παιδικό ιχνογράφημα

Αν έχετε ποτέ κοιτάξει ένα παιδικό σχέδιο, αναρωτηθήκατε ποιες σκέψεις και ποια συναισθήματα του παιδιού αντανακλά; Οι ζωγραφιές των παιδιών αντανακλούν τον εσωτερικό τους κόσµο και απεικονίζουν στοιχεία που αφορούν την ψυχολογική τους κατάσταση και το διαπροσωπικό τους ύφος.Παρατηρώντας λοιπόν τι ζωγραφίζει το παιδί σας, μπορείτε να το γνωρίσετε καλύτερα. 

Ποιά είναι τα στάδια του παιδικού ιχνογραφήματος

1. Στάδιο μουτζουρώματος (1,5-2,5 ετών): Ο Lucket(1913) χαρακτήρισε το στάδιο αυτό ως τυχαίο ρεαλισμό όπου τα παιδιά ερμηνεύουν το σχέδιο τους όταν τελειώσουν. Η ζωγραφιά σε αυτό το στάδιο χαρακτηρίζεται από έλλειψη οργάνωσης, ευθείες και κυκλικές γραµµές. Τα πρώτα μουτζουρώματα δεν αποτελούν αναπαραστάσεις αλλά παραστάσεις που κυριαρχεί μια κινητική ορμή.

2. Προσχηματικό στάδιο (2,5 – 5 ετών): Η ζωγραφιά χαρακτηρίζεται από παραστατικά σύµβολα, ειδικά υποτυπώδεις ανθρώπινες µορφές και τα παιδιά βλέπουν τα σχέδια ως αναπαραστάσεις κάποιων αντικειμένων. Σύμφωνα με την Kellogg (1970) τα παιδιά έως 3 ετών συνηθίζουν να ζωγραφίζουν το μάνταλο που είναι ένας σταυρός πάνω σε κύκλο, το οποίο είναι ένα σχήμα ευχάριστο στα παιδιά, δείχνει αρμονία και ισορροπία. Επίσης, ο ήλιος με ακτίνες είναι πολύ ευχάριστο συνηθισμένο σχήμα.

3. Σχηματικό στάδιο (5 – 8 ετών): Σε αυτό το στάδιο παρατηρείται η ανάπτυξη των παραστατικών συµβόλων, η σύνθεση, το χρώµα για συγκεκριµένα αντικείµενα και συγκεκριµένες φόρµες για τους ανθρώπους. Από τα 5 έτη τα παιδιά ζωγραφίζουν τις λεγόμενες ακτινογραφίες. Για παράδειγμα το παιδί ζωγραφίζει το έμβρυο μέσα στην κοιλιά της μητέρας.

4. Στάδιο Αναδυόμενου Ρεαλισμού (8 – 11 ετών): Σε αυτό το στάδιο είναι καλύτερη η αποτύπωση της προοπτικής και των χρωµάτων στη φύση, ενώ αυξάνεται η ακαµψία στην εικαστική έκφραση. Ο Lucket ονομάζει το στάδιο αυτό ως οπτικό ρεαλισμό όπου τα σχέδια γίνονται ολοένα και πιο ρεαλιστικά.

5. Στάδιο Ψευτορεαλισμού (εφηβεία): Παρατηρείται η ενίσχυση της επίγνωσης των ανθρώπινων µορφών και του περιβάλλοντος. Επίσης, κάποια παιδιά τελειοποιούν την καρικατούρα.

Γενικά στοιχεία αξιολόγησης των σχεδίων

Το μικρό σχέδιο δηλώνει χαµηλή αυτοεκτίμηση ενώ το σχέδιο σε μεγάλη διάσταση (αν καλύπτει περισσότερο από το μισό της σελίδας) δηλώνει σιγουριά και εμπιστοσύνη στον εαυτό.

Το έντονο και επαναλαμβανόμενο σβήσιµο φανερώνει ανασφάλεια και τα ασυνήθιστα µεγάλα κεφάλια είναι μία σημαντική ένδειξη τάσεων αυτοπροβολής με επιθετικές τάσεις.

Το μικρό κεφάλι είναι ένδειξη επώδυνων εμπειριών κατά την περίοδο της πρώτης διατροφής και απογαλακτισµού και άγχος αποχωρισμού ενώ η έλλειψη µατιών δείχνει φτωχή προσαρµογή µε πιθανούς καταναγκασµούς και άγχος.

Η έµφαση στη µύτη είναι φυσιολογική και αναµενόµενη για τα παιδιά της προσχολικής και σχολικής ηλικίας.

Η έλλειψη στόµατος αποτελεί ένδειξη πιθανών καταναγκασµών και άγχους ή αλλιώς φανερώνει µια ντροπαλότητα και τάσεις για κοινωνική απόσυρση.

Τα δόντια είναι πιθανόν να εµφανιστούν σε παιδιά µε επιθετική συµπεριφορά.

Η έλλειψη λαιµού είναι αναµενόµενη στα παιδιά της µικρής ηλικίας και αποτελεί µια ένδειξη της φτωχής προσαρµογής όταν εµφανίζεται σε παιδιά µεγαλύτερης ηλικίας.

Η σχεδίαση των γεννητικών οργάνων µε τρόπο εµφανή αποτελεί ένδειξη µιας φανερής επιθετικότητας του παιδιού, ενώ έχει σχεδιαστεί και από παιδιά µε σοβαρή ψυχική διαταραχή.

Τα πόδια συνήθως λείπουν σε σχέδια παιδιών τα οποία είναι ντροπαλά, επιθετικά ή παρουσιάζουν κάποια συναισθηµατική διαταραχή.

Ανησυχητικές ενδείξεις στις ζωγραφιές των παιδιών

Κάποιες ανησυχητικές ενδείξεις αποτελούν τα παιδιά που ζωγραφίζουν συνέχεια τα ίδια ακριβώς σχέδια ή μουντζουρώνουν αμέσως μετά το σχέδιό τους. Επίσης, όταν σβήνουν πάρα πολύ στο σχέδιό τους, αναζητώντας την τελειότητα στην λεπτομέρεια ή επιλέγουν συνέχεια τα ίδια χρώματα. Περίπου πέντε χρώματα σε μία παιδική ζωγραφιά υποδηλώνουν ένα ισορροπημένο επίπεδο συναισθηματικής ανάπτυξης. Όσο μεγαλύτερη γκάμα χρωμάτων χρησιμοποιεί ένα παιδί, τόσο πιο μεγάλη είναι η πιθανότητα να βιώνει μια πλούσια γκάμα συναισθημάτων. Ακόμη όταν τα παιδιά φτιάχνουν ζωγραφιές με περίεργο θέμα (όπως νοσοκομεία και νεκροταφεία) είναι αρκετά ανησυχητικό.

Το ταλέντο στη ζωγραφική δεν είναι από μόνο του αρκετό για να καταλάβουμε αν ένα παιδί που το διαθέτει θα γίνει και καλλιτέχνης. Ένα παιδί όμως που έχει αυτήν τη δεξιότητα χρειάζεται να την εξελίξει και να εκφράζεται μέσα από αυτήν. Από την ηλικία των 4 ετών βλέπουμε τα παιδιά που έχουν μεγαλύτερη δεξιότητα από άλλα.

Εν κατακλείδι, δε χρειάζεται να αναλύουμε το κάθε σχέδιο του παιδιού παρά μόνο όταν κάτι μας απασχολήσει. Πρέπει να ενθαρρύνουμε και να λέμε συχνά μπράβο σε κάθε προσπάθειά του παιδιού.

Ας δώσουμε λοιπόν στα παιδιά υλικά και ας τα αφήσουμε να εκφραστούν. Ας μη φοβηθούμε μήπως λερωθούν ή μήπως λερώσουν το χώρο. Οι παιδικές ζωγραφιές είναι το μόνο χειροπιαστό δώρο που μπορούν τα παιδιά να προσφέρουν αυθόρμητα

Πηγές

1. Γκλυν Τομας & Ανζελ Σιλκ (1997). Η ψυχολογία του παιδικού σχεδίου, Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη

2. Malchiodi, C.A. (2001). Κατανοώντας τη ζωγραφική των παιδιών, Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα

Συγγραφή Άρθρου

Ασημίνα Αγγελίδου

ashmina angelidouΨυχολόγος (Α.Π.Θ.), Παιδοψυχολόγος (Msc, NL), Ψυχολόγος Υγείας (Msc., NL)
Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT., NL), Συμβουλευτική (ER., UB), Μαθησιακές Δυσκολίες (Co., UK)

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. | Maziboroume.gr

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Κακές συνήθειες των παιδιών
αγχώδες παιδί

Τα παιδιά αρκετές φορές όταν νιώθουν άγχος, αγωνία ή πίεση τρώνε τα νύχια τους, πιπιλίζουν τον αντίχειρά τους, τσιμπάνε το δέρμα τους ή τραβάνε τα μαλλιά τους κ.α. Αυτές οι συμπεριφορές είναι ωε ένα βαθμό λειτουργικές διότι μειώνουν την εσωτερική ένταση που νιώθει το παιδί. Το φαινόμενο όμως αυτό μπορεί να παρατηρηθεί κι όταν το παιδί είναι χαλαρό και δεν διαπιστώνεται κάποια αιτία, γι’ αυτό θεωρείται πρόβλημα ψυχικής έντασης και οι γονείς πολλές φορές το χαρακτηρίζουν ως «κακή συνήθεια».

Ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών
ψυχική ανθεκτικότητα

Η ψυχική ανθεκτικότητα επιτρέπει στο παιδί να ανακάμψει ύστερα από αντίξοα γεγονότα, αγχωτικές καταστάσεις και να συνεχίζει με την εξέλιξή του. «Η ψυχική ανθεκτικότητα αναφέρεται σε μια δυναμική διαδικασία η οποία ενέχει τη θετική προσαρμογή στο πλαίσιο σημαντικών αντιξοοτήτων». Ιδέες για την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας έχουν προταθεί σε διάφορους τομείς της ζωής και έχει αποδειχθεί ότι η ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να βελτιωθεί αργότερα στη ζωή.

Το άγχος στα παιδιά
άγχος

Μπορεί ένα παιδί να έχει άγχος; Το άγχος έχει περιγραφεί σαν ένας διάχυτος φόβος ή κίνδυνος ο οποίος ξεκινά από μικρή ηλικία και μπορεί να γίνει χρόνιο. Το άγχος με την μορφή του φόβου, είναι μία φυσιολογική αντίδραση του ανθρώπου και αποτελεί μία προσαρμοστική αντίδραση σε μία επικείμενη απειλή.

Ποιοτικός χρόνος με το παιδί μου
Ποιοτικός χρόνος

Πολλοί γονείς αναφέρουν ότι περνούν πολύ χρόνο με το παιδί τους μέσα στην ημέρα και δεν είναι λίγοι οι γονείς που αναφέρουν ότι περνούν όλη την ημέρα με το παιδί τους. Όμως, αυτός ο χρόνος για τον οποίο αναφέρονται είναι ποιοτικός; Από την άλλη, δεν είναι λίγοι οι γονείς που έχουν ελάχιστο χρόνο μέσα στην ημέρα τους, θα μπορούσαν να τον αξιοποιήσουν κατάλληλα για τα παιδιά τους;

Εγγραφή στο Newsletter

Απεχθανόμαστε το Spam! Στην 1η λίστα, θα λαμβάνετε emails από την Πύλη Ψυχολογίας για επιλεγμένα άρθρα ψυχολογίας. Στη 2η λίστα, θα λαμβάνετε προτάσεις βιβλίων ψυχολογίας. Στην 3η λίστα, κάντε εγγραφή μόνο αν είστε επαγγελματίας ψυχικής υγείας.

0
Shares