Παίξε με τα Χαρτιά Που Σου Έτυχαν...

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η στιγμή που κάτι δεν «κολλάει».
Υπάρχουν στιγμές στη ζωή όπου, παρότι όλα δείχνουν λογικά στη θεωρία, το σώμα αντιδρά διαφορετικά. Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει πάρει μια απόφαση μετά από σκέψη, ανάλυση, συζήτηση και προγραμματισμό, και παρ’ όλα αυτά να νιώθει ένα επίμονο σφίξιμο στο στομάχι.

Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν η ιστορία της Α. που είχε κάνει μια μεγάλη επαγγελματική αλλαγή. Μια νέα δουλειά, μια νέα αρχή, μια απόφαση που τότε έμοιαζε σωστή. Στην πορεία όμως, άρχισαν να εμφανίζονται προειδοποιητικά σημάδια. Τα πράγματα δεν εξελίσσονταν όπως είχε φανταστεί. Η καθημερινότητα γινόταν όλο και πιο βαριά. Και κάπου εκεί γεννήθηκε η σκέψη: «Κι αν ήταν λάθος;»

Όταν η λογική συμφωνεί, αλλά το ένστικτο διαφωνεί 

Στη συστημική προσέγγιση, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση όχι μόνο στις αποφάσεις αυτές καθαυτές, αλλά και στο πλαίσιο μέσα στο οποίο λαμβάνονται. Η Α. είχε εξετάσει τα υπέρ και τα κατά, είχε σκεφτεί τις εναλλακτικές, είχε αναλογιστεί τις συνέπειες.

Η απόφαση δεν ήταν παρορμητική.

Κι όμως, το αποτέλεσμα δεν της ταίριαζε. Αυτό που αναδυόταν δεν ήταν τόσο η ενοχή για μια «κακή επιλογή», όσο η απογοήτευση ότι η πραγματικότητα δεν ακολούθησε το σενάριο που είχε στο μυαλό της. Κάποια στιγμή, σχεδόν μοιρολατρικά, ειπώθηκε η φράση: «Ε, εντάξει… θα παίξω τα χαρτιά που μου έτυχαν».

Η φράση που ακούγεται γενναία 

Η φράση αυτή έχει σχεδόν ηρωικό χαρακτήρα στην καθημερινή γλώσσα. Υπονοεί αντοχή, δύναμη, αποδοχή της μοίρας. Θυμίζει το γνωστό ρητό «όταν η ζωή σου δίνει λεμόνια, φτιάξε λεμονάδα». Σαν να λέει ότι, ανεξάρτητα από το τι σου συμβαίνει, οφείλεις να συνεχίσεις, να προσαρμοστείς, να «το κάνεις να δουλέψει». Κι όμως, αυτή η αντίληψη, όσο ενθαρρυντική κι αν ακούγεται, κρύβει μια παγίδα. Την ιδέα ότι δεν υπάρχει επιλογή.

Το πόκερ λέει μια διαφορετική ιστορία 

Είναι ενδιαφέρον ότι η φράση «παίζω τα χαρτιά που μου έτυχαν» προέρχεται από το πόκερ. Γιατί στο πόκερ ισχύει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υπονοούμε στη ζωή. Στο πόκερ δεν είσαι υποχρεωμένος να παίξεις το χαρτί σου. Μπορείς πάντα να πασάρεις.

Μάλιστα, η ικανότητα να πασάρεις τη σωστή στιγμή θεωρείται μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες ενός καλού παίκτη.

Στο πόκερ, δεν πασάρεις μόνο τα κακά χαρτιά. Μερικές φορές πασάρεις και πολύ καλά χαρτιά, επειδή διαβάζεις την κατάσταση, τον αντίπαλο, το τραπέζι. Επειδή κάτι δεν σου «κολλάει». Επειδή ξέρεις ότι, παρά το δυνατό φύλλο, οι πιθανότητες δεν είναι με το μέρος σου.

Το προαίσθημα που αγνοείται 

Συχνά, ένας παίκτης μπορεί να έχει ένα δυνατό χαρτί και ταυτόχρονα την έντονη αίσθηση ότι ο αντίπαλος έχει κάτι καλύτερο. Ο άλλος φαίνεται άνετος, ήρεμος, δεν μπλοφάρει ποτέ σε αυτή τη θέση. Όλα τα σημάδια είναι εκεί.

Κι όμως, ο παίκτης συνεχίζει. Γιατί έχει επενδύσει. Γιατί έχει ήδη βάλει μάρκες στο τραπέζι. Γιατί δεν θέλει να «παραδεχτεί την ήττα». Και στο τέλος, χάνει ακριβώς από το χαρτί που υποψιαζόταν ότι υπήρχε. Αυτό δεν είναι θέμα τύχης. Είναι θέμα προσκόλλησης.

Η προσκόλληση ως παγίδα

Στο πόκερ, οι πιο κερδισμένοι παίκτες είναι αυτοί που δεν προσκολλώνται συναισθηματικά στα χαρτιά τους. Δεν ταυτίζουν το χαρτί με την αξία τους. Δεν χρειάζονται επιβεβαίωση ότι «είχαν δίκιο». Ξέρουν ότι κάθε πάσο είναι μια ενεργή επιλογή, όχι μια ήττα. Στη ζωή, όμως, τα πράγματα περιπλέκονται.

Γιατί στη ζωή δεν είναι τόσο απλό 

Στη ζωή δεν μπορείς πάντα να πασάρεις και πέντε λεπτά μετά να πάρεις ένα καινούργιο χαρτί. Υπάρχουν σχέσεις, δουλειές, οικογένειες, οικονομικές υποχρεώσεις, συναισθηματικοί δεσμοί. Υπάρχει ιστορία. Υπάρχει κόστος. Υπάρχουν προσδοκίες...και δικές σου και των άλλων.

Κι όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι είσαι εγκλωβισμένος. Σημαίνει ότι το «πάσο» στη ζωή δεν μοιάζει με ένα απλό γύρισμα φύλλων. Μοιάζει περισσότερο με επαναδιαπραγμάτευση, με αποχώρηση, με αλλαγή κατεύθυνσης πριν η κατάσταση γίνει μη αναστρέψιμη.

Τα μεγάλα στοιχήματα

Όταν κάποιος δεσμεύεται σε μια σχέση, μια καριέρα, μια πόλη, παίζει ένα μεγάλο χαρτί. Κι όταν αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα «λεμόνια»,  οι δυσκολίες, οι απογοητεύσεις, οι ασυμβατότητες, συχνά ενεργοποιείται η σκέψη ότι «πρέπει να το αντέξω». Ότι η παραίτηση είναι αδυναμία. Ότι το πάσο ισοδυναμεί με αποτυχία. Στην πραγματικότητα όμως, τις περισσότερες φορές, συμβαίνει το αντίθετο.

Το πάσο δεν είναι παραίτηση

Στο συστημικό πλαίσιο, το πάσο δεν είναι φυγή. Είναι συνειδητή έξοδος από ένα μοτίβο που δεν λειτουργεί. Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις τα σήματα πριν η ζημιά γίνει μεγαλύτερη. Είναι η επιλογή να εμπιστευτείς το ένστικτό σου χωρίς να χρειάζεσαι την απόλυτη απόδειξη ότι «θα έχανες». Όπως στο πόκερ, έτσι και στη ζωή, δεν θα μάθεις ποτέ με σιγουριά τι θα είχε συμβεί αν συνέχιζες. Και αυτό είναι μέρος της ωριμότητας, να αντέχεις την αβεβαιότητα της μη επιβεβαίωσης.

Και τα λεμόνια;

Τα λεμόνια, τελικά, δεν είναι το θέμα. Είναι απλώς οι περιστάσεις που δεν διάλεξες. Η ζωή θα σου δώσει πράγματα απρόσμενα, ξινά, άβολα. Μπορείς να τα κάνεις λεμονάδα. Μπορείς να τα μετατρέψεις σε κάτι άλλο. Ή μπορείς να αποφασίσεις ότι δεν είναι η στιγμή να μαγειρέψεις τίποτα και να αφήσεις το τραπέζι. Το σημαντικό είναι να θυμάσαι ότι έχεις επιλογές.

Το κλείσιμο της παρτίδας

Η φράση «παίξε με τα χαρτιά που σου έτυχαν» αξίζει μια μικρή παύση πριν ειπωθεί αυτόματα. Γιατί στο πόκερ και συχνά και στη ζωή, η πιο σοφή κίνηση δεν είναι να συνεχίσεις, αλλά να πασάρεις. Να κρατήσεις τις μάρκες σου. Να περιμένεις ένα καλύτερο χαρτί. Και κυρίως, να εμπιστευτείς ότι το ένστικτό σου ξέρει περισσότερα απ’ όσα νομίζεις.

Γιατί, τελικά, το παιχνίδι δεν κερδίζεται από εκείνον που παίζει όλα τα χαρτιά. Κερδίζεται από εκείνον που ξέρει πότε να σηκωθεί από το τραπέζι.

Πηγές:

Ariely, D., & Jones, S. (2008). Predictably irrational (p. 20). New York: HarperCollins. 

Bridges, W. (2009). Managing transitions: Making the most of change. Da Capo Press. 

Kahneman, D. (2011). Fast and slow thinking. Allen Lane and Penguin Books, New York.

McCormack, A., & Griffiths, M. D. (2012). What differentiates professional poker players from recreational poker players? A qualitative interview study. International Journal of Mental Health and Addiction, 10(2), 243-257.

Prochaska, J. O., & DiClemente, C. C. (1983). Stages and processes of self-change of smoking: toward an integrative model of change. Journal of consulting and clinical psychology, 51(3), 390. 

Siler, K. (2010). Social and psychological challenges of poker. Journal of Gambling Studies, 26(3), 401-420. 

Thaler, R. H., & Sunstein, C. R. (2009). Nudge: Improving decisions about health, wealth, and happiness. Penguin. 

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...