Ο θάνατος του εγώ

Στη κορυφαία του νουβέλα «Ο θάνατος του Ιβάν Ίλιτς», ο Τολστόι αποτυπώνει με μοναδικό τρόπο τη ζωή ενός ζωντανού-νεκρού, που όταν ο θάνατος του χτυπάει την πόρτα, ο Ιβάν Ίλιτς ο ήρωας της ιστορίας, τότε και μόνο τότε παίρνει το μονοπάτι που οδηγεί στην αληθινή ζωή.

Οι τελευταίες στιγμές του πρωταγωνιστή είναι εκείνες που τον ελευθερώνουν από τον εγωκεντρισμό, είναι τότε που απουσιάζει η ηθική γύμνια μιας μουντής ζωής και είναι τότε μόνο που παύει να κυριαρχεί ο θάνατος της ψυχής. Μόλις λίγο πριν το τέλος ζωντανεύει η ψυχή του Ιβάν Ίλιτς και αντιλαμβάνεται πόσο αλληλένδετες είναι οι ζωές όλων των ανθρώπων, ενώ καταφέρνει να αγγίξει την αίσθηση της αληθινής ταπεινότητας, όχι της κοσμικής ταπεινότητας πίσω από την οποία κρύβεται το εγώ, αλλά αυτής της ταπεινότητας που ανοίγει διάπλατες τις πόρτες στο Θείο. Στην εκπνοή της ζωής του λοιπόν, έστω και τότε, καταφέρνει να ελευθερωθεί και να ζήσει τη ζωή που μέχρι τότε του περνούσε ξυστά. Καθώς το σώμα του πεθαίνει η ψυχή του καταφέρνει να ζωντανέψει.

Τελικά η αρρώστια του γίνεται η στενή πύλη που τον οδηγεί να κοιτάξει κατάματα τις επιλογές του και τη ζωή του. Η επίγνωση που αναπτύσσει ο ήρωας τον οδηγεί σιγά σιγά σε μια εσωτερική σύγκρουση που μετατρέπεται σύντομα σε μια συναισθηματική συντριβή, ενώ ακολουθείται από τον εξαγνισμό της ψυχής του. Έστω και λίγο πριν το τέλος του καταφέρνει να ζήσει, να καταλάβει το νόημα της ύπαρξης και πόση απόσταση είχε πάρει καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του από την ίδια τη ζωή. Ουσιαστικά χάνει τη μέχρι τότε ζωή του και κερδίζει τη ζωή, εκεί όπου δεν υπάρχει ο φόβος του θανάτου.

Η εξαιρετική νουβέλα του Τολστόι είναι επίκαιρη όσο ποτέ

Οι άνθρωποι, σήμερα, που σε μεγάλο ποσοστό καταλαμβάνονται από τον εγωικό νου ή αλλιώς την έκφραση ενός ψευδούς εαυτού, βιώνουν μια βαθιά αίσθηση έλλειψης ή ατέλειας και μια αίσθηση μη πληρότητας. Συνήθως αυτό υπάρχει σε μη συνειδητό επίπεδο και γίνεται αισθητό έμμεσα, σαν μια έντονη επιθυμία και ανάγκη, της οποίας η εκπλήρωση θα φέρει τη χαρά και το τέλος όλων των δεινών. Όταν βιώνεται σε συνειδητό επίπεδο, εκφράζεται με ένα ανησυχητικό και μόνιμο αίσθημα απαξίας και ανεπάρκειας.

Ωστόσο και στις δύο περιπτώσεις οι άνθρωποι μπαίνουν συχνά σε έναν αγώνα δρόμου να ικανοποιήσουν το εγώ και σε μια αναζήτηση πραγμάτων τα οποία λειτουργούν ως προέκταση του εαυτού τους και είναι αυτά που σηκώνουν το βάρος να γεμίσουν αυτό το κενό που αισθάνονται μέσα τους. Έτσι πασχίζουν να αποκτήσουν εξουσία, χρήματα, επιτυχία, αναγνώριση ή μια ιδιαίτερη σχέση προκειμένου να νιώσουν καλύτερα για τον εαυτό τους και να νιώσουν την πληρότητα. Όμως η ηδονή της απόκτησης κάποιων από τα παραπάνω διαρκεί για πολύ λίγο, δίνοντας σύντομα τη θέση της στο ίδιο κενό.

Όταν η επιθυμία έρχεται από το Εγώ

Όταν η επιθυμία έρχεται από το εγώ, η ικανοποίηση της επιφέρει μια σύντομη ηδονή και ποτέ τη πηγαία χαρά. Όσο ο εγωικός νους είναι αυτός που κυβερνάει και ελέγχει το άτομο, υπάρχει μια μόνιμη ανησυχία και ένας μόνιμος θάνατος της ζωής.

Δεν μπορεί κάποιος να είναι ήσυχος και ικανοποιημένος παρά μόνο για σύντομα διαλείμματα, όταν αποκτά αυτό που θέλει, όταν ένας πόθος του έχει μόλις ικανοποιηθεί.

Οι σκέψεις που προηγούνται συνήθως της εκπλήρωσης της επιθυμίας παρουσιάζουν το αντικείμενο του πόθου ως αυτό το ένα και μοναδικό αντικείμενο που έχει τη δύναμη να γλυτώσει τον άνθρωπο από όλα τα αρνητικά συναισθήματα και τη μιζέρια.

Συχνά το εγώ ταυτίζεται και με διάφορους κοινωνικούς ρόλους που του προσδίδουν μια αίσθηση ταυτότητας. Είναι τότε που το άτομο χάνει την αίσθηση της ταυτότητας του, όταν χάνει κάποιους από αυτούς τους ρόλους. Είναι μια πληθώρα πραγμάτων με τα οποία ταυτίζεται το εγώ μεταξύ των οποίων μπορεί να είναι η κοινωνική θέση, κάποιες ιδιαίτερες ικανότητες, το επάγγελμα, η εθνική ταυτότητα, η θρησκεία, η οπαδική ταυτότητα κτλ., αλλά στην ουσία αν και όλα αυτά, το άτομο δεν είναι τίποτα από όλα αυτά.

Ο φόβος του θανάτου

Όσο φοβερό και αν ακούγεται αυτό, είναι ακριβώς αυτό που συνειδητοποιεί ο Ιβάν Ίλιτς στην εκπνοή του χρόνου του, το ψέμα μέσα στο οποίο είχε ξοδέψει όλη του τη ζωή. Όταν όμως καταφέρνει να αποταυτιστεί από όλα αυτά, καταφέρνει και να ελευθερωθεί. Ο θάνατος έχει τη μοναδική ικανότητα να τον απογυμνώσει από όλα αυτά που δεν είναι εκείνος. Ο μέχρι τότε φόβος του θανάτου ήταν ουσιαστικά η δυνατή φωνή του εγώ του με την οποία είχε ταυτιστεί ολοκληρωτικά.

Συχνά ακούγεται εσφαλμένα ότι πίσω από όλους τους φόβους υπάρχει ο ένας μεγάλος φόβος του θανάτου. Μήπως το εγώ είναι εκείνο που φοβάται τον θάνατο του και εμείς ταυτιζόμενοι απόλυτα μαζί του νομίζουμε ότι θα πεθάνουμε μαζί του; Μήπως το μυστικό της ζωής είναι ο θάνατος του εγώ να επέλθει πριν το θάνατο ώστε να μπορέσουμε να ζήσουμε ως ζωντανοί άνθρωποι;

 

Βιβλιογραφία:

Tolstoy, L. (1981). The death of Ivan Illich.(C. Garnett, Trans.). New York: Bantam.

Tolle, E. (2006). A new earth: Awakening to your life's purpose. Penguin Books.

Tolle, E. (2003). Stillness speaks. New World Library.

Συγγραφή Άρθρου

Καλογεροπούλου Δήμητρα

kalogeropouloy dimitraΨυχολόγος, απόφοιτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Τμήματος Ψυχολογίας και Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών.

Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. | Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6974.389120

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα
Συνεξάρτηση

Αν και η αποτύπωση που έχει παρατηρηθεί στα παπάκια και στα...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Είναι ατελής η εξίσωση της αγάπης;
Εξίσωση αγάπης

Ο ψευδής εαυτός, ή αλλιώς η πλασματική αίσθηση του εαυτού είναι μια παραπλανητική αίσθηση του εαυτού και μια συγκάλυψη του. Αυτή η πλασματική αίσθηση του εαυτού είναι αυτό στο οποίο ο Αλβέρτος Αϊνστάιν αναφερόταν ως «μια οπτική ψευδαίσθηση συνειδητότητας».

Η ρηχότητα των συναισθημάτων
Συναισθήματα

Οι άνθρωποι λαχταρούν βαθύτατα να καταφέρουν να ζήσουν μια ζωή πλημμυρισμένη από πολλά, ζωηρά και πλούσια συναισθήματα που δεν θα τους κατακλύζουν, παρά μόνο θα τους οδηγούν σε μια αίσθηση νοήματος και πληρότητας. Συνήθως τα ενήλικα άτομα εντυπωσιάζονται από την ανοιχτή στάση, την περιέργεια και το εύρος των συναισθημάτων που εκφράζουν τα πολύ μικρά παιδιά. Συχνά αναρωτιούνται για την δική τους παιδικότητα και πόσο θα ήθελαν και οι ίδιοι να μπορούν να χαρούν με αυτά τα απλά πράγματα που διεγείρουν τις αισθήσεις των παιδιών.

Η ανάγκη για θετική αναγνώριση
Θετική Αναγνώριση

Η ανάγκη για θετική αναγνώριση είναι μια βασική ψυχολογική ανάγκη που έχουν όλοι οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι, εκτός από την κάλυψη των βασικών τους αναγκών που τους διατηρούν στη ζωή όπως είναι η τροφή, το νερό και η στέγη, χρειάζονται μια εξίσου σημαντική ψυχολογική εμπειρία που αφορά στο σεβασμό και την αποδοχή των άλλων, δηλαδή τη θετική τους αναγνώριση από τους άλλους και κυρίως τους σημαντικούς άλλους.

Οι απαρχές της δημιουργίας μιας προσωπικότητας
Προσωπικότητα

Ένα μωρό γεννιέται και από την πρώτη στιγμή ξέρει πως να εκφράζει ελεύθερα τα συναισθήματα του. Από τη μήτρα ακόμα, αρχίζει να συλλέγει πληροφορίες και να διεργάζεται με πολύ απλό τρόπο μηνύματα, ερεθίσματα και αντιδράσεις από τους σημαντικούς του άλλους. Έτσι σταδιακά αναπτύσσει τη δική του κατανόηση για το πως λειτουργεί ο κόσμος, για το τι μπορεί να περιμένει από αυτόν και συν τω χρόνω, πώς να υπάρχει και να επιβιώνει εντός του, όμως πάντα μέσα από το βλέμμα της μητέρας του και τα δικά της συναισθήματα.

Πρώτα σε πωλήσεις βιβλία


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares