Ψυχοθεραπεία στην Ψηφιακή Εποχή: Εφαρμογές, Τεχνικές και Θεραπευτική Αποτελεσματικότητα

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Ως “ψυχοθεραπεία” ορίζεται η μεθοδική εφαρμογή ψυχολογικών παρεμβάσεων, με πρόθεση την εμβάθυνση και την αντιμετώπιση ψυχολογικών και συναισθηματικών δυσκολιών, δυσλειτουργικών τρόπων συμπεριφοράς και διαπροσωπικών συγκρούσεων (Norecross & Lamber, 2018).

Η εξέλιξή της από τα τέλη του 19ου αιώνα, υπήρξε ραγδαία, ξεκινώντας με τη θεμελιώδη εργασία του Freud και την ψυχαναλυτική προσέγγιση. Κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, αναδύθηκαν πολλαπλές θεωρητικές σχολές, όπως η συμπεριφορική, η γνωστική, η ανθρωποκεντρική και η συστημική, οι οποίες ενίσχυσαν ουσιαστικά τις θεραπευτικές μεθόδους (Wampold, 2015).

Αυτές οι εξελίξεις επικύρωσαν την ψυχοθεραπεία ως επιστημονική διαδικασία, η οποία πλέον στηρίζεται σε εμπειρικά επαληθεύσιμα δεδομένα. Καθώς οι θεραπευτικές προσεγγίσεις συνεχίζουν να εξελίσσονται, ανταποκρινόμενες στις νέες τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές, η ψυχοθεραπεία περνάει σε νέα ψηφιακά πλαίσια, τα οποία επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο διεξαγωγής της.

Εμφάνιση της Ψηφιακής Ψυχοθεραπείας

Η τεχνολογική εξέλιξη έχει επιφέρει ουσιαστικές μεταβολές σε ποικίλες πτυχές της ανθρώπινης επικοινωνίας και της παροχής υγειονομικής φροντίδας, συμπεριλαμβανομένης της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας. Η ανάπτυξη της διαδικτυακής ψυχοθεραπείας, ή e-therapy και της τηλεψυχολογίας, αντιπροσωπεύει μια λογική εξέλιξη των καθιερωμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων στην ψηφιακή εποχή (Becker & Jensen-Doss, 2013).

Η εν λόγω θεραπευτική μορφή αξιοποιεί ψηφιακά εργαλεία επικοινωνίας, όπως βίντεο κλήσεις, ηλεκτρονική αλληλογραφία, εφαρμογές για κινητές συσκευές και διαδικτυακές πλατφόρμες, προκειμένου να προσφέρει ψυχολογική υποστήριξη εξ αποστάσεως. Παρά την εμφάνιση των πρώιμων μορφών διαδικτυακής συμβουλευτικής στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο συγκεκριμένος τομέας γνώρισε ραγδαία ανάπτυξη τη δεκαετία του 2010, λόγω των τεχνολογικών προόδων, της ευρύτερης πρόσβασης στο διαδίκτυο και της αυξανόμενης αποδοχής αυτών των νέων μεθόδων (Andersson, 2018).

Η πανδημία COVID-19, αποτέλεσε έναν καίριο παράγοντα μετάβασης στην ευρεία διάδοση της διαδικτυακής ψυχοθεραπείας, εγείροντας πρωτοφανείς προκλήσεις στην παροχή εξατομικευμένης θεραπευτικής υποστήριξης και επιταχύνοντας την παγκόσμια υιοθέτηση των τηλεϊατρικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Μελέτες υποδεικνύουν ότι κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης, η πλειονότητα των επαγγελματιών ψυχικής υγείας στράφηκαν σε διαδικτυακές μορφές για να συνεχιστεί απρόσκοπτα η θεραπευτική διαδικασία (Wind et al., 2020). Η ευκολία, η ευελιξία και η προσβασιμότητα της ψηφιακής θεραπείας την κατέστησαν ιδιαίτερα ελκυστική τόσο για τους θεραπευόμενους όσο και για τους θεραπευτές, ειδικά για εκείνους που ζουν σε απομακρυσμένες ή υποεξυπηρετούμενες περιοχές (Giordano et al., 2022). Επιπροσθέτως, οι κοινωνικές τάσεις προς την ψηφιακή επικοινωνία και η ολοένα αυξανόμενη εξοικείωση με την εικονική αλληλεπίδραση συνέβαλαν στη μακροχρόνια ενσωμάτωσή της στα συστήματα ψυχικής υγείας.

Ορισμοί και Μορφές Διαδικτυακής Ψυχοθεραπείας

Η ψηφιακή ψυχοθεραπεία δύναται να εκδηλωθεί υπό διάφορες μορφές, αναλόγως του είδους και του χρονικού πλαισίου της επικοινωνίας. Η σύγχρονη προσέγγιση της θεραπείας θεμελιώνεται στην αλληλεπίδραση εντός πραγματικού χρόνου, όπως μέσω βιντεοκλήσεων ή ζωντανών μηνυμάτων, δημιουργώντας μια εμπειρία που προσομοιάζει εκείνη των δια ζώσης συνεδριών. Αντιθέτως, η ασύγχρονη θεραπεία διεξάγεται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή γραπτής συνομιλίας, παρέχοντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν ασύγχρονα μηνύματα. Αυτή η προσέγγιση παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία και ενισχύει τη δυνατότητα αναστοχασμού (Sucala et al., 2012).

Οι μικτές ή συνδυαστικές μορφές συνδυάζουν δια ζώσης και διαδικτυακές συνεδρίες ή ενσωματώνουν ψηφιακά εργαλεία, όπως εφαρμογές αυτοπαρακολούθησης σε κινητά τηλέφωνα υπό την καθοδήγηση του θεραπευτή (Carlbring et al., 2017). Αυτές οι εναλλακτικές μορφές αποτυπώνουν τη δυναμική και προσαρμοστική φύση της ψυχοθεραπείας, η οποία ανταποκρίνεται στις διαφορετικές ανάγκες, στις τεχνολογικές δυνατότητες και στα πολιτισμικά συμφραζόμενα.

Ηθικά και Θεσμικά Πλαίσια

Εξαιτίας της ταχείας εξέλιξής της, η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία διέπεται από ηθικούς και θεσμικούς κανονισμούς, που αποσκοπούν στη διασφάλιση των επαγγελματικών προτύπων και της προστασίας των πελατών.

Οργανισμοί όπως η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (APA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Ψυχολόγων (EFPA) έχουν θεσπίσει κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με ζητήματα όπως η εμπιστευτικότητα, η ενημερωμένη συγκατάθεση, η ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων καθώς και η επαρκής κατάρτιση του θεραπευτή στη χρήση ψηφιακών εργαλείων (Perle et al., 2025). Τα εν λόγω πλαίσια τονίζουν ότι, παρόλο που η τεχνολογία συμβάλλει στη διεύρυνση της πρόσβασης και ενισχύει την καινοτομία στις θεραπευτικές πρακτικές, η εφαρμογή της οφείλει να διέπεται από την ίδια ηθική υπευθυνότητα και επαγγελματική αυστηρότητα που χαρακτηρίζει και την παραδοσιακή ψυχοθεραπεία.

Η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία συνοδεύεται όμως και από σημαντικά ηθικά και νομικά ζητήματα που καθιστούν τη χρήση της πιο σύνθετη. Ένα από τα πιο προβληματικά σημεία αφορά την προστασία της ιδιωτικότητας και της ασφάλειας δεδομένων, καθώς οι συχνές αναφορές σε ψηφιακές παραβιάσεις ενισχύουν τις ανησυχίες των χρηστών (Renn et al., 2019). Παράλληλα, η απουσία ενιαίων, καθολικών προτύπων για την προστασία των δεδομένων που συλλέγονται από ψηφιακές θεραπευτικές πλατφόρμες δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο τη θωράκιση της εμπιστευτικότητας. Η διαδικτυακή θεραπεία καταργεί τα γεωγραφικά όρια, γεγονός που περιπλέκει την εφαρμογή νομικών και ηθικών πλαισίων, καθώς οι κανόνες αδειοδότησης και η νομοθεσία διαφέρουν σημαντικά μεταξύ περιοχών (Toto & Limone, 2025). Επιπλέον, η έλλειψη ολοκληρωμένων κατευθυντήριων οδηγιών ή διεθνών κανονισμών σχετικά με την πρακτική πέρα από σύνορα δημιουργεί κενά σε ζητήματα ενημερωμένης συναίνεσης, εκπαίδευσης, πιστοποίησης και δεοντολογικών κανόνων (Stoll et al., 2020).

Εφαρμογές Διαδικτυακής Ψυχοθεραπείας

Μία από τις πλέον διαδεδομένες μορφές ψηφιακής ψυχοθεραπευτικής εφαρμογής είναι οι σύγχρονες διαδικτυακές συνεδρίες μέσω εξειδικευμένων πλατφορμών, όπως το Zoom ή το Doxy.me. Οι συνεδρίες μέσω βίντεο κλήσης επιτρέπουν την αναπαραγωγή πολλών στοιχείων της δια ζώσης θεραπείας, διατηρώντας την αλληλεπίδραση, την έκφραση συναισθημάτων και τον θεραπευτικό διάλογο. Έρευνες δείχνουν ότι η αποτελεσματικότητα της διαδικτυακής Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας (CBT) είναι συγκρίσιμη με την παραδοσιακή, σε ένα ευρύ φάσμα κλινικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του άγχους, της κατάθλιψης και των σωματικών συμπτωμάτων (Carlbring et al., 2018), ενώ άλλες δείχνουν ότι η θεραπευτική συμμαχία μπορεί να αναπτυχθεί με την ίδια ποιότητα όπως και στη δια ζώσης θεραπεία (Simpson & Reid, 2014· Sucala et al., 2012).

Παράλληλα, ιδιαίτερη ανάπτυξη παρουσιάζουν οι εφαρμογές αυτοβοήθειας και καθοδηγούμενων παρεμβάσεων, όπως το MoodGym και το Woebot. Αυτές οι εφαρμογές ενσωματώνουν τεχνικές CBT, mindfulness ή ACT και επιτρέπουν στον χρήστη να ακολουθήσει προγράμματα θεραπευτικής εκπαίδευσης με δομημένο περιεχόμενο. Σύμφωνα με μετα-αναλύσεις, οι παρεμβάσεις που υποστηρίζονται από ψηφιακές εφαρμογές παρουσιάζουν κλινικά σημαντικές μειώσεις στα συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και στρες, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με κάποια μορφή θεραπευτικής υποστήριξης. Η προσβασιμότητα, το χαμηλό κόστος και η δυνατότητα χρήσης «κατ’ απαίτηση» αποτελούν βασικούς παράγοντες που ενισχύουν την αποτελεσματικότητα και την αποδοχή τους (Fitzpatrick et al., 2017· Linardon et al., 2019).

Μια ακόμη καινοτόμος κατηγορία αποτελεί η θεραπεία μέσω Εικονικής Πραγματικότητας (VRET), η οποία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική σε παρεμβάσεις για ειδικές φοβίες, κοινωνικό άγχος και μετατραυματικό στρες. Η VRET επιτρέπει την ασφαλή και σταδιακή έκθεση σε ερεθίσματα που είναι δύσκολο ή αδύνατο να αναπαραχθούν στο παραδοσιακό θεραπευτικό πλαίσιο, προσφέροντας ένα πλήρως ελεγχόμενο, επαναλήψιμο και εξατομικευμένο περιβάλλον παρέμβασης. Σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις, η VRET παρουσίασε συνολικά θετικά αποτελέσματα στη θεραπεία των περισσότερων φοβιών, αν και σε ορισμένες ειδικές κατηγορίες η παραδοσιακή θεραπεία αποδείχθηκε πιο αποτελεσματική. Ωστόσο, η VRET φαίνεται να υπερτερεί σε περιπτώσεις όπου η θεραπεία απαιτεί επαναλαμβανόμενη ή δυνητικά τραυματική έκθεση, όπως οι φοβίες σχετιζόμενες με βελόνες ή οδοντιατρικές διαδικασίες, ή όταν η in vivo έκθεση μπορεί να είναι υπερβολικά επώδυνη ή έντονη για τον θεραπευόμενο, όπως συμβαίνει συχνά στο PTSD. Επιπλέον, η χρήση VR μπορεί να μειώσει το οικονομικό κόστος πολύπλοκων θεραπευτικών πρωτοκόλλων (π.χ. έκθεση σε περιβάλλοντα οδήγησης, πτήσης ή υψοφοβίας), προσφέροντας μια πιο βιώσιμη και οικονομικά αποδοτική εναλλακτική (Freitas et al., 2021· Rowland et al., 2021· Wechsler et al., 2019).

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αξιοποίηση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και ειδικότερα των AI-based chatbots, τα οποία αποτελούν μια ραγδαία εξελισσόμενη μορφή ψηφιακής παρέμβασης στην ψυχική υγεία. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, τα AI-based chatbots συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης, ενσωματώνοντας συχνά τεχνικές γνωσιακής αναδόμησης, συμπεριφορικών παρεμβάσεων και ψυχοεκπαίδευσης (Inkster et al., 2018· Li et al., 2023· Zhong, 2024). Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να υποστηρίξουν την έγκαιρη ανίχνευση μεταβολών στην ψυχική κατάσταση και την παρακολούθηση της θεραπευτικής πορείας μέσω ανάλυσης δεδομένων (Humayun et al., 2025).

Θεωρητικές Προσεγγίσεις και Προσαρμογές Τεχνικών

Όπως προαναφέρθηκε, η ραγδαία ανάπτυξη της ψηφιακής ψυχοθεραπείας και η μετατόπιση της θεραπευτικής διαδικασίας από το φυσικό γραφείο στην οθόνη, εγείρουν κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο προσαρμογής των θεωρητικών σχολών στο ψηφιακό περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται κρίσιμο να εξεταστεί ποιες προσεγγίσεις ανταποκρίνονται καλύτερα στη διαδικτυακή μορφή, ποιες δυσκολίες ενδεχομένως παρουσιάζονται, ποιες προσαρμογές απαιτούνται για τη διατήρηση της ποιότητας της θεραπευτικής παρέμβασης καθώς και η διερεύνηση της θεραπευτικής σχέσης.

Η CBT μοιάζει να μεταφέρεται με αποτελεσματικότητα στο διαδικτυακό περιβάλλον, καθώς η δομημένη της φύση και τα σαφή θεραπευτικά της βήματα επιτρέπουν την εύκολη ψηφιοποίηση των βασικών της τεχνικών. Τα φύλλα εργασίας, οι γνωσιακές καταγραφές και οι ψυχοεκπαιδευτικές ενότητες μετατρέπονται σε ηλεκτρονικές φόρμες και διαδραστικές πλατφόρμες. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας απαιτούνται συγκεκριμένες προσαρμογές, όπως η λεπτομερής καθοδήγηση προκειμένου ο θεραπευόμενος να ολοκληρώνει έγκαιρα τις εργασίες του, ξεκάθαρη λεκτική ανατροφοδότηση ώστε να αντισταθμίζεται η απουσία των μη λεκτικών σημάτων και η συχνή παρακολούθηση της συμμετοχής, με τον θεραπευτή να ενισχύει την αλληλεπίδραση με σύντομα μηνύματα/σχόλια ή βίντεο κλήσεις (Andersson, 2014· Holländare et al., 2015).

Αντιστοίχως η συστημική θεραπεία παρουσιάζει παρόμοια αποτελέσματα όταν πραγματοποιείται διαδικτυακά με τις κατάλληλες προσαρμογές. Οι θεραπευτές προσαρμόζουν τις συνεδρίες για να δουλεύουν με οικογένειες και ζευγάρια εξ αποστάσεως, διαδικτυακά διατηρώντας την αλληλεπίδραση και τη θεραπευτική σχέση. Ακόμα, αναφέρουν ότι η δομή των συνεδριών και η σαφής καθοδήγηση των συμμετεχόντων είναι κρίσιμες για την αποτελεσματικότητα της διαδικτυακής προσέγγισης (Geller, 2023· Simpson, 2014). Η μελέτη των Lange et al. (2022) υποστηρίζει ότι οι προσαρμογές αφορούν στη χρήση πιο περισσότερο συνειδητών λεκτικών επιβεβαιώσεων και επικυρώσεων, καθώς οι μη λεκτικοί δείκτες είναι λιγότερο ορατοί, ενώ η τακτική επαφή, είτε μέσω μικτών συνεδριών είτε με συχνές διαδικτυακές συνεδρίες, ενισχύει τη συμμετοχικότητα της οικογένειας. Επιπλέον, χρειάζεται να «συνδέονται με διαφορετικούς τρόπους», δηλαδή να προσαρμόζουν την επικοινωνία τους ώστε να διατηρούν τη σύνδεση και την εμπλοκή της οικογένειας, αξιοποιώντας λεκτικά εργαλεία, ενεργητική ακρόαση, τεχνολογικά βοηθήματα ή πιο συχνά check-ins, ώστε να μεταφέρουν την ίδια ποιότητα σχέσης που υπήρχε δια ζώσης.

Οι ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις μπορούν να εφαρμοστούν και στο διαδικτυακό πλαίσιο, παρότι παρουσιάζουν προκλήσεις λόγω της περιορισμένης πρόσβασης σε μη λεκτικά στοιχεία και της δυσκολότερης διαχείρισης της μεταβίβασης και της αντιμεταβίβασης. Παρ’ όλα αυτά, βασικά στοιχεία της θεραπευτικής διαδικασίας, όπως η διερεύνηση συναισθημάτων, η ανάλυση μεταβίβασης και η ανάπτυξη θεραπευτικής σχέσης, μπορούν να διατηρηθούν, ιδιαίτερα όταν οι συνεδρίες έχουν σαφή δομή και καθοδήγηση (Maroti et al., 2025). Για να αντισταθμιστεί η απουσία φυσικών δεικτών, οι θεραπευτές συχνά χρησιμοποιούν πιο ρητές λεκτικές επιβεβαιώσεις και σταθερή επικοινωνία, ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας και τη θεραπευτική δέσμευση (Lagetto et al., 2024· Roesler, 2017· Sayers, 2021). Παρά τις προσαρμογές αυτές, τα δεδομένα για τη συγκριτική αποτελεσματικότητα και τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της online ψυχοδυναμικής θεραπείας παραμένουν περιορισμένα.

Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα της Διαδικτυακής Ψυχοθεραπείας

Η μετάβαση στην ψηφιοποιημένη εκδοχή της ψυχοθεραπείας συνοδεύεται από προκλήσεις, όπως ζητήματα εχεμύθειας, ορίων και ψηφιακής ασφάλειας. Συνεπώς, η κατανόηση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων είναι ουσιώδης για μια υπεύθυνη και αποτελεσματική εφαρμογή της διαδικτυακής ψυχοθεραπείας.

Πλεονεκτήματα

Η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα που ενισχύουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα για άτομα που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές ή ανήκουν σε πληθυσμιακές ομάδες με περιορισμένη πρόσβαση σε κατάλληλη φροντίδα.

Έρευνες δείχνουν ότι η αποτελεσματικότητά της είναι συγκρίσιμη με την παραδοσιακή θεραπεία, ενώ συχνά περιγράφεται ως εξίσου ή και περισσότερο αποδοτική, ενισχύοντας την ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης (Stoll et al., 2020).

Επιπλέον, η ευελιξία που παρέχει -όπως η δυνατότητα επιλογής χρόνου και χώρου- συμβάλλει στην υψηλή ικανοποίηση και αποδοχή τόσο από τους θεραπευόμενους όσο και από τους θεραπευτές. Οικονομικά, η διαδικτυακή θεραπεία αποδεικνύεται πιο αποδοτική, μειώνοντας κόστη όπως μετακινήσεις ή ενοικίαση χώρου. Παράλληλα, η δυνατότητα ανωνυμίας και η απουσία φυσικής παρουσίας στο θεραπευτικό δωμάτιο ενισχύουν το αίσθημα ιδιωτικότητας και μειώνουν το κοινωνικό στίγμα που συχνά συνοδεύει την αναζήτηση ψυχολογικής βοήθειας. Τέλος, η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά σε κρίσεις, ενώ παρέχει στους θεραπευτές μεγαλύτερη ελευθερία στον τρόπο εργασίας τους (Stoll et al., 2020).

Μειονεκτήματα

Παρά τα σημαντικά οφέλη της διαδικτυακής ψυχοθεραπείας, έχουν καταγραφεί και αρκετοί περιορισμοί που απαιτούν προσοχή.

Ένα βασικό ζήτημα αφορά τις ανησυχίες για την ιδιωτικότητα, ιδιαίτερα όταν οι θεραπευόμενοι δεν έχουν πρόσβαση σε έναν απολύτως ιδιωτικό χώρο ή προσωπικό υπολογιστή, γεγονός που μπορεί να μειώσει το αίσθημα ασφάλειας. Η μετάδοση δεδομένων στο διαδίκτυο αυξάνει τον κίνδυνο παραβιάσεων ή τεχνικών προβλημάτων, τα οποία μπορούν να διακόψουν ή να δυσχεράνουν τη θεραπευτική διαδικασία (Renn et al., 2019· Toto & Limone, 2025).

Επιπλέον, η κάλυψη από ασφαλιστικούς φορείς συχνά διαφέρει, δημιουργώντας ασάφειες σχετικά με το κόστος και τον τρόπο αποζημίωσης. Σοβαρές κρίσεις αποτελούν επίσης πρόκληση, καθώς ο θεραπευτής δεν μπορεί να ανταποκριθεί άμεσα όταν ο θεραπευόμενος βρίσκεται σε κίνδυνο (Toto & Limone, 2025). Για άτομα με σοβαρές ψυχικές δυσκολίες, η διαδικτυακή παρέμβαση θεωρείται ανεπαρκής, καθώς απαιτείται δια ζώσης υποστήριξη. Η απουσία μη λεκτικών ενδείξεων -όπως εκφράσεις προσώπου και τόνος φωνής- περιορίζει τη δυνατότητα του θεραπευτή να αντιληφθεί πλήρως τα συναισθήματα και τις ανάγκες του ατόμου (Toto & Limone, 2025). Επιπλέον, υπάρχουν κενά στη βιβλιογραφία σχετικά με την αποτελεσματικότητα και τη μακροπρόθεσμη έκβαση της διαδικτυακής θεραπείας, ενώ ζητήματα ταυτοποίησης, ορίων και πιθανής αποπροσωποποίησης θέτουν επιπλέον προκλήσεις για τη θεραπευτική σχέση (Stoll et al., 2020).

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Andersson, G. (2014). The internet and CBT: a clinical guide. CRC Press

Andersson, G. (2018). Internet interventions: Past, present and future. Internet Interventions, 12, 181–188. doi.org/10.1016/j.invent.2018.03.008

Becker, E. M., & Jensen-Doss, A. (2013). Computer-Assisted Therapies: Examination of Therapist-Level Barriers to their use. Behavior Therapy, 44(4), 614–624. doi.org/10.1016/j.beth.2013.05.002

Carlbring, P., Andersson, G., Cuijpers, P., Riper, H., & Hedman-Lagerlöf, E. (2018). Internet-based vs. face-to-face cognitive behavior therapy for psychiatric and somatic disorders: An updated systematic review and meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy, 47(1), 1–18. doi.org/10.1080/16506073.2017.1401115

Fitzpatrick, K. K., Darcy, A., & Vierhile, M. (2017). Delivering cognitive behavior therapy to young adults with symptoms of depression and anxiety using a fully automated conversational agent (Woebot): A randomized controlled trial. JMIR Mental Health, 4(2), e19. doi.org/10.2196/mental.7785

Freitas, J. R. S., Velosa, V. H. S., Abreu, L. T. N., Jardim, R. L., Santos, J. A. V., Peres, B., & Campos, P. F. (2021). Virtual Reality Exposure Treatment in Phobias: a Systematic Review. The Psychiatric quarterly, 92(4), 1685–1710. doi.org/10.1007/s11126-021-09935-6

Geller, S. (2023). Cultivating online therapeutic presence: Strengthening therapeutic relationships in teletherapy sessions. In How the COVID-19 Pandemic Transformed the Mental Health Landscape (pp. 79-95). Routledge.

Giordano, C., Ambrosiano, I., Graffeo, M. T., Di Caro, A., & Gullo, S. (2022). The transition to online psychotherapy during the pandemic: a qualitative study on patients’ perspectives. Research in Psychotherapy Psychopathology Process and Outcome. doi.org/10.4081/ripppo.2022.638

Holländare, F., Gustafsson, S. A., Berglind, M., Grape, F., Carlbring, P., Andersson, G., ... & Tillfors, M. (2016). Therapist behaviours in internet-based cognitive behaviour therapy (ICBT) for depressive symptoms. Internet Interventions, 3, 1-7. doi.org/10.1016/j.invent.2015.11.002

Inkster, B., Sarda, S., & Subramanian, V. (2018). An Empathy-Driven, Conversational Artificial Intelligence Agent (Wysa) for Digital Mental Well-Being: Real-World Data Evaluation Mixed-Methods Study. JMIR MHealth and UHealth, 6(11), e12106. doi.org/10.2196/12106

Lagetto, G., Teti, A., Fortunato, L., Urone, C., Gullo, S., Ciccarese, G., Lardo, P. P., & Gelo, O. C. G. (2024). The Therapeutic Relationship in Videoconferencing Psychotherapy: A Qualitative study of therapists’ experiences. pmc.ncbi.nlm.nih.gov. doi.org/10.36131/cnfioritieditore20240506

Lange, A. M. C., Humayun, S., & Jefford, T. (2022). The Feasibility of Providing Remote Functional Family Therapy with Adolescents During the COVID-19 Pandemic: A Mixed-Method Study. Child & Youth Care Forum, 52(2), 441–466. doi.org/10.1007/s10566-022-09692-y

Linardon, J., Cuijpers, P., Carlbring, P., Messer, M., & Fuller‐Tyszkiewicz, M. (2019). The efficacy of app‐supported smartphone interventions for mental health problems: A meta‐analysis of randomized controlled trials. World Psychiatry, 18(3), 325–336. doi.org/10.1002/wps.20673

Maroti, D., Von Below, C., & Werbart, A. (2025). Psychodynamic teletherapy: The past, the present and the future. Journal of Contemporary Psychotherapy. doi.org/10.1007/s10879-025-09688-4

Norcross, J. C., & Lambert, M. J. (2018). Psychotherapy relationships that work III. Psychotherapy, 55(4), 303–315. doi.org/10.1037/pst0000193

Perle, J. G., Smucker-Barnwell, S., Morland, L. A., Villalobos, B. T., Moore, H. D., Frye, W. S., Wright, C. V., Loew, M. M., & Wright, S. D. (2025). A compendium for the 2024 APA Guidelines for the Practice of Telepsychology: Guideline applications and resources. American Psychologist. doi.org/10.1037/amp0001579

Renn, B. N., Hoeft, T. J., Lee, H. S., Bauer, A. M., & Areán, P. A. (2019). Preference for in-person psychotherapy versus digital psychotherapy options for depression: survey of adults in the U.S. Npj Digital Medicine, 2(1), 6. doi.org/10.1038/s41746-019-0077-1

Roesler, C. (2017). Tele‐analysis: The use of media technology in psychotherapy and its impact on the therapeutic relationship. Journal of Analytical Psychology, 62(3), 372-394. doi.org/10.1111/1468-5922.12317

Rowland, D. P., Casey, L. M., Ganapathy, A., Cassimatis, M., & Clough, B. A. (2021). A Decade in Review: A Systematic Review of Virtual Reality Interventions for Emotional Disorders. Psychosocial Intervention, 31(1), 1–20. doi.org/10.5093/pi2021a8

Sayers, J. (2021). Online Psychotherapy: transference and countertransference issues. British Journal of Psychotherapy, 37(2), 223–233. doi.org/10.1111/bjp.12624

Simpson, S. G., & Reid, C. L. (2014). Therapeutic alliance in videoconferencing psychotherapy: A review. Australian Journal of Rural Health, 22(6), 280-299. doi.org/10.1111/ajr.12149

Stoll, J., Müller, J. A., & Trachsel, M. (2020). Ethical Issues in Online Psychotherapy: A Narrative review. Frontiers in Psychiatry, 10, 993. doi.org/10.3389/fpsyt.2019.00993

Sucala, M., Schnur, J. B., Constantino, M. J., Miller, S. J., Brackman, E. H., & Montgomery, G. H. (2012). The therapeutic relationship in e‐therapy for mental health: A systematic review. Journal of Medical Internet Research, 14(4), e110. doi.org/10.2196/jmir.2084

Wampold, B. E. (2015). The Great Psychotherapy Debate. In Routledge eBooks. doi.org/10.4324/9780203582015

Wechsler, T. F., Kümpers, F., & Mühlberger, A. (2019). Inferiority or Even Superiority of Virtual Reality Exposure Therapy in Phobias? — A Systematic Review and Quantitative Meta-Analysis on Randomized Controlled Trials Specifically Comparing the Efficacy of Virtual Reality Exposure to Gold Standard in vivo Exposure in Agoraphobia, Specific Phobia, and Social Phobia. Frontiers in Psychology, 10, 1758. doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01758

Wind, T. R., Rijkeboer, M., Andersson, G., & Riper, H. (2020). The COVID-19 pandemic: The ‘black swan’ for mental health care and a turning point for e-health. Internet Interventions, 20, 100317. doi.org/10.1016/j.invent.2020.100317

Συγγραφείς:

Ιωάννης Βαγγέλογλου:
Προπτυχιακός Φοιτητής Ψυχολογίας, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου
Εκπαιδευόμενος στη Συνθετική Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας, ΕΚ.Ι.ΣΥ.Π. Γνωσιακός Συμπεριφορικός Υπνοθεραπευτής (CBH)

Χρυσάνθη Μαροπούλου:
Προπτυχιακή Φοιτήτρια Ψυχολογίας

Αικατερίνη Ρωσσίδου:
MSc Εκπαιδευτική Ψυχολογία
Προπτυχιακή Φοιτήτρια Ψυχολογίας

Αγγελίνα Σωκράτους:
Προπτυχιακή Φοιτήτρια Ψυχολογίας

Εισηγητής του θέματος και επιβλέπων της εργασίας/άρθρου: Ανδρέας Θωμά

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ιωάννης Βαγγέλογλου - Σύμβουλος Ψ.Υγείας

Γνωσιακός Συμπεριφορικός Υπνοθεραπευτής (CBH), Εκπαιδευόμενος στη Συνθετική Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας στο ΕΚ.Ι.ΣΥ.Π.

6996992275

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...