Η φαντασία ανοίγει το δρόμο προς την κατανόηση του άλλου

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Στην εποχή μας η φαντασία έχει υποστεί μια παράδοξη υποτίμηση. Σχεδόν έχει ταυτιστεί με την ψευδαίσθηση και συχνά αντιμετωπίζεται ως κάτι παιδικό, άχρηστο ή αποκομμένο από την πραγματικότητα.

Η φαντασιακή δραστηριότητα εκλαμβάνεται ως εμπόδιο στην ορθολογική σκέψη, ενώ παράλληλα η ονειροπόληση (ρεμβασμός) θεωρείται συνώνυμο της φυγής. Είναι σημαντικό όμως να τονίσουμε ότι η ανθρώπινη ύπαρξη δεν μπορεί να συνδεθεί ουσιαστικά ούτε με την πραγματικότητα ούτε με τους άλλους ανθρώπους χωρίς τη λειτουργία της φαντασίας.

Ως ψυχοθεραπευτής διαπιστώνω καθημερινά ότι η μεγαλύτερη δυσκολία των ανθρώπων δεν είναι η έλλειψη πληροφοριών, ή ακόμη και η έλλειψη κάποιας εξήγησης όσων τους απασχολούν.

Η μεγαλύτερη δυσκολία είναι η αδυναμία να κατανοήσουν εμπειρίες διαφορετικές από τις δικές τους και να βγουν από τα κουτάκια τους.

Οι περισσότεροι άνθρωποι ακούν τον άλλον, αλλά στην πραγματικότητα ακούνε τον εαυτό τους. Βλέπουν τον κόσμο μέσα από τις προσωπικές τους ανάγκες, τους φόβους και τις βεβαιότητές τους. Για να υπερβεί κανείς αυτό το όριο χρειάζεται ένα ιδιαίτερο ψυχικό εργαλείο, την ανάπτυξη της φαντασίας του.

Η κατανόηση δεν είναι μια παθητική διαδικασία, δεν αρκεί δηλαδή να δεχτούμε τα λόγια του άλλου, αλλά χρειάζεται να επιχειρήσουμε ένα εσωτερικό ταξίδι προς τον κόσμο του. Να φανταστούμε πώς βιώνει τα γεγονότα, τι μπορεί να σκέφτεται, τι μπορεί να αισθάνεται, ποιες ελπίδες ή ποιους φόβους κουβαλά.

Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με απόλυτη ακρίβεια την εσωτερική πραγματικότητα ενός άλλου ανθρώπου. Μπορεί όμως να πλησιάσει προς αυτήν μέσα από μια δημιουργική πράξη φαντασιακής αναπαράστασης.

Με αυτή την έννοια, η φαντασία αποτελεί προϋπόθεση της κατανόησης. Δεν είναι αντίθετη προς την πραγματικότητα· είναι ο δρόμος που μας επιτρέπει να εισέλθουμε σε διαστάσεις της πραγματικότητας που δεν είναι άμεσα ορατές. Όπως ο επιστήμονας διατυπώνει υποθέσεις για να ερμηνεύσει τα φαινόμενα, έτσι και ο άνθρωπος χρησιμοποιεί τη φαντασία για να προσεγγίσει την εσωτερική ζωή των άλλων.

Στη γλώσσα της ψυχολογίας συχνά χρησιμοποιούμε τον όρο «ενσυναίσθηση». Ο όρος είναι πολύτιμος, όμως συχνά παραμένει ασαφής σε σχέση με το πώς ακριβώς κατανοούμε τον άλλον και πώς μπορούμε να αισθανθούμε κάτι από την εμπειρία του; Η απάντηση με τη μεγαλύτερη σαφήνεια στα παραπάνω ερωτήματα βρίσκεται ακριβώς στη δημιουργική λειτουργία της φαντασίας. Για να συνδεθώ με τον πόνο, τη χαρά ή την αγωνία ενός ανθρώπου, χρειάζεται να οικοδομήσω μέσα μου μια εικόνα της εμπειρίας του. Να επιτρέψω στον εαυτό μου να εγκαταλείψει προσωρινά το κέντρο του δικού του κόσμου και να κατοικήσει, έστω για λίγο, στον κόσμο του άλλου.

Αυτό δεν συμβαίνει μόνο στη θεραπευτική σχέση, αλλά και σε κάθε ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Στη σχέση γονέα και παιδιού, στη φιλία, στον έρωτα, στη συντροφικότητα, κ.α..

Κάθε φορά που δύο άνθρωποι καταφέρνουν να συναντηθούν πραγματικά, έχει προηγηθεί μια πράξη φαντασιακής μετακίνησης. Έχει προηγηθεί η προσπάθεια να δουν τον κόσμο μέσα από τα μάτια του άλλου.

Η φαντασία όμως δεν μας βοηθά μόνο να κατανοήσουμε τους ανθρώπους, μας βοηθά να αντιληφθούμε και την ίδια την πραγματικότητα. Ο κόσμος δεν είναι ποτέ ένα σύνολο αντικειμενικών δεδομένων που αποτυπώνονται αυτούσια στο μυαλό μας. Κάθε άνθρωπος συνθέτει την εμπειρία του, αποδίδει νοήματα, δημιουργεί αφηγήσεις και ερμηνείες. Η πραγματικότητα γίνεται ανθρώπινη μόνο όταν συναντήσει τη φαντασιακή μας επεξεργασία.

Γι’ αυτό και η ψυχική ωριμότητα δεν συνίσταται στην κατάργηση της φαντασίας αλλά στην καλλιέργειά της. Ώριμος άνθρωπος δεν είναι εκείνος που παύει να φαντάζεται, αλλά εκείνος που χρησιμοποιεί τη φαντασία του για να διευρύνει την αντίληψή του για τον κόσμο, για να αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων εμπειριών, για να αντέχει την ετερότητα και για να αξιοποιεί τη διαφορετικότητα.

Είναι καιρός επομένως να αποκαταστήσουμε τη θέση της φαντασίας στην ανθρώπινη ζωή και να μην τη θεωρούμε μόνο προνόμιο των παιδιών ή των καλλιτεχνών. Και επειδή ο άνθρωπος δεν κατανοεί τον κόσμο μόνο με όσα βλέπει, τον κατανοεί και με όσα μπορεί να φανταστεί, είναι καιρός να επαναφέρουμε τη φαντασία στην καθημερινότητά μας, όχι ως μέσο διαφυγής από την πραγματικότητα, αλλά ως μέσο βαθύτερης σύνδεσης με αυτή κι όχι ως αντίπαλο της γνώσης, αλλά ως απαραίτητο συμπλήρωμά της.

Και τελικά, όσο περισσότερο μπορεί ο άνθρωπος να φανταστεί τον κόσμο του άλλου, τόσο περισσότερο γίνεται ικανός να τον αγαπήσει.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Γιώργος Γιαννούσης - Ψυχολόγος

Γιώργος Γιαννούσης: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής, Συγγραφέας - Επιστημονικός Υπεύθυνος στο Ινστιτούτο συμβουλευτικής & ψυχοθεραπείας - ΝΗΜΑ.

2410.533737

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.