Είναι τελικά η αποφυγή τεμπελιά;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Οι περισσότεροι μας μπορούν να ονομάσουν τουλάχιστον ένα έργο που αναβάλουμε, την κλήση στο μηχανικό για τον ήχο που ακούμε στο αυτοκίνητο, την κλήση για το ραντεβού στον οδοντίατρο.

Συχνά χαρακτηρίζουμε αυτή την απροθυμία ως τεμπελιά: «Μου βγαίνει μια τεμπελιά» ή «Είμαι τεμπέλης όταν πρόκειται για αυτά». Αλλά η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη από ό,τι φαίνεται.

Ο Μύθος της Τεμπελιάς

Ως προς μια απλή κατανόηση: οι τεμπέληδες αποφεύγουν τα πράγματα. Αυτή η εξίσωση έχει γίνει τόσο αυτόματη που σπάνια την αμφισβητούμε. Ωστόσο, σκεφθείτε κάποιον που σκέφτεται όλη τη μέρα το ραντεβού του στον οδοντίατρο, αισθάνεται άγχος για τον πόνο του δοντιού του και βιώνει ενοχή για την αδράνειά του. Είναι πραγματικά τεμπέλης; Όχι, αυτός ο ανθρωπός σε αυτή την περίπτωση εκδηλώνει αποφευκτική συμπεριφορά. Η αληθινή τεμπελιά είναι ένα γνήσιο έλλειμμα ενδιαφέροντος. Η αποφυγή, αντίθετα, είναι η αναβολή κάτι που θέλετε να κάνετε, απλά για να γλιτώσετε τη δυσφορία που συνοδεύει την ανάληψη της ευθύνης γι' αυτό. Κάποιος που είναι παγιδευμένος σε αυτόν τον κύκλο δεν είναι σίγουρα αδιάφορος· συχνά είναι απορροφημένος από το πολύ πράγμα που αποφεύγει.

Πώς Λειτουργεί η Αποφυγή

Η αποφυγή είναι ένας εξελικτικός μηχανισμός επιβίωσης. Το νευρικό μας σύστημα την ανέπτυξε για να μας προστατεύσει από πραγματικό κίνδυνο όπως δυνατούς θορύβους, αρπακτικά, απειλές. Σήμερα, παρόλο που ο πραγματικός κίνδυνος εξακολουθεί να υπάρχει, ό,τι αντιλαμβανόμαστε ως απειλή έχει μετατοπιστεί. Τώρα εξαρτάται από την προσωπικότητα, το background, τις περιστάσεις και πόσο δύσκολο κρίνουμε ότι είναι ένα έργο.

Εδώ συσφίγγεται ο κύκλος: όταν αποφεύγουμε κάτι, ο εγκέφαλός μας νιώθει ανακούφιση. Αυτή η σύσφιγξη στο στήθος, η υπερβολική αναπνοή, η σωματική δυσφορία, εξαφανίζεται. Το νευρικό μας σύστημα μας ανταμείβει με ηρεμία. Με το χρόνο, ο εγκέφαλός μας μαθαίνει ένα ισχυρό μάθημα: η αποφυγή φέρνει άμεση ανακούφιση. Και μόλις το μάθει, αυτό το πρότυπο ενισχύεται με την επανάληψη.

Γιατί Επιλέγουμε την Αποφυγή

Η κατανόηση του μηχανισμού δεν απαντά αμέσως στη δυσκολότερη ερώτηση: αν γνωρίζουμε ότι η αποφυγή θα μας κάνει να νιώσουμε χειρότερα αργότερα, γιατί συνεχίζουμε να το κάνουμε;

Η απάντηση βρίσκεται στη αρνητική ενίσχυση. Όταν αφαιρέσουμε ένα δυσάρεστο έργο, ένα δυσάρεστο πρέπει, και αισθανθούμε εκείνη τη ραγδαία ανακούφιση, ο εγκέφαλός μας το καταχωρεί ως νίκη. Αν επαναληφθέι αυτό αρκετές φορές, ο εγκέφαλός αρχίζει να θεωρεί την αποφυγή ως την προφανή λύση. Όσο περισσότερο αυτό εξασκείτε, τόσο ισχυρότερες γίνονται οι συνδέσεις, και τόσο πιο πιθανό είναι να ξαναπροτιμηθεί η αποφυγή. Σε ορισμένες περιπτώσεις παραμένει συγκεκριμένη όπως η αποφυγή του οδοντιάτρου. Σε άλλες, γενικεύεται σε όλη τη ζωή μας, κάνοντας τα καθημερινά έργα να φαίνονται ολοένα και πιο δύσκολα.

Πέρα από τη συμπεριφοριστική ενίσχυση, η έρευνα συνδέει συνεχώς την αποφυγή με τις τέλειοθηρικές τάσεις. Τι σημαίνει αυτό; Η απαίτηση για τελειότητα δημιουργεί αντίληψη απειλής. Όταν δεσμεύει κάποιος την αυτοεκτίμησή του σε επιτευχματική επιτυχία, δηλαδή εξισώνει την προσωπική του αξία σε αυτό που επιτυγχάνει, τα έργα με αβέβαια αποτελέσματα ή υψηλή δυσκολία φαίνονται φυσικά επικίνδυνα για την εικόνα που προσπαθεί να διατηρήσει. Τα αποφεύγει δηλάδη, όχι επειδή σας λείπει χρόνος ή δεξιότητες, αλλά επειδή απειλούν την αυτοεικόνα.

Σπάσιμο του Κύκλου

Η αποφυγή δεν λύνεται με καλύτερη διαχείριση του χρόνου ή με απόκτηση περισσότερων δεξιοτήτων. Λύνεται με την ανάπτυξη ανοχής στη δυσφορία.

Ξεκινήστε εκεί. Κάθεστε με τη δυσφορία που προκαλεί αυτό που αποφεύγεται. Αφήστε την να υπάρχει στον ίδιο χώρο με εσάς, χωρίς να ενεργείτε αμέσως. Νιώστε την πλήρως. Ο σκοπός δεν είναι να πιέσετε τον εαυτό σας. Ο σκοπός είναι η επανεκπαίδευση του νευρικού σας συστήματος να ανεχτεί ό,τι φαίνεται απειλητικό. Με το χρόνο, η δυσφορία γίνεται λιγότερο ερεθιστική και η δράση γίνεται δυνατή.

Δεύτερον, δουλέψτε με μικρά βήματα. Μην σκέφτεστε το τελικό στόχο. Χωρίστε τον στόχο σας σε κομμάτια τόσο μικρά που ίσως να σας ακούγονται ασήμαντα, και αυτό είναι το σηματνικό εδώ. Οι ασήμαντες προκλήσεις δεν απειλούν την εικόνα σας για τον εαυτό σας, γι' αυτό και νιώθουν ασφαλείς. Αντί για «να γίνω πιο υγιής», ξεκινήστε με το να έχετε ένα ποτήρι νερό κοντά σας. Αντί για «να γράψω ένα βιβλίο», γράψτε μια παράγραφο για μια μνήμη. Τα ασήμαντα είναι καλά. Τα ασήμαντα δεν είναι απειλητικά.

Τέλος, επανάληψη. Η ανάπτυξη μιας νέας ανταπόκρισης στη δυσκολία είναι μια συνήθεια, ακριβώς όπως και η αποφυγή. Καθώς ενισχύετε την ανοχή σας και σταδιακά εκθέτετε τον εαυτό σας, ο παλιός δρόμος της αποφυγής χάνει την ισχύ του. Δεν εξαφανίζεται αμέσως, αλλά με συνεπή εξάσκηση, σβήνει καθώς μια νέα προεπιλογή καταλαμβάνει τη θέση της.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ιωάννα Δαρβύρη - Ψυχολόγος

Ιωάννα Δαρβύρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Η θεραπευτική διαδικασία εστιάζει στην καλλιέργεια ενός πιο ανθεκτικού και λειτουργικού τρόπου σκέψης, που βοηθά το άτομο να ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη σταθερότητα στις δύσκολες στιγμές.

Εξειδικεύσεις:

Διαχείριση Άγχους - Φοβιών Διαταραχές Ύπνου Συναισθηματικές Διαταραχές

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...