Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ζούμε στην εποχή της εικόνας. Τα κοινωνικά δίκτυα επιβάλλουν εν μια νυκτί τι είναι ωραίο, τι άσχημο, τι είναι της μόδας και τι είναι ξεπερασμένο. Ζούμε σε μια εποχή που οι συνήθειες και ο τρόπος σκέψης των ανθρώπων μεταβάλλονται δραστικά.

Ο κόσμος των κοινωνικών δικτύων για τους νέους

Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν δημιουργήσει μια εικόνα ότι τα πάντα πλέον στην ζωή μας, μπορούμε να τα αποκτήσουμε χωρίς κόπο, αρκεί να είμαστε όμορφοι και τα λεφτά θα έρχονται σε εμάς χωρίς να κουραστούμε. Αν πριν κάποια χρόνια η εισαγωγή σε μια πανεπιστημιακή σχολή σήμαινε και μια εγγύηση για ένα εργασιακό μέλλον πλέον με την ταχύτατη μεταβολή των κοινωνιών και τα κύματα μόδας που αλλάζουν δραστικά, η λογική σχολείο-πανεπιστήμιο-δουλειά, θεωρείται παρωχημένη.

Πλέον μέσω των κοινωνικών δικτύων πολλοί νέοι άνθρωποι είναι ενεργοί, όχι για να λένε την άποψη τους για τα θέματα της επικαιρότητας, όχι για να συζητούν για θέματα που τους αφορούν, όπως εργασία, πολιτική, περιβάλλον ή θέματα υγείας αλλά βρίσκονται στα κοινωνικά δίκτυα για να πωλήσουν προϊόντα και υπηρεσίες. Όσοι έχετε Instagram καταλαβαίνετε απολύτως τι εννοώ…

Κατά πόσο όμως αυτή η νέα πραγματικότητα μπορεί να οδηγήσει σε υγιείς πνευματικά και επαγγελματικά νέους; Που τελειώνει το «ανήσυχο πνεύμα» και που αρχίζει η απλή προώθηση προϊόντων;

Influencing marketing

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, το influencing marketing, δεν είναι μια νέα μόδα, προϋπάρχει εδώ και πάρα πολλά χρόνια αλλά με την παλιά του μορφή ήταν η κλασσική διαφήμιση στην τηλεόραση όπου ένας αθλητής τρώει μπέργκερ και πίνει αναψυκτικά λέγοντας μας πόσο πολύ του αρέσουν και μια πανέμορφη σταρ του σινεμά, μας ενημερώνει ότι κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί βάζει την συγκεκριμένη κρέμα νυκτός και ότι αν την βάζουμε και εμείς, θα έχουμε το ίδιο απαλό και αψεγάδιαστο δέρμα...

Αυτές οι «σοβαρές» και μεγάλες προσωπικότητες απαιτώντας όμως παχυλούς μισθούς ανάγκασαν τις επιχειρήσεις να στραφούν σε ένα νέο είδος marketing που φαινομενικά μοιάζει αθώο αλλά δεν είναι. Το μάρκετινγκ μέσω των social media γίνεται πλέον από τον οποιοδήποτε, αρκεί να έχει πολλούς ακόλουθους στα προφίλ του και τις ικανότητες να πουλήσει σωστά ένα προϊόν.

Μέσω των social media όμως δεν πουλάνε μόνο το προϊόν, πουλάνε εις γνώσιν τους και την προσωπική τους ζωή.

Οι Influencers προσπαθώντας να πείσουν τον κόσμο ότι είναι φίλοι μαζί τους και νοιάζονται για το κοινό τους, αναρτούν συχνά ιστορίες στα social media από την προσωπική τους ζωή, για να τραβήξουν την προσοχή του ακόλουθου/πελάτη, για να τον κάνουν να νιώσει πιο οικεία, να αποκτήσουν την εμπιστοσύνη του για να γίνουν υποτιθέμενοι «φίλοι», δεν θα σου πούλαγε ένα κακό προϊόν ένας φίλος σου άλλωστε, έτσι δεν είναι;

Έτσι λοιπόν υπάρχουν χιλιάδες influencers εκεί έξω πουλώντας ταυτόχρονα 2 πράγματα, την «ψεύτικη τέλεια ζωή τους», και το εκάστοτε προϊόν που έχουν συμφωνήσει να προωθήσουν.

Οι ψεύτικες ανάγκες που προωθούνται

Σε ποιους; Σε όλους εμάς! Δημιουργώντας έτσι μια εντελώς ψεύτικη ανάγκη να αγοράζουμε σε ακριβές τιμές πράγματα που δεν χρειαζόμαστε για ανάγκες που δεν έχουμε. Αλήθεια έχετε αναρωτηθεί ποτέ, γιατί βγαίνουν τόσα κινητά κάθε χρόνο; Και γιατί χρειαζόμαστε κάθε χρόνο να αγοράζουμε μαγιό, γυαλιά ηλίου, ρολόγια κτλ.. Tα έχουμε πραγματικά ανάγκη; Φυσικά και όχι…

Όντας λοιπόν influencer, ένας νέος άνθρωπος κλείνει συμφωνίες με διάφορες εταιρείες για να προωθήσει το προϊόντα τους. Οι συμφωνίες όμως δεν είναι αθώες, για όσα περισσότερα likes και shares τόσο περισσότερα τα χρήματα θα κερδίσει ο «πωλητής» για όσα περισσότερα σχόλια και αντιδράσεις, τόσο καλύτερο το ποσοστό που θα λάβει… και έτσι λοιπόν με αυτό τον φαινομενικά απλό τρόπο, οι influencers/πωλητές, μπαίνουν στο παιχνίδι των πωλήσεων, των ποσοστών και στο κυνήγι της επόμενης συμφωνίας και της επόμενης...και της επόμενης... και ούτω κάθε εξής.

Η εύκολη ζωή των influencers

Για να έχουν οι πωλητές όμως, όπως είπαμε ένα κοινό που τους ακολουθεί, τους στηρίζει και αγοράζει τα προϊόντα που πουλάνε, πρέπει να τους «ξέρουν», πρέπει να έχουν την ψευδαίσθηση ότι είναι φίλοι με τον πωλητή, ότι μοιράζονται τις ίδιες αγωνίες, τα ίδια προβλήματα, ότι όλοι είναι μια παρέα….και έτσι λοιπόν ο «πωλητής» για να κρατήσει το υπάρχον κοινό του αλλά και να το μεγαλώσει, μας λέει όλο και περισσότερα πράγματα για την ζωή του, μας δείχνει παλιές φωτογραφίες, μας ενημερώνει αν χώρισε ή αν παντρεύτηκε, αν είχε καλή ή κακή παιδική ηλικία, ή με ποιον φίλο του τσακώθηκε, με απώτερο σκοπό να μας δείξει το ανθρώπινο πρόσωπό του, αλλά στην πραγματικότητα, αυτό που πραγματικά κοιτάει είναι τα νούμερα: τα νούμερα των συνδρομητών του, τα νούμερα των likes που παίρνει και τα νούμερα του τραπεζικού του λογαριασμού.

Από την στιγμή λοιπόν που τα νέα παιδιά, μπορούν να βγάλουν χρήματα μέσω της προώθησης προϊόντων στο διαδικτύο, γιατί να σπουδάσουν;

Αφού μπορούν να πάνε το καλοκαίρι διακοπές με λεφτά που βγάλανε εύκολα μέσα στον χειμώνα, γιατί να τους νοιάζει το μεταπτυχιακό; Αφού μπορούν να κάνουν μια άνετη ζωή γιατί να έχουν στο μυαλό τους να κάνουν οικογένεια στο μέλλον;

Αυτό που διαφεύγει σε πολλούς «πωλητές» του διαδικτύου είναι ότι όλο αυτό έχει ημερομηνία λήξης.

Πάντα θα υπάρχει ένας άλλος πιο νέος, πιο ωραίος, πιο καλός πωλητής που θα έρθει να τους αντικαταστήσει. Οι influencers δεν πρέπει να ξεχνάνε ότι όπως οι ίδιοι κοιτάνε τα νούμερα των συνδρομητών τους, έτσι και οι εταιρείες που συνεργάζονται μαζί τους κοιτάνε τα νούμερα των πωλήσεων τους, και όταν τα νούμερα πέσουν, τότε οι δωρεάν διακοπές, τα δωρεάν παπούτσια και ρούχα και τα φωτεινά χαμόγελα θα φύγουν...

Η διαφήμιση της ευτυχίας

Ο κόσμος των πωλήσεων είναι σκληρός, και όποιος μπαίνει σε αυτόν τον κόσμο ξέρει ότι τα χρήματα και η αναγνωρισιμότητα είναι εφήμερα, και η τάσεις της μόδας επιτάσσουν αλλαγές, που είναι συχνές και απότομες. Οι Influencers/πωλητές είναι αναγκασμένοι να προωθούν μια ψεύτικη και ιδανική εικόνα του εαυτού τους, γεμάτη χαμόγελα, ωραία σώματα, ιδανικά τοπία και γεμάτη ζωή με σκοπό να πουλήσουν άλλη μια κρέμα σώματος, άλλο ένα ρολόι, άλλη μια τσάντα…

Από ένα σημείο και έπειτα και οι ίδιοι έχουν καταλάβει ότι αυτό το κυνήγι της ματαιοδοξίας που με τόσο ζήλο κυνηγήσανε εξ αρχής, είναι το ίδιο που τους καταπίνει, τους κουράζει, τους εξαντλεί, αλλά τότε ίσως να είναι αργά, όταν όλη τους την ζωή την έχουν «στήσει» μπροστά από μια κάμερα…

Είναι πλέον αργά όταν καταλαβαίνουν ότι και εκείνοι υπήρξαν απλώς πελάτες των εταιριών που συνεργάστηκαν και την στιγμή που τα νούμερα τους «πέσουν», θα βρεθούν αμέσως εκτός παιχνιδιού. Ας μην μας θολώνουν το μυαλό λοιπόν, εικόνες που βλέπουμε στο Ίντερνετ από «τέλειες παρέες,» με πανέμορφα σώματα και πολυήμερες διακοπές, εκείνοι που τα διαφημίζουν όλα αυτά έχουν θυσιάσει κάτι πολύ περισσότερο από αυτά που πρόσκαιρα κερδίζουν… Έχουν χάσει την ελευθερία τους…

Κλείνω με μια φράση που είχε πει η αξεπέραστη Μαλβίνα Κάραλη για την ψεύτικη επιτυχία…  «Υποπτεύομαι βαθύτατα όσους διαφημίζουν την ευτυχία τους»…

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Κωνσταντίνος Πεφάνης
Κλινικός Ψυχολόγος- Ψυχοθεραπευτής
BSc University of Teesside | MSc Clinical Psychology and Counselling, University of Derby.