Δεν πρόκειται να σου πω πώς να γίνεις καλύτερα

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Δεν πρόκειται να σου πω πώς να γίνεις καλύτερα. Δεν θέλω να σου πω πώς να φύγει αυτό που σε ταλαιπωρεί, πώς να σταματήσεις να κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά, πώς να “προχωρήσεις”, να “ωριμάσεις”, να “αλλάξεις”.

Δεν θέλω να σου δώσω κάποιο εργαλείο. Ούτε λύσεις. Ούτε ένα ακόμη κείμενο που υπόσχεται ανακούφιση. Θέλω να σου πω κάτι πιο άβολο. Θέλω να σου πω γιατί δεν φεύγει αυτό που σε πονά. Και γιατί αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εσένα. Σημαίνει ότι κάτι πήγε πολύ καλά κάποτε.

Το σύμπτωμα δεν είναι ελάττωμα, είναι μνήμη

Υπάρχει κάτι που κάνεις και δεν σου αρέσει, όμως δεν το σταματάς. Κάτι που επιστρέφει. Κάτι που σε κουράζει, αλλά το κρατάς. Μπορεί να έχει να κάνει με τους άνθρωπους. Μπορεί να είναι συμπεριφορές. Μπορεί να είναι σκέψεις. Μπορεί να είναι ένας τρόπος να ζεις που λες ότι θέλεις να αλλάξει, αλλά δεν αλλάζει, εσύ ξέρεις τι είναι αυτό. Μπορεί να είναι υπερβολικό άγχος, υπερφαγικά επεισόδια, ανάγκη για έλεγχο και άλλα πολλά.

Δεν είναι επειδή δεν προσπάθησες αρκετά. Δεν είναι επειδή δεν διάβασες το σωστό βιβλίο.
Δεν είναι επειδή δεν “πήρες την απόφαση”. Είναι επειδή αυτό που ονομάζεις σύμπτωμα, δεν είναι πρόβλημα προς διόρθωση. Είναι ανάμνηση σε λειτουργία.

Το σώμα σου θυμάται έναν κόσμο όπου αυτό που σήμερα σε δυσκολεύει, τότε σε προστάτευε. Και το σώμα δεν εγκαταλείπει εύκολα κάτι που το κράτησε ζωντανό.

Η ιστορία της Άννας (που δεν λέγεται Άννα)

Η Άννα δεν ήρθε για να αλλάξει. Ήρθε για να «μην πονάει τόσο». Δεν ήξερε τι ακριβώς την έφερε. Έλεγε μόνο: «Κάτι επαναλαμβάνεται.» «Κάτι δεν μπορώ να αφήσω.» «Ξέρω ότι με βαραίνει, αλλά δεν φεύγω.» Δεν της άρεσαν οι μεγάλες λέξεις. Δεν μιλούσε για «τραύμα». Μιλούσε για κόπωση. Για μια κούραση που δεν έφευγε. Κάποια στιγμή μίλησε για το σπίτι που μεγάλωσε. Όχι δραματικά. Σαν να έλεγε κάτι φυσιολογικό. Γονείς που δεν άντεχαν τα δύσκολα συναισθήματα. Που ήθελαν όλα να «ηρεμούν γρήγορα». Που όταν η Άννα στεναχωριόταν, δεν την ρωτούσαν τι έχει. Της έλεγαν: «Μην κάνεις έτσι.» «Θα περάσει.» «Έλα, πάμε παρακάτω.» Και η Άννα πήγαινε παρακάτω. Πάντα.

Όταν δεν σε ρωτούν, μαθαίνεις να κρατάς

Κανείς δεν της έμαθε να μένει με αυτό που πονά. Ούτε να το πει. Ούτε να το μοιραστεί. Έμαθε κάτι άλλο: να κρατά. Να κρατά τον εαυτό της. Να κρατά τους άλλους. Να κρατά καταστάσεις ενωμένες, ακόμα κι όταν ράγιζαν. Όχι γιατί ήταν αδύναμη. Αλλά γιατί έμαθε νωρίς ότι αν κάτι διαλυθεί, δεν υπάρχει κανείς να μείνει μαζί σου. Το σώμα της κράτησε αυτή τη γνώση. Και την κουβαλούσε παντού.

Το σύμπτωμα ως όρκος

Κάποια στιγμή είπε: «Αν το αφήσω, φοβάμαι ότι δεν θα μείνει τίποτα.»

Εκεί δεν υπήρχε συμβουλή. Γιατί αν της έλεγες «άφησέ το», της έλεγες στην ουσία: πρόδωσε τον τρόπο που έμαθες να επιβιώνεις. Αυτό είναι που δεν λέγεται συχνά: μερικά συμπτώματα είναι όρκοι. Όρκοι που δώσαμε όταν ήμασταν μικροί: ότι δεν θα φύγουμε, ότι δεν θα αφήσουμε, ότι θα κρατήσουμε όρθιο αυτό που κινδυνεύει. Και οι όρκοι δεν σπάνε με αποφάσεις.

Πως μοιάζει στη καθημερινότητα

Δεν μοιάζει με κάτι εντυπωσιακό. Μοιάζει με μικρά, επαναλαμβανόμενα πράγματα. Με το να ξυπνάς κουρασμένος χωρίς λόγο. Με το να θες να φύγεις, αλλά να μένεις. Με το να λες «δεν είναι τίποτα» ενώ μέσα σου είναι πολλά. Με το να νιώθεις ότι κάτι σε τραβάει πίσω, χωρίς να ξέρεις τι. Μοιάζει με το να πιέζεις τον εαυτό σου να “λειτουργήσει”, ενώ το σώμα σου ζητά απλώς να σταματήσει λίγο.

Μοιάζει με το να λες: «Δεν καταλαβαίνω γιατί το κάνω» ενώ στην πραγματικότητα, το σώμα σου το ξέρει πολύ καλά.

Η λύση που δεν υπόσχεται λύση

Η προσέγγιση που δεν πουλάει εύκολα δεν λέει «πρέπει να αλλάξεις». Λέει: καταλαβαίνω γιατί δεν μπορείς. Δεν ρωτά: «Πώς θα το ξεπεράσεις;» Ρωτά: «Τι θα χάσεις αν το ξεπεράσεις;»

Γιατί όταν αυτή η ερώτηση ειπωθεί αληθινά, το σώμα χαλαρώνει. Όχι επειδή βρήκε λύση. Αλλά επειδή δεν χρειάζεται πια να αμύνεται.

Η αλλαγή δεν είναι επιλογή, είναι πένθος

Η Άννα δεν φοβόταν την αλλαγή. Φοβόταν το κενό που θα άφηνε. Η αλλαγή δεν έρχεται όταν είμαστε έτοιμοι. Έρχεται όταν έχουμε πενθήσει αρκετά. Πενθείς έναν ρόλο. Πενθείς έναν τρόπο ύπαρξης. Πενθείς μια παλιά ασφάλεια. Και το πένθος δεν βιάζεται.

Ένας μικρός μπούσουλας (όχι οδηγός)

Αν θες έναν μπούσουλα, δεν είναι «τι να κάνεις». Είναι πώς να στέκεσαι:

Αν κάτι δεν φεύγει, μην το πολεμάς πρώτα. Ρώτα: πότε με προστάτεψε; Αν κάτι επιστρέφει, μην το ντροπιάζεις. Δες: τι φοβάται να χάσει; Αν δεν είσαι έτοιμος να το αφήσεις, δεν είσαι αδύναμος. Είσαι πιστός.

Και η πίστη, πριν γίνει βάρος, ήταν σωτηρία.

Επίλογος

Δεν θέλω να σου πω πώς να γίνεις καλύτερα. Θέλω να σου πω ότι αυτό που σε κρατά πίσω είναι το ίδιο πράγμα που κάποτε σε κράτησε όρθιο. Και ίσως η ερώτηση δεν είναι: «Πώς αλλάζω;» Αλλά: «Σε ποιον κόσμο ανήκει αυτό που κρατάω;»

Αν δεν είσαι έτοιμος να το αφήσεις, δεν σημαίνει ότι απέτυχες. Σημαίνει ότι ακόμα τιμάς την ιστορία σου. Και καμία αληθινή αλλαγή δεν ξεκινά χωρίς πρώτα να ακουστεί αυτό.

Κάθε σύμπτωμα είναι ένα γράμμα από το παρελθόν, αν δεν το διαβάσεις, θα στο ξαναστείλει.
Κι αν το κόψεις απότομα, δεν θα πονέσει το σύμπτωμα, θα πονέσεις εσύ.

Ενδεικτικές Βιβλιογραφικές αναφορές

Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.). The Guilford Press. 

Schore, A. N. (2001). Effects of a secure attachment relationship on right brain development, affect regulation, and infant mental health. Infant Mental Health Journal, 22(1-2), 7–66. doi.org/10.1002/1097-0355(200101/04)22:1<7::AID-IMHJ2>3.0.CO;2-N 

Siegel, D. J. (2012). The developing mind: How relationships and the brain interact to shape who we are (2nd ed.). The Guilford Press. 

Van der Kolk, B. (2015). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Penguin Books. 

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...