Γιατί μιλάει άσχημα ένα παιδί;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Τα μικρά παιδιά αναζητούν συνεχώς την προσοχή των γονιών τους. Θα το κάνουν με εκπληκτικούς τρόπους, όπως προσφέροντας καινούργιες σκέψεις, πράξεις και κυρίως λέξεις. Πράγματι, οι επιλογές τους μπορεί να είναι αστείες και εντυπωσιακές.

Εντούτοις, ορισμένες φορές μπορεί να βγει από το στόμα των μικρών παιδιών «κάτι» που να μην είναι τόσο αξιολάτρευτο. Δηλαδή να αρχίσουν να μιλούν άσχημα.

Μπορεί να είναι μια λέξη, της οποίας τη σημασία ενδέχεται να μην γνωρίζουν, όπως επίσης να μην ξέρουν που μπορεί να την έχουν ακούσει. Για τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, ωστόσο, αυτό συχνά προκαλεί ανησυχία. Πρόκειται για κάποιο πρόβλημα συμπεριφοράς; Αποτελεί ένδειξη κακού προτύπου (μίμηση); 'Η μήπως κρύβεται κάποια άλλη αιτία πίσω από αυτό; 

Όταν τα παιδιά μιλούν άσχημα με σκοπό να τραβήξουν την προσοχή και να συνδεθούν με τους άλλους, τότε αυτό μπορεί να αποτελεί αντανάκλαση μιας φυσικής περιέργειας για τη γλώσσα, μιας επιθυμίας για δημιουργία κοινωνικών δεσμών ή μιας μορφής συναισθηματικής αυτοέκφρασης.

Πότε αρχίζει να μιλάει άσχημα ένα παιδί;

Ένα παιδί αρχίζει να μιλάει άσχημα ή να χρησιμοποιεί «άσχημες» λέξεις (βρισιές, προσβολές) συνήθως στην ηλικία των 2 - 3 ετών, κατά τη διάρκεια της προσχολικής ηλικίας. Αυτό συμβαίνει επειδή το παιδί ανακαλύπτει τον κόσμο, τους ανθρώπους, τα πράγματα και τις λέξεις. Η συμπεριφορά αυτή αποτελεί μέρος της διαδικασίας της μάθησης. 

Μεταξύ 3 και 4 ετών, τα παιδιά μιλούν άσχημα ή χρησιμοποιούν «άσχημες» λέξεις για να προκαλέσουν την αντίδραση των ενηλίκων (π.χ., γέλια, σοκ). Νιώθουν «ισχυρά», χωρίς ωστόσο να κατανοούν το πραγματικό νόημα αυτών. Αντίθετα, κατανοούν τη «δύναμη» της αντίδρασης που προκαλούν. 

Στην ηλικία των 5 εώς 11 ετών υφίσταται πλήρης κατανόηση της σημασιολογίας και της «δύναμης» των «άσχημων» λέξεων. Τα παιδιά προβαίνουν στη χρήση αυτών για να εκφράσουν έντονα συναισθήματα (π.χ., θυμό, απογοήτευση) και για να ενταχθούν σε μια ομάδα συνομηλίκων. Τέλος, από την ηλικία των 11 ή 12 ετών παρατηρείται συνειδητή χρήση των «άσχημων» λέξεων. Χρησιμοποιούνται από τα παιδιά για εκτόνωση και μοιάζουν περισσότερο με αυτές των ενηλίκων. 

Λόγοι που τα παιδιά μιλούν άσχημα

Οι λόγοι για τους οποίους τα παιδιά μπορεί να μιλούν άσχημα ή να χρησιμοποιούν «άσχημες» λέξεις ποικίλλουν. Μπορεί να θέλουν να τραβήξουν την προσοχή των γονιών τους ή να εκφράσουν θυμό και απογοήτευση. Επιπροσθέτως, η υιοθέτηση του μη επιθυμητού ή ακατάλληλου λεξιλογίου μπορεί να συμβεί ακούσια από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, από έναν συνομήλικο ή οποιονδήποτε άλλο ενήλικα (π.χ., γονείς, συγγενείς, περίγυρος). Ειδικότερα, οι λόγοι της συμπεριφοράς αυτής είναι οι εξής:

Εξερεύνηση της γλώσσας: Η γλωσσική ανάπτυξη κατά την προσχολική ηλικία (3-6 ετών) είναι μια πολύπλοκη διαδικασία. Τα παιδιά μαθαίνουν τη γλώσσα όχι μόνο μέσω της διδασκαλίας, αλλά και μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, του πειραματισμού και της επανάληψης. 

Οι «άσχημες» λέξεις συχνά θεωρούνται «απαγορευμένες» λέξεις, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα δελεαστικές. Όταν τα παιδιά επαναλαμβάνουν αυτές τις λέξεις, συχνά δοκιμάζουν τα όρια των ενηλίκων ή αναζητούν μια έντονη αντίδραση αυτών. 

Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να τονιστεί ότι η χρήση των «άσχημων» λέξεων δεν στοχεύει πάντα στην πρόκληση επιθετικότητας ή στην έλλειψη σεβασμού.

Στην πραγματικότητα, η χρήση τέτοιων λέξεων μπορεί να εξυπηρετεί σημαντικές κοινωνικές λειτουργίες:

• Κοινωνική ένταξη: Η χρήση «απαγορευμένων» λέξεων δύναται να καλλιεργήσει το αίσθημα του ανήκειν και να δημιουργήσει σύνδεση μεταξύ των μελών μιας ομάδας. 
• Αναζήτηση προσοχής: Τα παιδιά μπορεί να μιλούν άσχημα για να τραβήξουν την προσοχή ή προκαλέσουν μια έντονη αντίδραση, όπως το γέλιο, ειδικά σε ομαδικά περιβάλλοντα. 
• Επίδειξη γνώσης και ωριμότητας: Η χρήση «ενήλικου» λεξιλογίου από παιδιά μπορεί να τους δώσει μια αίσθηση «εξουσίας» ή ελέγχου πάνω στην κατάσταση. 

Αυτές οι συμπεριφορές, όπως έχει ήδη αναφερθεί, έχουν διερευνητικό χαρακτήρα και δεν αποσκοπούν στην πρόκληση επιθετικότητας ή στην έλλειψη σεβασμού. Αντίθετα, η χρήση «απαγορευμένων» λέξεων αποτελεί μέρος της κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης ενός παιδιού. 

Συναισθηματική φόρτιση: Οι «άσχημες» λέξεις φέρουν συναισθηματική ένταση σημαντικά μεγαλύτερη από τις συνηθισμένες, καθημερινές λέξεις και φράσεις. Και βέβαια τα παιδιά «αντιλαμβάνονται» πολύ εύκολα αυτή τη διαφορά, διαισθανόμενα την ενέργεια που κρύβεται πίσω από αυτές. 

Όταν η χρήση των «απαγορευμένων» λέξεων στοχεύει στην πρόκληση επιθετικότητας, τότε σημαντική καταδεικνύεται η αναγνώριση της πρόθεσης πίσω από την επιθετική αυτή συμπεριφορά. Να σημειωθεί ότι η χρήση αυτού του τύπου γλώσσας συχνά υποδηλώνει υποκείμενη συναισθηματική δυσφορία και απογοήτευση, μαθημένη συμπεριφορά από το σπίτι (π.χ., κριτική, φωνές, υποτιμητικός λόγος) ή μαθημένη συμπεριφορά από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ενημέρωσης.

Εκδίκηση και επίδειξη ανεξαρτησίας στους γονείς: Τα παιδιά «αντιλαμβάνονται» ότι οι «απαγορευμένες» λέξεις λειτουργούν ως ένα ισχυρό «εργαλείο», το οποίο χρησιμοποιούν για να «δώσουν ένα μάθημα» στους γονείς τους, διότι γνωρίζουν ότι μια τέτοια συμπεριφορά τους ενοχλεί, αλλά και για να δείξουν στους γονείς τους ότι μεγαλώνουν και οι γονείς δεν δύναται να ελέγχουν τα πάντα. 

Τρόποι αντιμετώπισης και διαχείρισης

Η συζήτηση αναφορικά με τη σημασία των «άσχημων» λέξεων και ο καθορισμός ορίων γύρω από τη χρήση αυτών αποτελεί «παράγοντα - κλειδί» στην αντιμετώπιση και διαχείριση της εν λόγω συμπεριφοράς. Το βάθος των εξηγήσεων θα ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. 

Στα παιδιά κάτω των 4 ετών, οι γονείς πρέπει να αποφεύγουν τις υπερβολικές εξηγήσεις. Τα σχόλια να είναι αντικειμενικά και να μην αφιερώνεται πολύς χρόνος στην εξερεύνηση του θέματος αυτού με το παιδί. 

Αντίθετα, τα παιδιά ηλικίας 5 ετών και άνω μπορούν να χειριστούν μια πιο περίπλοκη και χρονοβόρα συζήτηση. Οι γονείς θα πρέπει να εξηγήσουν στα παιδιά ότι υπάρχουν όρια ως προς το είδος των λέξεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε συγκεκριμένα μέρη και στις συζητήσεις τους με άλλους ανθρώπους. 

Ψύχραιμη αντίδραση:Είναι σημαντικό για τους γονείς να μην αντιδρούν έντονα, όπως για παράδειγμα με θυμό ή με γέλια, καθώς αυτές οι αντιδράσεις συχνά ενισχύουν την εν λόγω συμπεριφορά. Μια ήρεμη απόκριση υποδηλώνει ότι η λέξη μπορεί να είναι ακατάλληλη, αλλά τόσο «αδύναμη» που δεν προκαλεί την αναμενόμενη αντίδραση (π.χ., «Δεν χρησιμοποιούμε αυτή τη λέξη εδώ, αλλά ας συζητήσουμε γιατί την είπες»). 

Σαφή όρια: Τα παιδιά πρέπει να κατανοήσουν το πλαίσιο και τις συνέπειες της χρήσης των «άσχημων» λέξεων. Σε αυτή την περίπτωση, οι γονείς θα πρέπει να εξηγήσουν στα παιδιά ότι ορισμένες λέξεις μπορεί να είναι συνηθισμένες μεταξύ των ενηλίκων, αλλά δεν είναι κατάλληλες σε κάθε περιβάλλον, όπως στο σχολείο. Για παράδειγμα: «Αυτή είναι μια λέξη που τη χρησιμοποιούν ορισμένοι ενήλικες, αλλά δεν είναι σωστό να την πούμε εδώ. Ας βρούμε έναν άλλο τρόπο να εκφράσουμε πως νιώθουμε»). 

Εναλλακτικές έκφρασης: Οι γονείς θα πρέπει να βοηθήσουν τα παιδιά να δημιουργήσουν ένα πλουσιότερο συναισθηματικό λεξιλόγιο (π.χ., «Είμαι θυμωμένος») και να τα ενθαρρύνουν να εκφράζουν τα συναισθήματά τους, όπως απογοήτευση, ενθουσιασμό και έκπληξη, με δημιουργικούς τρόπους (π.χ., σφίξιμο μιας μπάλας στρες). 

Κατανόηση της υποκείμενης ανάγκης του παιδιού: Εάν το παιδί χρησιμοποιεί «άσχημες» λέξεις για να τραβήξει την προσοχή, τότε οι γονείς θα πρέπει να εξετάζουν τις ανάγκες του παιδιού (π.χ., «Μιμείται κάποιον που θαυμάζει;», «Προσπαθεί να κάνει τους άλλους να γελάσουν;», «Νιώθει ότι το ακούν;»). 

Μοντελοποίηση (πρότυπο): Τα παιδιά μιμούνται αυτά που ακούν. Οι γονείς θα πρέπει να προσέχουν τη γλώσσα που χρησιμοποιούν μπροστά στα παιδιά. 

Εξήγηση, όχι μόνο απαγόρευση: Είναι σημαντικό για τους γονείς να εξηγήσουν στα παιδιά τους με απλά λόγια ότι οι «άσχημες» λέξεις πληγώνουν και στεναχωρούν τους άλλους. Η εν λόγω πρακτική θα βοηθήσει τα παιδιά να κατανοήσουν τo νόημα των λέξεων αυτών και για ποιο λόγο είναι καλό να αποφεύγουν την χρήση τους. 

Συνοψίζοντας,

Η χρήση των «άσχημων» λέξεων αποτελεί συχνά ένδειξη γλωσσικής εξερεύνησης, κοινωνικού πειραματισμού και συναισθηματικής ανάπτυξης. Οι γονείς μπορούν να προσεγγίσουν την εν λόγω συμπεριφορά με περιέργεια, θέτοντας σαφή όρια και καθοδηγώντας τα παιδιά να υιοθετήσουν κατάλληλες μορφές έκφρασης των συναισθημάτων τους. 

Κατανοώντας τους λόγους πίσω από τη χρήση των «άσχημων» λέξεων και χρησιμοποιώντας πρακτικές στρατηγικές, οι γονείς μπορούν να υποστηρίξουν μια υγιή επικοινωνία και μια συμπεριφορά που βασίζεται στον σεβασμό. 

Βιβλιογραφία

Amazing Explorers Academy (2024). What’s The Average Age For Swearing? Handling Unwanted Words. Available at aexplorers.com/what-is-the-average-age-to-start-swearing/

Calechman, S. (2020). What to Do When Your Child Swears. Available at: health.harvard.edu/blog/what-to-do-when-your-child-swears-2020011418668

Pittas, G. (2025). Why Do Young Children Swear? Understanding Language Exploration, Socialisation, and Emotional Needs. Available at: alto.vic.edu.au/post/why-do-young-children-swear-understanding-language-exploration-socialisation-and-emotional-needs

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Άννα Χριστίνα Βούβαρη - Ψυχολόγος

Άννα Χριστίνα Βούβαρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, κάτοχος Μεταπτυχιακού (MSc) στην Κλινική και Κοινοτική Ψυχολογία με κατεύθυνση στη Γνωστική - Συμπεριφορική Θεραπεία απο το University of East London

97741886

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...