Ακρόαση άρθρου......

google news icon Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η αποσαφήνιση του εννοιολογικού περιεχομένου του όρου ηθικότητα φαντάζει μια δύσκολη υπόθεση, παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν σημειωθεί για τη διαμόρφωση ενός κοινά αποδεκτού ορισμού.

Ωστόσο, η ηθικότητα δεν αφορά την απλή εκμάθηση κοινωνικών κανόνων και συμβάσεων, όπως διδάσκονται στο άμεσο περιβάλλον του ατόμου, αλλά στη λήψη αποφάσεων που επέρχεται ως αποτέλεσμα της ανάλυσης πολύπλοκων ηθικών θεμάτων.

Η σπουδαιότητα της ηθικότητας οδήγησε τους υποστηρικτές των διαφορετικών θεωρητικών προσεγγίσεων σε έντονη αντιπαράθεση, σχετικά με τις ψυχολογικές διεργασίες που μετέχουν στην ανάπτυξη αυτής, αν και οι απόψεις τους για το ηλικιακό στάδιο συγκλίνουν, καθώς την τοποθετούν στη πρώτη παιδική ηλικία του ατόμου. Παράλληλα, αναδύεται και η επιθετικότητα, συμπεριφορά που αποσκοπεί στην εκούσια πρόκληση βλάβης, η οποία όχι μόνο στερείται σοβαρού περιεχομένου στα προσχολικά χρόνια, αλλά μειώνεται σημαντικά σε συνάρτηση με την αύξηση της ηλικίας του ατόμου.

Πρωτίστως, η ψυχαναλυτική θεώρηση ισχυρίζεται ότι το παιδί προσχολικής ηλικίας αρχίζει να συμπεριφέρεται με ηθικό τρόπο περίπου στην ηλικία των πέντε ετών, όπου παρατηρείται η ανάπτυξη του Υπερεγώ, στοιχείο της προσωπικότητας που επέχει ρόλο συνείδησης και το οποίο ανακύπτει μέσω της επιτυχούς επίλυσης του Οιδιπόδειου συμπλέγματος και της συνακόλουθης εσωτερίκευσης ηθικών κανόνων, αντιλήψεων και αξιών του γονέα του ιδίου φύλου, με σκοπό την αποφυγή βίωσης του συναισθήματος της ενοχής.

Ειδικότερα, η επίλυση του συμπλέγματος αυτού επέρχεται μέσω ταύτισης του παιδιού με τον πατέρα και την υιοθέτηση ηθικών αξιών και πεποιθήσεων του τελευταίου, που συνεπάγεται την ανάπτυξη του Υπερεγώ, το οποίο έχει χαρακτηριστεί και ως εσωτερικός ρυθμιστής της συμπεριφοράς, μετά τη ρεαλιστική εκτίμηση του ορθολογικού στοιχείου της προσωπικότητας για την επερχόμενη ήττα του από τον αντίπαλο, δηλαδή το Εγώ.

Οι απόψεις του Freud αναφορικά με το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα και την ενοχή, σε περίπτωση ανεπιτυχούς επίλυσης της Οιδιπόδειας σύγκρουσης, φαίνεται να υποστηρίζονται από πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα.

Συγκεκριμένα, έρευνα κατέδειξε ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας τείνουν να βοηθούν, να μοιράζονται και να συμπεριφέρονται με παρηγορητικό τρόπο προς τους άλλους, για την αποτροπή βίωσης δυσφορίας και συναισθημάτων αναστάτωσης.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, τα παιδιά εκτέθηκαν στη θέα άλλων παιδιών που προσποιούνταν ότι είτε βρίσκονται σε μια δυσάρεστη κατάσταση, είτε κατακλύζονται από δυσάρεστα συναισθήματα, με το αποτέλεσμα της έρευνας να αποκαλύπτει ότι τα παιδιά που εκδήλωσαν σημάδια ανησυχίας ή/και λύπης στο πρόσωπο, καθώς επίσης και επιτάχυνση του καρδιακού τους ρυθμού, ήταν πιο πρόθυμα να συναισθανθούν τους άλλους και να προσφέρουν βοήθεια.

Αντιθέτως, η συμπεριφορική προσέγγιση θεωρεί ότι η ηθική ανάπτυξη στο προσχολικό παιδί επιτυγχάνεται μέσω χειρισμού εξωγενών ερεθισμάτων, που σημαίνει ότι η κατάκτηση αυτής επέρχεται τόσο από την άμεση εμπλοκή του ατόμου σε μια ενέργεια, όσο και από την έμμεση, δηλαδή παρατηρώντας άλλους να προβαίνουν σε αποδεκτές από την κοινωνία ηθικές συμπεριφορές, με την ηθικότητα να αποτελεί προϊόν μάθησης και όχι ασυνείδητων διεργασιών, όπως ισχυρίζονται οι θεωρητικοί της ψυχοδυναμικής προσέγγισης.

psychology.gr THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.

Η θεωρία της συντελεστικής εξαρτημένης μάθησης υποστηρίζει ότι το παιδί μαθαίνει να συμπεριφέρεται ηθικά, εφόσον έχει ανταμειφθεί. Σύμφωνα με την υπόθεση του Skinner, η συμπεριφορά που ενισχύεται αυξάνει σε συχνότητα, εν αντιθέσει με εκείνη που τιμωρείται, η οποία συνήθως εξαλείφεται. Για παράδειγμα, το παιδί που θα μοιραστεί ένα προσωπικό του αντικείμενο με ένα άλλο παιδί και ταυτοχρόνως ανταμειφθεί από τη μητέρα του, πιθανολογείται ότι θα προβεί σε επανάληψη αυτής της πράξης και στο μέλλον.

Πέραν τούτου, το παιδί ενδέχεται να μάθει ποιες οι αποδεκτές συμπεριφορές χωρίς άμεση ενίσχυση, με τη κοινωνικογνωστική θεωρία μάθησης να υποστηρίζει ότι αυτό επισυμβαίνει μέσω παρατήρησης άλλων (μίμηση προτύπου) να δέχονται σημαντική ενίσχυση για το γεγονός ότι ενήργησαν με ηθικά κατάλληλο τρόπο. Έτσι, το παιδί που θα παρατηρήσει την προαναφερθείσα πράξη να εκτυλίσσεται μπροστά του, θα προσπαθήσει να την ενσωματώσει στο ρεπερτόριό του, μια υπόθεση που υποστηρίζεται από πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα, καταδεικνύοντας ότι η ανιδιοτελής συμπεριφορά του προσχολικού παιδιού σχετίζεται εντονότερα με τη διαδικασία του συλλογισμού, παρά με τη βίωση συναισθημάτων ενοχής ή συμπάθειας.

Για τον Piaget, η ηθικότητα δεν συνεπάγεται εσωτερίκευση ηθικών κανόνων και αξιών, όπως θεωρούν οι προηγούμενες θεωρητικές προσεγγίσεις, αλλά περιστρέφεται γύρω από τις έννοιες του σεβασμού και της δικαιοσύνης. Σύμφωνα με τον ίδιο, η αίσθηση ηθικής στο προσχολικό παιδί προκύπτει από την αμοιβαία αλληλεπίδραση αναπτυσσόμενων γνωστικών δομών και κοινωνικού πλαισίου, υποθέτοντας την ύπαρξη συσχέτισης μεταξύ γνωστικής ανάπτυξης και ηθικής κρίσης.

Κρίνεται σκόπιμο να αναφερθεί ότι η θεωρία του Piaget προήλθε από συνεντεύξεις παιδιών, σε μια προσπάθεια κατανόησης της συλλογιστικής τους, χρησιμοποιώντας κανόνες παιχνιδιού και συμπεριλαμβάνοντας έννοιες όπως κλοπή και ψέμα, με αποτέλεσμα τη διαμόρφωση δυο σταδίων ηθικής συλλογιστικής, της ετερόνομης και της αυτόνομης ηθικής, που δεν είναι πλήρως διακριτά.

Στο στάδιο της ετερόνομης ηθικής ή του ηθικού ρεαλισμού (4-7 ετών), το παιδί κατακλύζεται από την παρουσία απολυταρχικών αντιλήψεων εξαιτίας των γνωστικών περιορισμών της προεννοιολογικής περιόδου και των συναισθήματων αγάπης και φόβου για τους γονείς. Μια πράξη κρίνεται ως προς την ηθικής της με γνώμονα τις συνέπειες, που σημαίνει ότι ένα μικρό παιδί θα κρίνει πιο αρνητικά το παιδί που ακουσίως έσπασε ένα μεγάλο αριθμό ποτηριών, συγκριτικά με το παιδί που έσπασε μόνο ένα επάνω στο θυμό του.

psychology.gr PRO PSYCHOLOGY: Επαγγελματική Κοινότητα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Περιλαμβάνει ομάδες εποπτείας ανά ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ομάδες εποπτείας ανά επαγγελματικό αντικειμένο και πληθυσμό, επιμορφωτικά σεμινάρια εξειδίκευσης, Ομάδες συνάντησης για σύνδεση και δικτύωση, Mentoring για ψυχοθεραπευτές που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην άσκηση του επαγγέλματος..

Αντιθέτως, όταν το παιδί μεταβεί στο στάδιο της αυτόνομης ηθικής ή του ηθικού σχετικισμού (άνω των 7 ετών) θα συνειδητοποιήσει την ενοχή του δεύτερου παιδιού, αφού αποδώσει την πράξη του στην πρόθεση. Κατά το στάδιο αυτό, οι ηθικοί κανόνες θεωρούνται αμετάβλητοι και απαραβίαστοι από το παιδί, με αποτέλεσμα την αυτόματη ανάσυρση τιμωρίας σε περίπτωση παραβίασης αυτών, ακόμη και εν τη απουσία άλλων ατόμων (σύμφυτη δικαιοσύνη), ενώ κατανοεί ότι η τιμωρία επιβάλλεται εκ των έξω με την ολοκλήρωση του σταδίου αυτού και την εισδοχή του στο επόμενο.

Ωστόσο, έρευνα κατέδειξε ότι η ηθικότητα δύναται να αναπτυχθεί νωρίτερα από τη προσχολική ηλικία, γεγονός που έρχεται σε σύγκρουση με τους ισχυρισμούς του Piaget. Βρέφη ηλικίας τριών μηνών υποβλήθηκαν σε πειραματική μελέτη, όπου παρακολουθούσαν μια κούκλα-ορειβάτη να προσπαθεί να φτάσει στην κορυφή ενός λόφου, ενώ υπήρξαν στιγμές όπου μια άλλη κούκλα είτε βοηθούσε τη κούκλα-ορειβάτη να φτάσει στην κορυφή, είτε μια άλλη την έσπρωχνε προς τα κάτω, με τα βρέφη να δείχνουν σαφή προτίμηση στην πρώτη, αντικατοπτρίζοντας τη διαμόρφωση θετικής εντύπωσης για τα άτομα που συμπεριφέρονται με ευνοϊκό τρόπο.

Όπως έχει ήδη αναφερθεί, στη προσχολική περίοδο κάνει την εμφάνισή της και η επιθετικότητα, συμπεριφορά που απευθύνεται σε ένα άλλο ανθρώπινο ον και αποσκοπεί στην ηθελημένη πρόκληση βλάβης, ενώ στην όλη διαδικασία μετέχει ενεργά και η συνειδητή βούληση του ατόμου. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η επιθετικότητα μελετήθηκε εκτενώς μέσα από ποικίλες θεωρητικές θέσεις, με τον κλάδο της Κοινωνικής Ψυχολογίας να παρέχει ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο σχετικά με τη φύση των παραγόντων που προδιαθέτουν στην εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς και παρακινούν το άτομο να επενεργεί βιαίως προς το ίδιο του το είδος.

Το παιδί προσχολικής ηλικίας συνήθως συμπεριφέρεται με επιθετικό τρόπο κατά τη διάρκεια των κοινωνικών του συνδιαλλαγών, όπου επιθυμεί την εξασφάλιση ευνοϊκού αποτελέσματος για το ίδιο, όπως η απόκτηση του παιχνιδιού ενός άλλου παιδιού και δεν προβλέπει στη πρόκληση σωματικής βλάβης.

Περίπου στην ηλικία των 18-24 μηνών, το άτομο διακατέχεται από υψηλά επίπεδα επιθετικότητας, εξαιτίας των περιορισμένων γλωσσικών ικανοτήτων, των αυξημένων κινητικών δεξιοτήτων και των έντονων συναισθημάτων αυτονομίας, ενώ παρατηρείται σταδιακή μείωση αυτών στην ηλικία των πέντε ετών. Επομένως, πιθανολογείται η ύπαρξη συσχέτισης μεταξύ επιθετικής συμπεριφοράς και αναπτυσσόμενης κοινωνικό-συναισθηματικής εξέλιξης, όπου το προσχολικό παιδί μαθαίνει να εκφράζει τις σκέψεις του στους άλλους και να ρυθμίζει επαρκώς τα συναισθήματα του, με σκοπό τη δημιουργία αρμονίας μεταξύ εαυτού και κοινωνικού πλαισίου. Εντούτοις, η επιθετικότητα ενδέχεται να μετατραπεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, σε περίπτωση ελλιπούς υποστήριξης του παιδιού από το περιβάλλον του.

Η επιθετικότητα στο παιδί προσχολικής ηλικίας μπορεί να εκφραστεί με ποικίλους τρόπους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να καθίσταται απαραίτητη η διάκριση ανάμεσα στις διαφορετικές μορφές επιθετικότητας και κατά συνέπεια στις διαφορετικές λειτουργίες που αυτή επιτελεί. Συγκεκριμένα, η συντελεστική επιθετικότητα, που αφορά τη πρόκληση βλάβης σε σωματικό επίπεδο, πηγάζει από την επιθυμία του προσχολικού παιδιού να κατακτήσει ένα συγκεκριμένο στόχο, όπως για παράδειγμα το παιχνίδι ενός άλλου παιδιού και συναντάται συχνότερα στα αγόρια, συγκριτικά με τα κορίτσια, τα οποία τείνουν να υιοθετούν μια πιο έμμεση μορφή επιθετικής συμπεριφοράς, τη λεγόμενη διαπροσωπική ή σχεσιακή επιθετικότητα, η οποία επιφέρει βλάβη κυρίως στη ψυχολογική ευεξία του ατόμου και επιτελείται μέσω προσβλητικών σχολίων, απειλών, διάδοσης κακόβουλων φημών, κ.α.

Το γεγονός ότι η επιθετικότητα συμβαδίζει με τη κοινωνικό-συναισθηματική εξέλιξη του προσχολικού παιδιού, θα μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι αποτελεί εγγενές στοιχείο της ανθρώπινης φύσης, αν και ορισμένοι θεωρητικοί ισχυρίζονται ότι προέρχεται από εξωγενείς επιδράσεις, εφόσον ενδέχεται να κατασταλεί μετά τον εντοπισμό των περιβαλλοντικών παραγόντων που συμβάλουν στην εκδήλωση της.

Σύμφωνα με τη ψυχαναλυτική θεωρία, η ανθρώπινη συμπεριφορά παρωθείται από τα ένστικτα Θανάτου και Ζωής, τα οποία συγκροτούν τον πυρήνα της και λειτουργούν ως βασικές κινητήριες δυνάμεις. Έτσι, η επιθετικότητα θεωρείται ότι αναδύεται από το ένστικτο του Θανάτου και συγκεκριμένα από τις βιολογικές εντάσεις που βιώνει το άτομο, οι οποίες αναζητούν ένα μέσο έκφρασης.

Ωστόσο, οι θεωρίες μάθησης εκλαμβάνονται την επιθετικότητα ως επίκτητο στοιχείο, εφόσον παρεμβάλλεται η διεργασία της μάθησης, με τη συντελεστική εξαρτημένη μάθηση να υποθέτει ότι η συμπεριφορά που ακολουθείται από επιβράβευση έχει περισσότερες πιθανότητες επανάληψης (θετική ενίσχυση), συγκριτικά με τη συμπεριφορά που δεν επιβραβεύεται (αρνητική ενίσχυση) ή τιμωρείται. Ως αποτέλεσμα, το προσχολικό παιδί μαθαίνει να υπεισέρχεται σε διακρίσεις μεταξύ διαφόρων καταστάσεων, όπου η επιθετική συμπεριφορά ενδέχεται να επιφέρει επιθυμητά αποτελέσματα και εν συνεχεία στη γενίκευση αυτής της γνώσης σε παρόμοιες συνθήκες.

Εκτός αυτού, η εκμάθηση της επιθετικής συμπεριφοράς μπορεί να επιτευχθεί ακόμη και με έμμεσο τρόπο, παρατηρώντας κάποιο άλλο άτομο να λαμβάνει ανταμοιβή για τις επιθετικές του ενέργειες.

Παράδειγμα αποτελεί το πείραμα του Bandura, ο οποίος προσπάθησε να αναδείξει μέσω της κούκλας Bobo ότι η έκθεση σε επιθετικά πρότυπα συνοδεύεται από επανάληψη της πράξης. Σε εξωγενείς συνθήκες αναζητά τα αίτια της επιθετικότητας και η γνωστική προσέγγιση, ερμηνεύοντας τη συμπεριφορά του ατόμου, βάσει περιβαλλοντικού πλαισίου που αυτή εκδηλώνεται.

Έρευνες κατέδειξαν ότι στην επιθετικότητα προσχολικής ηλικίας συμβάλλουν ακόμη και κοινωνικοπολιτισμικοί παράγοντες, όπως χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, ενδοοικογενειακές εντάσεις, ακαδημαϊκή αποτυχία, απόρριψη από τους συνομήλικους, ενώ έχει ενοχοποιηθεί και ο τρόπος ανατροφής των παιδιών, με τις απολυταρχικές, υπερπροστατευτικές και αδιάφορες γονικές πρακτικές να καθιστούν τα προσχολικά παιδιά ευάλωτα σε επιθετικές συμπεριφορές.

Εν κατακλείδι, η ανάπτυξη της ηθικότητας στον άνθρωπο αποτελεί ένα ενδιαφέρον ερευνητικό ερώτημα, που απασχόλησε και εξακολουθεί να απασχολεί μέχρι και σήμερα πλήθος ερευνητών.

Όμως, οι ερμηνείες που προσδίδουν οι διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις δείχνουν να κινούνται σε ένα ανταγωνιστικό χώρο, ενώ θα μπορούσαν να ενταχθούν σε ένα ενιαίο πλαίσιο, παρέχοντας μια συνδυαστική θεώρηση. Κατά παρόμοιο τρόπο, η επιθετικότητα είναι αδύνατο να αποδοθεί σε ένα μόνο προδιαθεσικό παράγοντα, καθώς φαίνεται πως ανακύπτει μέσα από ένα συνδυασμό εσωτερικών και εξωτερικών συνθηκών. Επομένως, η ανάπτυξη της ηθικότητας και της επιθετικότητας θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα κλασικό παράδειγμα της διαρκούς διαμάχης φύσης και ανατροφής.


Βιβλιογραφία

Ahmed, S. (2012). Sigmund Freud´s Psychoanalytic Theory Oedipus Complex: A Critical Study with Reference to D. H. Lawrence´s "Sons and Lovers". Internal Journal of English and Literature, 3(3), 60-70. Doi: 10.5897/IJEL11.137.

Bennett, P. (2010). Κλινική Ψυχολογία και Ψυχοπαθολογία (Α. Καλαντζή-Αζίζι & Γ. Ευσταθίου, Γενική Επιμ.). Πεδίο.

Craig, G. J., & Baucum, D. (2007). Η Ανάπτυξη του Ανθρώπου (Α. Ιωαννίδου, Mεταφρ.). Παπαζήσης.

Dahl, A., & Killen, M. (2018). A Developmental Perspective on the Origins of Morality in Infancy and Early Childhood. Frontiers in Psychology, 9, 1736. Doi: 10.3389/fpsyg.2018.01736.

Derman, M. T. (2017). Early Childhood Education Teachers´Strategies Use in Order to Prevent Aggressive Behaviors in Classes: The Case of Turkey. Universal Journal of Educational Research, 5(7), 1127-1136. Doi: 10.13189/ujer.2017.050706.

Eisenberg, N., Eggum, N. D., & Giunta, L. D. (2010). Empathy-related Responding: Associations with Prosocial Behavior, Aggression, and Intergroup Relations. Social Issues and Policy Review, 4(1), 143-180. Doi: 10.1111/j.1751-2409.2010.01020.x.

Ersan, C., & Tok, Ş. (2019). The Study of the Aggression Levels of Preschool Children in Terms of Emotion Expression and Emotion Regulation. Education and Science, 1-33. Doi: 10.15390/EB.2019.8150.

Evans, S. C., Frazer, A. L., Blossom, J. B., & Fite, P. J. (2018). Forms and Functions of Aggression in Early Childhood. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology,
00(00), 1-9. Doi: 10.1080/15374416.2018.1485104

Fang, Z., Jung, W. H., Korczykowski, M., Luo, L., Prehn, K., Xu, S., Detre, J. A., Kable, J. W., Robertson, D. C., & Rao, H. (2017). Post-Conventional Moral Reasoning is Associated with Increased Ventral Striatal Activity at Rest and During Task. Scientific Reports, 7, 7105. Doi: 10.1038/s41598-017-07115-w.

Feldman, R. S. (2011). Εξελικτική Ψυχολογία: Διά Βίου Ανάπτυξη (Ζ. Αντωνοπούλου & Μ. Κουλεντιανού, Mεταφρ.). Gutenberg.

Feldman, R. S. (2019). Αναπτυξιακή Ψυχολογία: Διά Βίου Προσέγγιση (Η. Μπεζεβέγκης, Γενική επιμ.). Gutenberg.

Hamlin, J. K., Wynn, K., & Bloom, P. (2010). 3-Month-Olds Show a Negativity Bias in their Social Evaluations. Developmental Science, 13(6), 923-929. Doi: 10.1111/j.1467-
7687.2010.00951.x.

Hammond, S. I. (2014). Children´s Early Helping in Action: Piagetian Developmental Theory and Early Prosocial Behavior. Frontiers in Psychology, 5, 759. Doi:10.3389/fpsyg.2014.00759.

Hogg, M.A., & Vaughan, G.M. (2010). Κοινωνική Ψυχολογία. (Ε. Βασιλικός & Α. Αρβανίτης μεταφρ.). Gutenberg.

Jambon, M., & Smetana, J. G. (2015). Moral Development, Theories of. Elsevier, 2, 15. Doi: 10.1016/B978-0-08-097086-8.23201-7

Liu, J., Lewis, G., & Evans, L. (2013). Understanding Aggressive Behavior Across the Life Span. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 20(2), 156-168. Doi: 10.1111/j.1365-2850.2012.01902.x.

Ma, H. K. (2013). The Moral Development of The Child: An Integrated Model. Frontiers in Public Health, 1, 57. Doi: 10.3389/fpubh.2013.00057.

Morine, K. A., Crothers, L. M., Schreiber, J. B., Kolbert, J. B., Hughes, T. L., & Schmitt, A. J. (2011). Relational Aggression in Preschool Students: An Exploration of the Variables of Sex, Age, and Siblings. Child Development Research, 1-6. Doi: 10.1155/2011/931720.

Ongley, S. F., Nola, M., & Malti, T. (2014). Children´s Giving: Moral Reasoning and Moral Emotions in The Development of Donation Behaviors. Frontiers in Psychology, 5, 458. Doi: 10.3389/fpsyg.2014.00458.

Sloane, S., Baillargeon, R., & Premack, D. (2012). Do Infants Have a Sense of Fairness?. Psychological Science, 23(2), 196-204. Doi: 10.1177/0956797611422072.

Türkoğlu, B., & Keleşoğlu, A. (2019). Preschool Teachers´ Perspectives on Aggressive Behaviors in Children: A Qualitative Study. Journal of Education and Training Studies, 7(2). Doi: 10.11114/jets.v7i23889.

Warburton, W. A., & Anderson, C. A. (2015). Aggression, Social Psychology of. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 2(1). Doi: 10.1016/B978-0-08-097086-8.24002-6.

 

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Άννα Χριστίνα Βούβαρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology
Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:
  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.
Ψυχολόγος, κάτοχος Μεταπτυχιακού (MSc) στην Κλινική και Κοινοτική Ψυχολογία με κατεύθυνση στη Γνωστική - Συμπεριφορική Θεραπεία απο το University of East London

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ PSYCHOLOGY.GR
Online & Διά ζώσης
Ξεκίνα εδώ το θεραπευτικό ταξίδι σου. Απάντησε σε σύντομες ερωτήσεις και θα σου προτείνουμε 3 θεραπευτές, εξηγώντας το σκεπτικό των επιλογών μας.