάντα υπάκουο ή όταν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους. Έτσι, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, μπορεί να αρχίσει να απομακρύνεται από ορισμένες δικές του ανάγκες προκειμένου να διατηρήσει την αποδοχή και την ασφάλεια στη σχέση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς ή οι σημαντικοί άλλοι «φταίνε» για όλα όσα συμβαίνουν στην ενήλικη ζωή μας. Σημαίνει ότι οι σχέσεις μέσα στις οποίες μεγαλώνουμε αποτελούν ένα σημαντικό πλαίσιο μέσα από το οποίο διαμορφώνουμε την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και για τους άλλους.

«Δεν ξέρω τι θέλω»

Μία από τις φράσεις που μπορεί να εμφανιστούν όταν έχουμε απομακρυνθεί από τις ανάγκες μας είναι: «Δεν ξέρω τι θέλω.»

Μπορεί να δυσκολευόμαστε να αποφασίσουμε, να λέμε συνεχώς «ό,τι θέλεις εσύ», να νιώθουμε ενοχές όταν αρνούμαστε κάτι ή να φοβόμαστε ότι θα απογοητεύσουμε τους άλλους.

Η ανάγκη για αποδοχή είναι βαθιά ανθρώπινη. Ωστόσο, όταν η αξία που δίνουμε στον εαυτό μας εξαρτάται υπερβολικά από την επιβεβαίωση των άλλων, μπορεί να αρχίσουμε να ζούμε περισσότερο σύμφωνα με αυτό που πιστεύουμε ότι «πρέπει» να είμαστε και λιγότερο σύμφωνα με αυτό που πραγματικά αισθανόμαστε.

Ο Carl Rogers, μέσα από την προσωποκεντρική προσέγγιση, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία της αυθεντικότητας και της συμφωνίας ανάμεσα στο βίωμά μας και στον τρόπο με τον οποίο παρουσιαζόμαστε στον κόσμο (Rogers, 1961).

Η αυθεντικότητα δεν σημαίνει «κάνω πάντα αυτό που θέλω». Σημαίνει ότι μπορώ να αναγνωρίζω τι συμβαίνει μέσα μου και να έχω τη δυνατότητα να επιλέγω πώς θα το διαχειριστώ.

Τα συναισθήματα δεν είναι εχθροί

Πολλές φορές έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε ορισμένα συναισθήματα σαν κάτι που πρέπει να εξαφανιστεί.

• Δεν πρέπει να θυμώνω.
• Δεν έχω λόγο να στενοχωριέμαι.
• Πρέπει να είμαι δυνατός/ή.
• Δεν πρέπει να φοβάμαι.

Όμως το συναίσθημα δεν είναι απαραίτητα το πρόβλημα. Μπορεί να αποτελεί ένα μήνυμα.

Ο φόβος μπορεί να μας πληροφορεί ότι αντιλαμβανόμαστε απειλή. Ο θυμός μπορεί να συνδέεται με την αίσθηση ότι παραβιάστηκε ένα όριο. Η λύπη μπορεί να σχετίζεται με μια απώλεια. Η ενοχή μπορεί να μας κινητοποιεί να επανεξετάσουμε τη συμπεριφορά μας.

Το να ακούμε ένα συναίσθημα δεν σημαίνει ότι πρέπει να υπακούμε σε αυτό. Σημαίνει ότι του επιτρέπουμε να υπάρξει και προσπαθούμε να καταλάβουμε τι μας λέει.

Αυτή η διάκριση είναι σημαντική: άλλο «νιώθω κάτι» και άλλο «πρέπει να πράξω σύμφωνα με αυτό που νιώθω».

Η αυτογνωσία δεν είναι πολυτέλεια

Η αυτογνωσία συχνά παρουσιάζεται ως μια διαδικασία κατά την οποία κάποιος προσπαθεί να «βρει τον πραγματικό του εαυτό». Στην.

• Τι νιώθω;
• Τι χρειάζομαι;
• Τι με δυσκολεύει;
• Πότε λέω «ναι» ενώ θα ήθελα να πω «όχι»;
• Ποιες σχέσεις με κάνουν να αισθάνομαι ασφαλής;
• Ποιες συμπεριφορές επαναλαμβάνω, ακόμη κι όταν γνωρίζω ότι με δυσκολεύουν;

Η θεωρία της αυτοπροσδιοριζόμενης παρακίνησης των Deci και Ryan υποστηρίζει ότι η αυτονομία, η αίσθηση επάρκειας και η σύνδεση με τους άλλους αποτελούν βασικές ψυχολογικές ανάγκες για την ανθρώπινη ευημερία (Deci & Ryan, 2000).

Η αυτονομία, επομένως, δεν σημαίνει απομόνωση ή ανεξαρτησία από όλους. Σημαίνει ότι μπορώ να αισθάνομαι πως έχω ενεργό ρόλο στις επιλογές της ζωής μου και ότι οι αποφάσεις μου συνδέονται με τις δικές μου αξίες και ανάγκες.

Να μιλάμε στον εαυτό μας όπως θα μιλούσαμε σε έναν άνθρωπο που αγαπάμε

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε στον εαυτό μας.

Για ένα λάθος μπορεί να πούμε: «Τι ανόητος/η είμαι!»

Για μια δυσκολία: «Δεν τα καταφέρνω σε τίποτα.»

Για μια αποτυχία: «Οι άλλοι είναι καλύτεροι από εμένα.»

Η αυτοκριτική μπορεί να γίνει ένας εσωτερικός τρόπος επικοινωνίας που επαναλαμβάνεται τόσο συχνά, ώστε να μην τον παρατηρούμε πλέον.

Η έρευνα της Neff γύρω από την αυτοσυμπόνια αναδεικνύει τη σημασία μιας πιο καλοπροαίρετης και μη επικριτικής στάσης απέναντι στον εαυτό, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζουμε αποτυχίες, δυσκολίες ή προσωπικό πόνο (Neff, 2003).

Αυτό δεν σημαίνει ότι δικαιολογούμε τα πάντα ή ότι σταματάμε να εξελισσόμαστε. Σημαίνει ότι μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας χωρίς να μετατρέπουμε ένα λάθος σε συνολική καταδίκη του εαυτού μας.

Μια μικρή άσκηση ακρόασης

Ίσως, κάποια στιγμή μέσα στην ημέρα, μπορούμε να κάνουμε μια μικρή παύση. Να πάρουμε μερικές βαθιές αναπνοές και να ρωτήσουμε τον εαυτό μας:

Τι αισθάνομαι αυτή τη στιγμή;
Πού το αισθάνομαι στο σώμα μου;
Τι μπορεί να χρειάζομαι;
Υπάρχει κάτι που αποφεύγω να παραδεχτώ στον εαυτό μου;
Αν δεν φοβόμουν μήπως απογοητεύσω κάποιον, τι θα επέλεγα;
Δεν χρειάζεται να βρούμε αμέσως όλες τις απαντήσεις.

Η ουσία βρίσκεται ίσως περισσότερο στην ίδια την πράξη της ερώτησης. Γιατί, όταν αρχίζουμε να ρωτάμε τον εαυτό μας, δημιουργούμε χώρο για να τον ακούσουμε.

Η ψυχοθεραπεία ως χώρος συνάντησης με τον εαυτό

Μερικές φορές, όμως, είναι δύσκολο να ακούσουμε τον εαυτό μας μόνοι μας. Ιδιαίτερα όταν έχουμε μάθει για χρόνια να αγνοούμε τις ανάγκες μας, να καταπιέζουμε τα συναισθήματά μας ή να προσαρμοζόμαστε συνεχώς στις ανάγκες των άλλων.

Η ψυχοθεραπευτική διαδικασία μπορεί να αποτελέσει έναν ασφαλή χώρο όπου ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να σταθεί απέναντι στις εμπειρίες του με μεγαλύτερη αποδοχή και κατανόηση.

Δεν πρόκειται απαραίτητα για την αναζήτηση μιας «τέλειας» εκδοχής του εαυτού μας.
Ίσως περισσότερο για μια διαδικασία κατά την οποία μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τις ανάγκες, τα συναισθήματα, τις επιθυμίες και τα όριά μας και να κατανοούμε τα μοτίβα μέσα από τα οποία σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας και τους άλλους.

Και ίσως τελικά το να ακούμε τον εαυτό μας να μην σημαίνει ότι θα έχουμε πάντα μια ξεκάθαρη απάντηση.

Σημαίνει ότι μπορούμε να παραμένουμε σε επαφή μαζί του. Να μπορούμε να πούμε:

• «Αυτό αισθάνομαι.»
• «Αυτό χρειάζομαι.»
• «Αυτό με δυσκολεύει.»
• «Αυτό δεν μου κάνει καλό.»

Και, σιγά σιγά, να δημιουργούμε έναν τρόπο ζωής στον οποίο δεν υπάρχουμε μόνο για να ανταποκρινόμαστε στις προσδοκίες των άλλων, αλλά έχουμε χώρο και για τη δική μας φωνή. Γιατί η σχέση με τον εαυτό μας είναι μια σχέση που μας συνοδεύει σε όλη μας τη ζωή. Και, όπως κάθε σημαντική σχέση, χρειάζεται χρόνο, αποδοχή, ειλικρίνεια και φροντίδα.

Βιβλιογραφία

Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Routledge.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. doi.org/10.1207/S15327965PLI1104\_01

Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101. doi.org/10.1080/15298860309032

Rogers, C. R. (1961). On becoming a person: A therapist's view of psychotherapy. Houghton Mifflin.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Μαίρη Δέδε - Ψυχολόγος

Μαίρη Δέδε: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Κλινική Ψυχολόγος | Προσωποκεντρική & Συστημική Ψυχοθεραπεία | Άγχος, Σχέσεις, Αυτοεκτίμηση, Θεραπεία Ζεύγους

Εξειδικεύσεις:

Διαχείριση Θυμού Κατάθλιψη Ναρκισσιστική Διαταραχή

17 χρόνια εμπειρίας

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.