Ο εαυτός μας είναι πολύπλευρος. Κάποιες φορές, νιώθουμε και φερόμαστε σαν παιδιά, άλλοτε υιοθετούμε ένα γονικό ρόλο προς τους άλλους, ενώ άλλες φορές λειτουργούμε απλά κι ενήλικα στην καθημερινότητα.
Οι τρεις βασικές όψεις του εαυτού μας ή δομές της προσωπικότητας μας, είναι το Παιδί, ο Γονέας και ο Ενήλικος.

Αυτές σύμφωνα με την θεωρία της Συναλλακτικής Ανάλυσης, ονομάζονται «καταστάσεις του εγώ». Αναπτύσσονται στην πρώτη παιδική ηλικία, εκτός από τον Ενήλικο που διαμορφώνεται εφόρου ζωής.

Το Παιδί είναι η παιδική πλευρά της προσωπικότητας μας και προέρχεται από τα συναισθήματα που βιώσαμε στην αρχή της ζωής μας. Η παιδική μας πλευρά μπορεί να είναι θετική όπως όταν είμαστε αυθόρμητοι, ή αρνητική όπως όταν γινόμαστε εγωκεντρικοί.

Γενικά το παιδί εκφράζεται με 3 τρόπους, ως:

Φυσικό Παιδί: έχει σταθερές ανάγκες, μεταβαλλόμενες επιθυμίες και συναισθήματα. Είναι διαισθητικό, αυθόρμητο, εύστροφο και δημιουργικό.
Υπάκουο Παιδί: έχει μάθει να υπακούει στις απαιτήσεις των γονέων.
Επαναστατημένο Παιδί: σε αντίθεση με το υπάκουο, επαναστατεί στις απαιτήσεις των γονέων.

Ο Γονέας γενικά συμπεριλαμβάνει την εκμαθημένη άποψη που έχουμε για τη ζωή, όπως τη διδαχτήκαμε στα πρώτα χρόνια της ζωής μας. Μάθαμε να νοιαζόμαστε για τους άλλους, ή να τους επικρίνουμε; Βεβαίως έχει σχέση με το μοντέλο που είχαμε από τους δικούς μας γονείς. Ο γονέας μπορεί να είναι:

Τροφοδοτικός Γονέας: ενδιαφέρεται για τις ανάγκες των άλλων και παρέχει φροντίδα, θέτοντας ταυτόχρονα λογικά και συγκεκριμένα όρια.
Επικριτικός Γονέας: κριτικάρει, απαγορεύει, παρεμβαίνει ως «σωτήρας», εμποδίζοντας τους άλλους να αυτονομηθούν και να αναλάβουν ευθύνες, γενικεύει.

Τέλος ο Ενήλικος διαμορφώνεται από τη λογική επεξεργασία των δικών μας εμπειριών κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Είναι σε άμεση επαφή με την τρέχουσα πραγματικότητα. Η συμπεριφορά του είναι αιτιολογημένη και όχι παρορμητική, συνδυάζει τις πληροφορίες από τα διαφορετικά μας Εγώ και αποφασίζει ανάλογα με την περίσταση.

Η αποτελεσματική επικοινωνία βασίζεται στις επιτυχημένες συναλλαγές ανάμεσα στις διαφορετικές καταστάσεις του εγώτων ανθρώπων. Μπορούμε να χρησιμοποιούμε διαφορετική κατάσταση κάθε φορά, ανάλογα με τις συνθήκες, τον συνομιλητή, ή τα συναισθήματα μας. Όταν όμως χρησιμοποιούμε κυρίως μία κατάσταση του Εγώ (αντί να τις εναλλάσσουμε), γινόμαστε άκαμπτοι και δυσλειτουργικοί.

Στην ενήλικη ζωή μας αρκούν μόνο οι 3 υποδιαιρέσεις που ονομάζουμε «ΟΚ εγώ»: το Φυσικό Παιδί, ο Τροφοδοτικός Γονέας και ο Ενήλικος. Όμως συχνά χρησιμοποιούμε και τα υπόλοιπα, τα οποία είναι πρότυπα επικοινωνίας και συμπεριφοράς που κάποτε ήταν χρήσιμα, αλλά πλέον δημιουργούν πρόβλημα τόσο στις σχέσεις μας με τους άλλους, όσο και με τον εαυτό μας.

Όταν για παράδειγμα υπακούμε στις παράλογες απαιτήσεις ενός συντρόφου ή υποκύπτουμε στην τελειομανία ενεργοποιείται το Υπάκουο Παιδί μέσα μας. Όταν φερόμαστε αντιδραστικά, ενεργοποιείται το Επαναστατημένο Παιδί. Ή μπορεί ο Επικριτικός Γονέας μέσα μας, να θέσει απαγορεύσεις στο σύντροφο. Άλλες φορές μπορεί να είναι συγκεντρωτικός και να αποφεύγει να αναθέτει ευθύνες που αναλογούν σε άλλους με το σκεπτικό «άσε, εγώ θα το κάνω καλύτερα». Εκφράζονται τόσο στη λεκτική όσο και στη μη λεκτική συμπεριφορά μας (π.χ. ο επικριτικός γονέας θα χτυπήσει το χέρι στο τραπέζι λέγοντας «εγώ αποφασίζω εδώ μέσα»).

Άλλες φορές, χρησιμοποιούμε μια κατάσταση του Εγώ που είναι ακατάλληλη για την περίσταση και έτσι δημιουργείται πρόβλημα στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Μπορεί για παράδειγμα να παιδιαρίζουμε σε μια περίσταση που απαιτεί σοβαρότητα, ή αντίθετα να μην χαλαρώνουμε ποτέ.

Στη διάρκεια της ψυχοθεραπείας, αναγνωρίζουμε και κατανοούμε τις διαφορετικές καταστάσεις του εγώ μας, με στόχο τη βελτίωση της αυτογνωσίας, της αποτελεσματικότητας των επικοινωνιακών συναλλαγών και της ικανοποίησης. Και μπορούμε ενεργοποιώντας τον Ενήλικο να αλλάξουμε τις αποφάσεις που κάποτε πήραμε για τον εαυτό μας και να ξαναγράψουμε ένα καλύτερο σενάριο για τη ζωή μας.

Συγγραφή Άρθρου

Τζίνα Χονδρού - Ψυχολόγος

Τζίνα Χονδρού: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος - Msc στην Ψυχολογία Υγείας.
Άτομο, Ζευγάρι, Οικογένεια, Ομάδα. Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία, Ψυχοεκπαίδευση.
Γνωσιακή & Συνθετική Θεραπεία.

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Γνωσιακή θεραπεία στην κατάθλιψη
γνωσιακή θεραπεία, κατάθλιψη

Η γνωσιακή θεραπεία, βασίζεται στη σημασία της ερμηνείας, καθώς ο καθένας μας αντιλαμβάνεται και κατανοεί με διαφορετικό τρόπο. Ο στόχος είναι η αλλαγή του τρόπου σκέψης (γνωστική αλλαγή), των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων και των αυτόματων σκέψεων, με τελικό αποτέλεσμα τη συναισθηματική και συμπεριφορική αλλαγή. 

Κατανοήστε και αντιμετωπίστε τους φόβους σας!
αντιμετώπιση φόβων

«Οι δειλοί πεθαίνουν πολλές φορές», είχε πει ο Σέξπιρ. Εννοώντας πως κάθε φορά που δειλιάζουμε, δεν αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις, αποφεύγουμε το άγνωστο, το ρίσκο, τις δυσκολίες, δεν αγωνιζόμαστε για τα πιστεύω και τις επιθυμίες μας, δεν εκφράζουμε τη γνώμη μας, είναι ένας μικρός θάνατος.

Στρες στα παιδιά: τρόποι αντιμετώπισης
Στρες στα παιδιά

Ως ενήλικοι έχουμε ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με τα παιδιά: στην πορεία της ζωής μαθαίνουμε στρατηγικές και τρόπους αντιμετώπισης των στρεσογόνων καταστάσεων, ενώ τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα λόγω της περιορισμένης εμπειρίας. Επίσης είναι εξαρτημένα από εμάς και δεν μπορούν να είναι αυτάρκη, δεν έχουν διαμορφώσει την ατομική τους ταυτότητα και τις κοινωνικές τους σχέσεις, βιώνουν γρήγορες και σημαντικές αλλαγές στον εαυτό τους. 

Στρες στα παιδιά: αιτίες και συμπτώματα
στρες παιδιά

Ως ενήλικοι και μάλιστα πιεσμένοι από το σύγχρονο τρόπο ζωής, αναπολούμε την παιδική μας ηλικία σαν μια περίοδο ανεμελιάς και ελεύθερης έκφρασης. Συχνά λοιπόν πιστεύουμε ότι τα παιδιά δεν μπορεί να υποφέρουν από στρες, άγχος, κατάθλιψη και τα θεωρούμε ευτυχισμένα και ξένοιαστα. Στο κάτω-κάτω, δεν έχουν εργασιακά προβλήματα, δάνεια και λογαριασμούς που τρέχουν, τη φροντίδα της οικογένειας ή δύσκολες συζυγικές σχέσεις. 

Μήπως τρέμετε την απόρριψη;
απόρριψη

Μήπως τρέμετε την απόρριψη; Αν ναι, ο φόβος αυτός καθορίζει την ζωή σας και σας εμποδίζει να πετύχετε αυτά που θέλετε. 
Γιατί;  Επειδή δεν τολμάτε να αξιοποιήσετε τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται.  Ή επειδή αυτό-σαμποτάρεστε: για παράδειγμα, βγάζετε στην επιφάνεια τα αρνητικά σας στοιχεία, φεύγετε πριν δοκιμάσετε, απορρίπτετε για να μην σας απορρίψουν.


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).