Συνέντευξη με τη Δανάη Χορομίδου, ψυχολόγο, εκπαιδεύτρια στο ψυχόδραμα

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Συναντηθήκαμε διαδικτυακά με τη Δανάη Χορομίδου, ψυχολόγο, εκπαιδεύτρια στο ψυχόδραμα, και μιλήσαμε για την ψυχοθεραπεία και τη θεραπευτική μέθοδο του ψυχοδράματος, για τον ιδρυτή της μεθόδου, J.Moreno αλλά και για το κέντρο Ψυχοκίνηση.

Ακολουθούν οι απαντήσεις που έδωσε στα ερωτήματα μας.

ΕΡ. Κα Χορομίδου, χαιρόμαστε να πολύ να σας γνωρίζουμε στον όμορφο και ζεστό χώρο της Ψυχοκίνησης, ένα χώρο ψυχοθεραπείας και προσωπικής ανάπτυξης με κύρια θεραπευτική πρακτική το Ψυχόδραμα. Αρχικά, θα θέλατε μας δώσετε έναν ορισμό, τι είναι το Ψυχόδραμα;

ΑΠ. Γεια σας, και σας ευχαριστώ με τη σειρά μου για την ευκαιρία αυτής της γνωριμίας.

Εάν θα θέλαμε να δώσουμε έναν ορισμό για το Ψυχόδραμα, θα λέγαμε ότι είναι μια ομαδική βιωματική μέθοδος για την ανάπτυξη της προσωπικότητας, όπου ο εσωτερικός μας κόσμος (εσωτερική πραγματικότητα της ψυχής) μπορεί να εξωτερικευτεί και να πάρει “μορφή” στον χώρο που ονομάζεται ψυχοδραματική σκηνή και να δουλευτεί με βιωματικό τρόπο και με την εμπλοκή και συνδημιουργία της ομάδας.

Είναι μια μέθοδος όπου φτιάχνουμε εικόνες του εσωτερικού μας κόσμου και  όπου “συναντούμε” τις διάφορες πτυχές του εαυτού μας, ερχόμαστε αντιμέτωποι (cofrontation) με καταστάσεις της ζωής μας, με διλλήματα, εσωτερικές συγκρούσεις, συναισθήματα κτλ. και μέσα από αυτή τη συνάντηση, βοηθιώμαστε να αναπτύξουμε τη δημιούργικότητα και τον αυθορμητισμό μας ή και νέους ρόλους απέναντι σε αυτά.

Το ψυχόδραμα, βασίζεται πάνω στη θεωρία των ρόλων του Moreno, τη θεωρία του αυθορμητισμού και της δημιουργικότητας, την κοινωνιομετρία και την ανάπτυξη και δυναμική των ομάδων. Η βάση του είναι υπαρξιακή, φαινομενολογική και αντιμετωπίζει τον άνθρωπο συστημικά-σύμφωνα με τα συστήματα στα εμπλέκεται και με τα οποία αλληλεπιδρά.

Να σημειώσω βέβαια ότι είναι αρκετά δύσκολο να εξηγηθεί και να μπει σε λόγια το τι είναι το ψυχόδραμα, λόγω του βιωματικού χαρακτήρα της μεθόδου που δουλεύει σε πολλαπλά επίπεδα και βάθη της ψυχής και σε περιοχές όπου λόγια δεν υπάρχουν, όπου υπάρχει αίσθηση και δημιουργία μέσω της αίσθησης και με οδηγό το σώμα, την “πράξη”, αλλιώς δράση. Για παράδειγμα, πώς να δώσεις τον ορισμό στο “τι είναι το πορτοκάλι” ειδικά αν δεν έχεις γευτεί το πορτοκάλι; Το βίωμα, δηλαδή η γεύση, δεν εξηγείται εύκολα με λέξεις. Κάτι ανάλογο νιώθω και για το Ψυχόδραμα, στην ερώτηση του να δώσω έναν ορισμό, ότι θα το “μειώσω”, ότι με λέξεις δεν θα μπορώ να αποδώσω το μεγαλείο του.

Ακριβώς τη σημασία του βιώματος στο ψυχόδραμα αποτελεί η ίδια η ονομασία της μεθόδου που προέρχεται από τις λέξεις ψυχή και δράμα (από το δράω-δρω), δηλαδή ψυχόδραμα =η δράση της ψυχής. Δηλαδή στο ψυχόδραμα, δουλεύουμε τα θέματα και την προσωπική ανάπτυξη, όχι μόνο μέσα από το λόγο (λεκτικό/διανοητικό-γνωστικό επίπεδο), αλλά και μέσα από τη δράση και συνολική έκφραση σε σωματικό, συναισθηματικό και πνευματικό επίπεδο.

ΕΡ. Θα θέλατε να μας πείτε λίγο περισσότερο τι εννοείτε όταν λέτε ότι κάποιος μπορεί να έρθει αντιμέτωπος και να δουλέψει με εσωτερικές εικόνες του εαυτού του στην ψυχοδραματική σκηνή; Ίσως να μας δώσετε κάποιο παράδειγμα;

ΑΠ. Βέβαια. Κάποιος που συμμετέχει σε ομάδα ψυχοδράματος, μαθαίνει σταδιακά  να εκφράζεται και να δουλεύει φτιάχνοντας εικόνες της ζωής του, του εαυτού του και των θεμάτων που τον απασχολούν.

Οι εικόνες αυτές, φτιάχνονται στον χώρο που ονομάζεται “ψυχοδραματική σκηνή”. Ο “πρωταγωνιστής”, όπως καλείται το μέλος τη ομάδας που φτιάχνει τη σκηνή της ζωής του, προκειμένου να “στήσει” τη σκηνή, διαλέγει μέλη της ομάδας (που καλούνται “βοηθητικά εγώ” ) να μπουν σε ρόλους που αποτυπώνουν τη σκηνή αυτή ή και κάποια αντικείμενα που αποτυπώνουν τη σκηνή. Για παράδειγμα, εάν κάποιος διαπραγματεύται το θέμα του να αλλάξει εργασία, μπορεί να φτιάξει μια σκηνή που να περιέχει τον ίδιο, αυτό που τον δυσαρεστεί στην τωρινή εργασία του, το στόχο του και τι νέο θα επιθυμούσε στη ζωή του.

Εν συνεχεία ξεκινάει η εκδραμάτιση του θέματος, δηλαδή ο πρωταγωνιστής εκφράζεται μέσα από κάθε ρόλο που έχει στήσει στη σκηνή, και τα “βοηθητικά εγω”, παίζουν τους ρόλους του πρωταγωνιστή όσο πιο κοντά μπορούν στον τρόπο που τους έπαιξε ο πρωταγωνιστής. Αυτή η εμπειρία του να “ζει” τη σκηνή και να αναπτύσσει το “δράμα”, πάντα με την καθοδήγηση του συντονιστη-ψυχοδραματιστή και μέσω των ψυχοδραματικών τεχνικών, βοηθάει τον πρωταγωνιστή να αποκτήσει επιγνώσεις, να βρει τις “ λύσεις” που αναδύονται από μέσα του και να βιώσει συναισθηματική κάθαρση.

Ο Moreno, καλούσε το ψυχόδραμα “το θέατρο της αλήθειας” διότι μέσα από τις εκδραματίσεις πραγματικά αναδύεται η αλήθεια μας.

Αντίστοιχα μπορούμε να πούμε ότι το ψυχόδραμα είναι “ η πρόβα για τη ζωή” , καθώς στην ψυχοδραματική σκηνή μπορεί κάποιος να διερευνήσει και να πειραματιστεί με τις καταστάσεις που αφορούν τη ζωή του, να δοκιμάσει και να αναπτύξει τους επιθυμητούς ρόλους σε σχέση με αυτές. Εν συνεχεία, να τις εφαρμόσει στη ζωή του με μεγαλύτερη σιγουριά. Συνήθως αυτό που γίνεται στη σκηνή, αργά ή γρήγορα θα γίνει και στην “εξωτερική” ζωή, θα μεταφερθεί από το κλειστό περιβάλλον της ομάδας, στην πραγματική ζωή του πρωταγωνιστή.

ΕΡ. Ακούγεται πραγματικά ενδιαφέρον και πολύ δημιουργικό, να μπορείς να επενεργήσεις σε θέματα της ζωής σου και να τα δοκιμάζεις στη σκηνή! Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για τον J.L.Moreno, που είναι ο ιδρυτής της μεθόδου του ψυχοδράματος, σωστά;

ΑΠ. Βέβαια.Εμπνευστής της μεθόδου του ψυχοδραμάτος, υπήρξε ο J.L.Moreno (1889-1974), ψυχίατρος, πατέρας της κοινωνιομετρίας και πρωτεργάτης της ομαδικής ψυχοθεραπείας.

Οι αξίες, η φιλοσοφία, οι τεχνικές και οι ιδέες στις οποίες βασίζεται το ψυχόδραμα, έχουν τις ρίζες τους ήδη κατά την πρώτη φάση της πορείας του ως φοιτητή ιατρικής στην Αυστρία, ενώ το ψυχόδραμα ως θεραπεία τελικά διαμορφώνεται στη μετέπειτα φάση της ζωής του με την μετανάστευσή του στην Αμερική, όταν το 1930 ίδρυσε το Beacon Hospital της Ν.Υόρκης, ένα εναλλακτικό νοσοκομείο με θεραπευτικό θέατρο.

Ο Moreno υπήρξε μια επαναστατική μορφή και πολύπλευρη προσωπικότητα. Από την ενασχόλησή του με τη φιλοσοφία, θρησκεία και ποίηση, τα αυτοσχέδια αναγνώσματα και το ελεύθερο παιχνίδι με τα παιδιά στη φύση, την ενασχόληση με το θέατρο, την ίδρυση του αυτοσχέδιου-αυθόρμητου θεάτρου και της «ζωντανής εφημερίδας», την δουλειά του με κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες όπου πρωτο-αναγνώρισε τη θεραπευτική δύναμη της ομάδας, τις κοινωνιομετρικές του μελέτες στα προσφυγικά καταφύγια του Mitterndorf της Αυστρίας, στα Εκπαιδευτήρια Hudson της Ν.Υόρκης και στις φυλακές Sing Sing, το κοινωνιόδραμα, το συγγραφικό του έργο, έως την ίδρυση το 1941 της Εταιρείας Ομαδικής Ψυχοθεραπείας και Ψυχοδράματος της Αμερικής και του Κοινωνιομετρικού Ινστιτούτου στη Νέα Υόρκη το 1942, σίγουρα μπορεί κανείς να διαπιστώσει το έργο ζωής ενός αυθεντικού δημιουργού.

Το όραμα του Moreno ήταν το κτίσιμο μιας κοινωνίας όπου τα μέλη της να εκφράζουν τον εαυτό τους μέσω του προσωπικού τους αυθόρμητου και δημιουργικού τρόπου όντας ικανοί για αρμονικές διαπροσωπικές σχέσεις και ικανοί να δημιουργούν κοινωνικές ομάδες που να λειτουργούν ειρηνικά, με τη μέγιστη αποτελεσματικότητα.

Ίσως η ουσία της ψυχοδραματικής φιλοσοφίας του Moreno μπορεί να φανεί στην παρακάτω δήλωσή του (Moreno, 1920): «Κάθε άνθρωπος κρύβει μέσα του απέραντη δημιουργικότητα. Ας οδηγηθεί στη δράση εκφραζόμενος αυθόρμητα. Ο αυθορμητισμός θα ανασύρει από μέσα του όλη τη δημιουργικότητα, ώστε να γίνει ο δημιουργός του εαυτού του».

ΕΡ. Τί σας ώθησε να ασχοληθείτε με την συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδο;

ΑΠ. Προσωπικά, αυτό που με ώθησε να ασχοληθώ με το ψυχόδραμα ήταν η δυνατότητα που δίνει να εκφράσω τον εαυτό μου και τον εσωτερικό μου κόσμο μέσα από τη δράση και τα θεραπευτικά οφέλη που βίωσα από αυτήν τη διαδικασία όπως κάθαρση, συναισθηματική επιδιόρθωση, ψυχικό “ξεμπλοκάρισμα”, ανάπτυξη της δημιουργικότητας κα., όπως και η θεραπευτική αξία που έχει η επίδραση της ομάδας στην προσωπικότητα.

Στο ψυχόδραμα βρήκα έναν τόπο και τρόπο να υπάρχω όπως είμαι, με την αλήθεια μου, να συσχετίζομαι με πλευρές του εαυτού μου και να αντικρίζω το εσωτερικό μου άμεσα, βαθιά, αγγίζοντας και απελευθερώνοντας την μπλοκαρισμένη κίνηση και τα συναισθήματά μου, με όλα αυτά παράλληλα να αγκαλιάζονται με αποδοχή από τους άλλους, να βλέπω τη σημασία του βιώματός μου για τους άλλους-πώς τους αγγίζει η αλήθεια μου- και να παίρνω αντίστοιχα την αλήθεια των άλλων, να αγγίζομαι, να μαθαίνω και να εμπνέομαι από τους άλλους.

Επιπλέον, η κοσμοθεωρία του ψυχοδράματος, ταίριαξε απόλυτα με τη δική μου έως τότε κοσμοθεωρία και με εξέφρασε απόλυτα. Όπως για παράδειγμα η ιδέα, ότι η αλήθεια υπάρχει μέσα μου και είμαι ικανή να τη βρω και να τη βοηθήσω να αναδυθεί η πίστη στις δυνατότητες και ικανότητες του ατόμου και στην εσωτερική του σοφία.

ΕΡ. Στο βιβλίο σας με τίτλο “Ψυχόδραμα, γίνομαι ο πλοηγός της ζωής μου, Η μέθοδος και η ουσία του Ψυχοδράματος για την Προσωπική Ανάπτυξη” , από τις Εκδόσεις Ραδάμανθυς, αναφέρετε ότι “τo ψυχόδραμα μας εξασκεί στο να είμαστε και στο να “είμαστε μαζί” (being with)”. Θα θέλατε να το σχολιάσετε λίγο περισσότερο και να μας πείτε πώς μπορούμε να προμηθευτούμε το βιβλίο σας;

ΑΠ. Σημαντικό στη φιλοσοφία του ψυχοδράματος και στη ζωή μέσα από το ψυχόδραμα, είναι να εξασκούμαστε στο να “είμαστε μαζί” με τον άλλον, που σημαίνει να μπορούμε να τον συνοδέψουμε με αίσθηση και αποδοχή, επιτρέποντάς του να βιώσει τα συναισθήματα που βιώνει, και με πίστη ότι είναι αρκετά ικανός να ξεπεράσει και να βρει τις λύσεις ή τους νέους ρόλους στα θέματα που τον απασχολούν.Μαθαίνουμε πραγματικά να ακούμε και να συμπάσχουμε με τον άλλον, χωρίς αυτό να μας συνθλίβει, δίνοντάς του χώρο, χωρίς να προσπαθούμε να τον αλλάξουμε,  να το συμβουλεύσουμε, να του προτείνουμε λύσεις ή να τον “βγάλουμε από αυτό που βιώνει”. Είναι πραγματικά μια ιδιαίτερα χρήσιμη προσέγγιση που βελτιώνει και βαθαίνει τις διαπροσωπικές μας σχέσεις!

Το βιβλίο μου μπορείτε να το παραγγείλετε από το site των Εκδόσεων Ραδάμανθυς ή και κατ’ όπιν παραγγελίας στα βιβλιοπωλεία. Είναι ένα εισαγωγικό βιβλίο για το ψυχόδραμα γραμμένο με βιωματικό τρόπο, που απευθύνεται σε όσους επιθυμούν να γνωρίσουν το ψυχόδραμα και ενδιαφέρονται για την προσωπική ανάπτυξη και ψυχοθεραπεία.

ΕΡ. Τι να περιμένω από τη συμμετοχή μου σε μια ψυχοδραματική συνεδρία και τι περιλαμβάνει;

ΑΠ. Σε μια συνάντηση ψυχοδράματος, μέσα από τη ζωντανή-στο εδώ και τώρα- σύνδεση και αλληλεπίδραση στην ομάδα, τα μέλη “ζεσταίνονται” στα θέματα  που φέρουν μέσα τους-στην εσωτερική-ψυχολογική πραγματικότητα, τα οποία μπορούν εν συνεχεία να εκδραματίσουν στο χώρο που ονομάζεται ψυχοδραματική σκηνή.

Με την καθοδήγηση του συντονιστή, που λειτουργεί ως παραγωγός του δράματος και μέσα από τη συν-δημιουργία, συν-κίνηση της ομάδας, τα μέλη κερδίζουν συναισθηματική κάθαρση, αυτοεπίγνωση, νέα θέ(α)ση στα θέματα που τα απασχολούν, και χτίζουν νέους ρόλους στην προσωπικότητά τους, ρόλους προοδευτικούς, που τους πάνε μπροστά στη ζωή και προς την επίτευξη των στόχων τους.

Κάθε ψυχοδραματική συνάντηση περιλαμβάνει συνήθως τρεις φάσεις:

1)Η φάση του ζεστάματος στο ψυχόδραμα (The warm-up stage)
Το ζέσταμα συμβαίνει για να έρθουν τα μέλη σε επαφή με τον εαυτό τους και με τα θέματα που τους απασχολούν και αυτό προκύπτει είτε από την αυθόρμητη αλληλεπίδραση των μελών της ομάδας είτε από κάποια άσκηση ζεστάματος.

2) Η Εκδραμάτιση
Η  εκδραμάτιση περιλαμβάνει το «στήσιμο» μιας ή περισσοτέρων διαδοχικών σκηνών, όπου και εκτυλίσσεται το δράμα του πρωταγωνιστή.

3) Το μοίρασμα των εμπειριών (sharing) και η σύνδεση με την ομάδα
Στο τέλος κάθε δράματος, όλα τα μέλη συζητούν σε κύκλο τις σκέψεις και τα συναισθήματά που βίωσαν, με αφορμή το δράμα του πρωταγωνιστή.

Τα παραπάνω βέβαια ισχύουν στην περίπτωση που  μιλάμε για μια συνάντηση ψυχοδράματος σε ψυχοθεραπευτικό πλαίσιο με συμμετέχοντες που έχουν εξοικειωθεί με τη μέθοδο σε ένα βαθμό. Το τι θα συμβεί στη συνάντηση εξαρτάται δηλαδή από το πλαίσιο και το σκοπό εργασίας της ομάδας, αλλά και από την ετοιμότητα των μελών της να εκφράζονται μέσα από τη δράση και τις εικόνες. Συνήθως απαιτείται ένα χρονικό διάστημα ούτως ώστε κάποιος να εξοικειωθεί με αυτόν τον τρόπο έκφρασης και πάντα ακολουθούμε το ρυθμό του.

ΕΡ. Σε πους απευθύνεται το ψυχόδραμα;

ΑΠ. Το ψυχόδραμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κλινικούς και μη-κλινικούς τομείς, με παιδιά και με ενήλικες. Μπορεί να εφαρμοστεί ως εργαλείο προσωπικής ανάπτυξης-αυτογνωσίας ή με άτομα που αντιμετωπίζουν συναισθηματικές δυσκολίες, ευπαθείς κοινωνικές ομάδες κ.α. Τεχνικές και μέθοδοι του ψυχοδράματος μπορούν να εφαρμοστούν σε ποικίλους τομείς της κοινωνικής ζωής, με διάφορες κοινωνικές ομάδες αλλά και σε άλλες ομάδες εργασίας όπου απαιτείται το χτίσιμο και η ανάπτυξη ομαδικότητας, συνεργατικότητας, επίτευξη κοινού έργου κτλ.

ΕΡ. Πώς μπορεί να συμμετέχει κάποιος σε μια ομάδα ψυχοδράματος; Υπάρχουν κάποιες προυποθέσεις συμμετοχής;

ΑΠ. Για τη συμμετοχή σε ομάδα ψυχοδράματος, αρχικά είναι οφέλιμο να πραγματοποιηθούν προηγουμένως κάποιες ατομικές συνεδρίες με τον θεραπευτή, ως προετοιμασία για την ένταξη στην ομαδική διαδικασία και για τη δημιουργία της θεραπευτικής σχέσης.

Ο ενδιαφερόμενος, μπορεί επίσης να συμμετέχει σε κάποιο από τα αυτοτελή βιωματικά σεμινάρια γνωριμίας με το ψυχόδραμα, όπου θα έχει την ευκαιρία να ζήσει την εμπειρία του ψυχοδράματος και εν συνεχεία να αποφασίσει εάν επιθυμεί να ενταχθεί σε σταθερή ομάδα ψυχοδράματος με εβδομαδιαίες συναντήσεις.

ΕΡ. Τι υπηρεσίες προσφέρει ο χώρος της Ψυχοκίνησης;

ΑΠ.Στο χώρο της Ψυχοκίνησης πραγματοποιούνται ατομικές συνεδρίες ψυχοθεραπείας, ομαδική ψυχοθεραπεία με τη μέθοδο του Ψυχοδράματος, βιωματικά σεμινάρια & εργαστήρια ψυχοδράματος, ψυχοεκαπαιδευτικά βιωματικά σεμινάρια όπως και Εκπαίδευση Ψυχοδράματος.

Σας προσκαλούμε με χαρά να κλείσετε μια ενημερωτική συνάντηση γνωριμίας στο χώρο μας για να συζητήσουμε από κοντά τις ανάγκες σας και πώς μέσα από το ψυχόδραμα μπορείτε να βοηθηθείτε στα θέματα που σας απασχολούν και να ενδυναμωθείτε προς τους στόχους σας!

ΕΡ. Σε μια πρόταση, τι θα λέγατε στους ενδιαφερόμενους για το Ψυχόδραμα;

ΑΠ. Μέσα σε μια ομάδα ψυχοδράματος μπορεί κάποιος να βρει αποδοχή, αυθεντική επικοινωνία και ανθρώπινη επαφή, ένα χώρο συναισθηματικής έκφρασης και έναν βιωματικό τρόπο να δουλέψει τα θέματα που τον απασχολούν που σε συνδέει απ’ ευθείας με την καρδιά!

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...