Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Η πίεση που ασκείται σε όλους μας περί κεφαλαιοποίησης και εκμετάλλευσης των προσωπικών μας δεξιοτήτων (όποιες κι αν είναι αυτές), στο σήμερα έχει αγγίξει ιστορικά υψηλά, ενόσω εξακολουθούμε να ανταγωνιζόμαστε μεταξύ μας με χαρακτηριστική σκληρότητα στην αρένα της «ελεύθερης αγοράς».
Η συνεπακόλουθη παθολογικοποίηση των αναμενόμενων αδύναμων στιγμών που προκύπτουν κατά τη διάρκεια αυτής της διαδρομής και συνοδεύεται από ιατρικούς όρους όπως άγχος, κατάθλιψη, διάσπαση προσοχής, αλλά και το ιδιαίτερα διαδεδομένο burnout, αποδίδει το φταίξιμο στο ίδιο το άτομο που δεν εστιάζει επαρκώς στην αυτοφροντίδα του, παρά στις συνθήκες της αγοράς και την γενικότερη ασφυκτική πραγματικότητα των social media, των βιβλίων αυτοβοήθειας, των περιοδικών lifestyle, αλλά και των ίδιων των επιχειρηματικών οργανισμών που μας εγκαλούν διαρκώς να γίνουμε «η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας».
Για να ανακαλύψουμε τη ρίζα του προβλήματος, χρειάζεται να ανατρέξουμε στις αρχές του νεοφιλελευθερισμού και της ελεύθερης "αυτορυθμιζόμενης" αγοράς. Η έννοια του νεοφιλελευθερισμού προέρχεται από το μακρινό 1930, αλλά μετουσιώθηκε σε κυρίαρχο αφήγημα τα τελευταία 50 χρόνια.
Το συνθετικό του φιλελευθερισμού δεν αναφέρεται σε φιλοκοινωνικές πολιτικές, αλλά σε καρποφορούσα οικονομική στρατηγική, μέσω των αποδόσεων μιας «επένδυσης» ως το υψηλότερο διαπίστευμα ευημερίας.
Ο νεοφιλελευθερισμός εκτιμά αρετές όπως ανταγωνιστικότητα, ατομική πρωτοβουλία και αποτελεσματικότητα τόσο στον επαγγελματικό στίβο όσο και στις συναισθηματικές σχέσεις που επηρεάζονται συνεπαγωγικά στο κυνήγι της επιτυχίας.
Η πίεση για υψηλότερη προσπάθεια, ατομική ευθύνη και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε ρόλους όπως εργαζόμενοι, γονείς, σύντροφοι, φίλοι, και κοινωνικά υπεύθυνοι άνθρωποι εν γένει, αποτυπώνεται με γλαφυρό τρόπο στα θεραπευτικά δωμάτια, τις κλινικές ψυχικής υγείας και τις αίθουσες επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων, ακόμα κι αν ενίοτε όλο αυτό θεωρείται φυσικό επακόλουθο της καθημερινής πραγματικότητας.
Νεοφιλελεύθερες πολιτικές και επιχειρησιακές στοχοθεσίες μας προτρέπουν να εστιάσουμε στο άτομο, και όχι στις κοινωνικοπολιτικές πιέσεις που το συνοδεύουν. Εκεί όπου θα έπρεπε να καταστέλλεται τυχόν ασφυκτικός φόρτος εργασίας, το αφήγημα μιλάει για φτωχή διαχείριση στρες, ενώ αντίστοιχα στη θέση του ρεαλιστικότατου φόβου επιβίωσης στις τρέχουσες συνθήκες οικονομικής ανασφάλειας, αναφερόμαστε σε «Κατάθλιψη».
Σε μια εποχή που όλοι, κατά κάποιο τρόπο, γινόμαστε entrepreneurs του εαυτού μας, η επίρριψη ευθυνών, ακόμα κι όταν γίνεται με τα βέλη στραμμένα σε εμάς τους ίδιους, φαίνεται να κυριαρχεί έναντι μιας πιο ρεαλιστικής προσέγγισης.
Κοινώς, το πρόβλημα δεν είναι ένα αστρονομικό ενοίκιο, ο πενιχρός μισθός, ένας συναισθηματικά αδιάφορος σύντροφος ή το διευθυντικό στέλεχος με τις παράλογες απαιτήσεις. Το πρόβλημα επικεντρώνεται στο ίδιο το άτομο που «δεν προσπάθησε αρκετά».
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...
Οπως αναφέραμε ήδη, οι συνέπειες αυτού του αφηγήματος αποτυπώνονται στα δυσφορικά συναισθήματα και την βιωμένη εμπειρία των ατόμων που διασχίζουν το κατώφλι ενός ειδικού ψυχικής υγείας. Στην αφηγηματική θεραπεία, μας ενδιαφέρει να ακούμε και να επαναλαμβάνουμε τις προτιμώμενες ιστορίες ζωής των θεραπευομένων μας, ή αλλιώς τα εναλλακτικά σενάρια ευτυχίας. Μερικές φορές, προκειμένου να δούμε πίσω από το πρόβλημα είναι σημαντικό να αποδομήσουμε τους λόγους που το υποστηρίζουν, ώστε να καταλήξουμε στα ενίοτε κρυμμένα θεμέλια του.
Συχνά οι ποιότητες και τα χαρακτηριστικά μιας προσωπικότητας, όσο κι αν θεωρούνται αυθύπαρκτες ή δεδομένες, δύνανται να κρύβουν μεγάλο πλούτο διαμορφωτικών επιρροών και κανονιστικών συμμορφώσεων στο βάθος τους, που τελικά καθορίζουν την υποκειμενική βούληση κάθε ατόμου. Για παράδειγμα, «αρετές» όπως τελειομανία, μαχητικότητα, αλλά και η περιβόητη έμφαση στην λεπτομέρεια που τόσο εξυμνείται στα απανταχού strategic management meetings, έχουν κληρονομηθεί στο DNA ενός ατόμου ή μήπως είναι προϊόν επίκτητων διεργασιών;
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Margaret και του Al, ενός ζευγαριού Αμερικανών που ξεκίνησαν θεραπεία όταν ο Al, υψηλά αμειβόμενο στέλεχος σε μεγάλο οργανισμό, έχασε την δουλειά του και μπήκε στην διαδικασία ανεύρεσης νέας αντίστοιχης εργασίας.
Οι δυο σύζυγοι μοιραζόντουσαν εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις για την κατάσταση τους.
Η μεν Margaret εκτιμούσε την ανεμπόδιστη ζωή στην upper class γειτονιά τους, απόρροια της άνετης συνθήκης που τους εξασφάλιζε η δουλειά του συζύγου της, γνωρίζοντας ωστόσο και τις συνέπειες που συμπλήρωναν την εξίσωση.
Τα δυο μικρά παιδιά τους είχαν ήδη ζήσει τρεις μετακομίσεις αλλάζοντας γειτονιές και σχολεία, και αφήνοντας πίσω πολύτιμους φίλους και δραστηριότητες.
Η Margaret δήλωνε ικανοποιημένη με τον τόπο κατοικίας τους μιας και σε κοντινή απόσταση ζούσαν οι γονείς και η αδερφή της, ενώ παράλληλα είχε την ευκαιρία να επανασυνδεθεί με παλιούς της φίλους στην ευρύτερη περιοχή, και ζητούσε εμφατικά από τον σύζυγο της να περιορίσει τις έρευνες για δουλειά στην τωρινή έδρα τους στην πόλη του Chicago.
Αντιθέτως ο Al πίστευε ότι η γυναίκα του αντιμετώπιζε την επιτυχημένη επαγγελματική του πορεία ως δεδομένη. Αισθανόταν ιδιαίτερα υπερήφανος για την καριέρα του, με τις θυσίες που είχε κάνει στο βωμό της, και ήταν απόλυτα διατεθειμένος να τις συνεχίσει.
Στις εν λόγω θυσίες συμπεριλαμβανόντουσαν και οι ατελείωτες ώρες παραμονής στο γραφείο, με αποτέλεσμα να μην είναι παρών σε σημαντικές δραστηριότητες της οικογένειας, αλλά και να μην διαθέτει επαρκή χρόνο για ανάπαυλα και ξεκούραση στο σπίτι.
ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΤΡΑΥΜΑ
Εγκαιρη εγγραφή: έως 30 Ιουλίου 2026 | Διοργάνωση: PSYVERSITY
Τα σεμινάρια απευθύνονται σε Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας που έχουν ενδιαφέρον να εξειδικευθούν στη θεραπεία του ψυχικού τραύματος υπό το πρίσμα της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης στην Θεραπεία.
Στην πορεία των θεραπευτικών συναντήσεων, αποκαλύφθηκε ότι η οικονομική άνεση που απολάμβανε το ζευγάρι συνοδευόταν από ένα, ίσως εξίσου σημαντικό τίμημα.
Η σχέση του αντρόγυνου είχε υποστεί τριγμούς, μιας και η Margaret απευθυνόταν όλο και περισσότερο στους συγγενείς της, αναζητώντας την υποστήριξη που δεν μπορούσε να λάβει από τον σύζυγο της, για πρακτικά ζητήματα της καθημερινότητας.
Παρόλο που η θεραπεύτρια (Jill Freedman*) δεν αναφέρθηκε ευθέως στις αρχές του νεοφιλελευθερισμού, οι απόψεις του Al για μια επιτυχημένη καριέρα υποδείκνυαν ότι ως σωστός επαγγελματίας έπρεπε απαρεγκλίτως να θέτει εαυτόν διαθέσιμο για την καλύτερη δυνατή θέση, πάντοτε έτοιμος να μετακομίσει οπουδήποτε και οποτεδήποτε υπακούοντας στο κάλεσμα της εκάστοτε εταιρείας, τοποθετώντας την οικογένεια του σε δεύτερη μοίρα.
Διαφορετικά και η φήμη του θα δεχόταν τεράστιο πλήγμα και το εύρος των πιθανών θέσεων εργασίας θα περιοριζόταν σημαντικά.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάστηκαν και τα σενάρια ευτυχίας που τόσο ο Al όσο και η Margaret οραματιζόντουσαν για την οικογένεια τους.
- Τι ήταν αυτό που τους ένωσε αρχικά?
- Ποιες ελπίδες έτρεφαν για τα παιδιά, την σχέση τους, αλλά και την κοινή τους ζωή?
- Θα μπορούσε τελικά να υπάρξει ένα πλάνο ζωής αποδεκτό και από τις δυο πλευρές?
Η επαναφορά του ζευγαριού στη συμπόρευση πέρασε από πολλά στάδια, ενώ δεν έλειψαν και τα εμπόδια κατά την διάρκεια της διαδρομής, μιας και οι δυο σύζυγοι έδειχναν αμετακίνητοι στις απόψεις τους.
Οι συνειδητοποιήσεις που προέκυψαν δεν ήταν εύκολες, ωστόσο άξιζαν τον κόπο καθότι τελικά ο Al και η Margaret αποφάσισαν να συμφωνήσουν από κοινού για τα επόμενα βήματα του άντρα στον επαγγελματικό στίβο περιορίζοντας την αναζήτηση εργασίας στην πόλη τους, με γνώμονα την ουσιαστικότερη σύνδεση ανάμεσα τους, χτισμένη στις βάσεις μιας πιο αρμονικής συνεργασίας
Στην αφηγηματική θεραπεία ένας από τους στόχους μας είναι η αποκάλυψη κρυφών επιρροών που έχουν εντυπωθεί στην προσωπικότητα μας, επιδρώντας καθοριστικά στην αυτοεικόνα αλλά και στον τρόπο που επιλέγουμε να πορευόμαστε και να υπάρχουμε.
- Πως ετεροπροσδιοριζόμαστε απέναντι στους σημαντικούς άλλους?
- Οι αξίες μας αποτελούν και μέρος της περιουσίας μας?
- Ποια φωνή από το παρελθόν μας διαμόρφωσε στο σήμερα και με ποιον τρόπο?
- Πως τοποθετούμαστε απέναντι στην κυρίαρχη κοινωνικοπολιτική κουλτούρα? Νιώθουμε άξιοι/ες ή προσπαθούμε διαρκώς για το κάτι παραπάνω?
Τα συμπεράσματα της παραπάνω διερεύνησης, μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν για να διαμορφώσουν μια διαφορετική, βελτιωμένη κατανόηση του πώς οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι ικανότητες αποτελούν πτυχές της ταυτότητας ενός ατόμου, χωρίς όμως να λειτουργούν ανεξάρτητα από το παρόν σχεσιακό πλαίσιο εξωτερίκευσης τους.
Ομοίως, τα αρνητικά συμπεράσματα για την ταυτότητα μπορούν να αναλυθούν και να εντοπιστούν σε ιστορικές, σχεσιακές κατανοήσεις. Αυτό ανοίγει δυνατότητες για νέες δράσεις και νέες σχέσεις που τελικά μπορούν να υποστηρίξουν πιο θετικές κατανοήσεις για τον εαυτό μας.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
* Jill Freedman: Καταξιωμένη ψυχοθεραπεύτρια, εκπαιδεύτρια, συγγραφέας και συνιδρύτρια του Evanston Family Therapy Center στο Chicago Πηγή: Individuals in Competition or Communities in Connection
Narrative Therapy in the Era of Neoliberalism, Combs G. Freedman J.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Μαριόλης Αθανάσιος - Σύμβουλος Ψ.Υγείας
Μαριόλης Αθανάσιος: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology
Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:
- Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
- Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
- Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...
