Η Ανιδιοτελής Αγάπη των Γονέων και Άλλες Ιστορίες

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Το αφήγημα της ανιδιοτελούς γονεϊκής αγάπης είναι από τα ισχυρότερα συλλογικά ψευδο-πιστεύω της σύγχρονης δυτικής κουλτούρας.

Το αναπαράγουμε ασυνείδητα σε παιδικά παραμύθια, σε οικογενειακές συνεστιάσεις, σε πολιτισμικά στερεότυπα, και φυσικά στην ψυχοθεραπεία.

Η ιδέα ότι κανείς δεν σε αγαπά όπως η μητέρα σου ή ότι οι γονείς κάνουν πάντα ό,τι καλύτερο μπορούν για το παιδί τους, φαντάζει όχι απλώς αδιαπραγμάτευτη, αλλά σχεδόν ιερή.

Κι όμως, όσοι από εμάς βρισκόμαστε χρόνια πίσω από την κλειστή πόρτα του θεραπευτικού δωματίου, έχουμε ακούσει και δει αρκετά για να ξέρουμε ότι αυτή η αφήγηση χρήζει σοβαρής αποδόμησης.

Η Γονεϊκή Αγάπη: Δεδομένη ή Επιβεβαιωτέα;

Οι περισσότεροι άνθρωποι μεγαλώνουν πιστεύοντας πως οι γονείς τους τους αγάπησαν, ακόμη κι αν αυτή η αγάπη συνοδεύτηκε από σιωπές, απόρριψη, ενοχές, ντροπή ή βία. Είναι δύσκολο, σχεδόν αδιανόητο, για ένα παιδί να αμφισβητήσει την πρόθεση ή την ικανότητα του γονέα του να αγαπά. Η συναισθηματική του επιβίωση εξαρτάται από αυτό. Έτσι, εσωτερικεύει την ευθύνη: αν ο γονιός δεν μπόρεσε να του δείξει αγάπη, τότε φταίει το ίδιο. Δεν άξιζε αρκετά. Δεν ήταν αρκετά καλό. Δεν προσπάθησε αρκετά.

Κι εδώ γεννιούνται οι πρώτοι σπόροι της ενοχής και της ντροπής που κουβαλά ο ενήλικος πια θεραπευόμενος. Στην προσπάθειά του να συνθέσει ένα νόημα γύρω από την παιδική του εμπειρία, αγωνίζεται να χωρέσει τον εαυτό του μέσα σε ένα αφήγημα αγάπης που δεν είχε ποτέ πραγματικά υπάρξει.

Στην πραγματικότητα όμως, η αγάπη δεν έρχεται με τη γέννηση του παιδιού. Η βιολογία μπορεί να ευνοεί τη φροντίδα του νεογνού, όμως η συναισθηματική διαθεσιμότητα, η ικανότητα για ενσυναίσθηση, η επίγνωση των ορίων και η διάκριση μεταξύ δικών μας αναγκών και αναγκών του παιδιού, δεν είναι αυτονόητες συνθήκες.

Πολλοί γονείς προβάλλουν στα παιδιά τους τα ανεκπλήρωτα όνειρα, τις ματαιώσεις, τα τραύματα ή τις επιθυμίες που δεν τόλμησαν να ζήσουν. Άλλοι εγκλωβίζονται σε ναρκισσιστικές δυναμικές, απαιτώντας από τα παιδιά να επιβεβαιώνουν διαρκώς την αξία τους ως γονείς.

Υπάρχουν επίσης εκείνοι που, παρά τις αγαθές τους προθέσεις, δεν κατάφεραν ποτέ να κατανοήσουν τις ψυχικές ανάγκες του παιδιού τους, γιατί απλώς κανείς δεν τους έμαθε να τις αναγνωρίζουν, ούτε καν τις δικές τους.

Σε κάθε περίπτωση, η γονεϊκή αγάπη δεν είναι αυθόρμητη. Είναι σχέση. Και όπως κάθε σχέση, απαιτεί διάθεση, γνώση, αυτοπαρατήρηση, και μερικές φορές, θεραπεία.

Οι Όροι του Συμβολαίου

Πολλά παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε μια σχέση με ρητούς ή άρρητους όρους: «θα σε φροντίσω, αλλά θα είσαι καλή μαθήτρια», «θα σε αγαπώ, αλλά δεν θα με φέρνεις σε δύσκολη θέση», «θα σε υποστηρίζω, αλλά θα κάνεις αυτό που λέω». Οι όροι μπορεί να είναι έμμεσοι ή άμεσοι, αλλά σχεδον πάντα υπάρχουν. Η ανιδιοτέλεια, με την έννοια της πλήρους αποδοχής και της αγάπης χωρίς προσδοκίες, είναι σπάνια. 

Οι γονείς δεν αγαπούν πάντοτε τα παιδιά τους για αυτό που είναι. Συχνά τα αγαπούν για αυτό που εκπροσωπούν ή για αυτό που θα ήθελαν να είναι. Και όταν η πραγματικότητα δεν συμβαδίζει με τη φαντασίωση, η απογοήτευση, η απόρριψη ή η συναισθηματική απόσυρση δεν αργούν να έρθουν.

Η Αγάπη που Γίνεται Αποπνικτική

Στον αντίποδα της συναισθηματικής απόσυρσης, συναντούμε τη γονεϊκή αγάπη που πνίγει. Αυτή που δεν επιτρέπει στο παιδί να διαφοροποιηθεί, να αυτονομηθεί, να δημιουργήσει τα δικά του όρια. Οι γονείς που ταυτίζουν την αγάπη με την απόλυτη σύνδεση, με τη συνεχή εγγύτητα, με τη θυσία, συχνά δεσμεύουν ασυνείδητα το παιδί σε μια σχέση εξάρτησης. «Εγώ τα έδωσα όλα για σένα», «εγώ δεν έζησα τη ζωή μου για να σε μεγαλώσω». Προτάσεις που βαραίνουν, που δεν επιτρέπουν στο παιδί να χαράξει το δικό του δρόμο χωρίς ενοχές.

Η υπερπροστασία, η υπερπαροχή, η συναισθηματική απορρόφηση του παιδιού στη ζωή του γονέα είναι εξίσου δεσμευτικές όσο και η παραμέληση. Κι εδώ η ανιδιοτέλεια είναι μύθος, αφου η υπερβολική φροντίδα κρύβει πίσω της μια βαθιά ανάγκη για έλεγχο, επιβεβαίωση ή φόβο εγκατάλειψης.

Η Αναβίωση Μέσα από τη Θεραπεία

Η θεραπεία είναι ο χώρος όπου αυτές οι "ιστορίες αγάπης" ξαναγράφονται. Ο ενήλικας που ανακαλύπτει ότι η αγάπη που έλαβε δεν ήταν ανιδιοτελής, περνά συχνά από στάδια θλίψης, θυμού, ενοχής και αποδοχής. Η διαδικασία της απομυθοποίησης των γονιών μπορει να είναι οδυνηρή, αλλά συνάμα κι απελευθερωτική, αφού τότε θα μπορεσει να σταθεί απέναντί τους ως ενήλικας, όχι ως ένοχο παιδί.

Ορισμένοι θεραπευόμενοι χρειάζονται χρόνια για να αποδεχθούν ότι αγαπήθηκαν με όρους ή ότι αγαπήθηκαν λιγότερο από όσο χρειάζονταν. Και ακόμα περισσότερο για να σταματήσουν να προσπαθούν να αποδείξουν, στον εαυτό τους ή στους γονείς τους, ότι άξιζαν αυτή την αγάπη.

Οι Πολλαπλές Εκδοχές της Γονεϊκής Αγάπης

Υπάρχουν πολλές μορφές αγάπης.

• Υπάρχει η αγάπη που πληγώνει και δεν το ξέρει.
• Η αγάπη που απαιτεί ανταλλάγματα.
• Η αγάπη που φοβάται τη μοναξιά.
• Η αγάπη που ντρέπεται να αγκαλιάσει.
• Η αγάπη που δόθηκε επειδή αυτο οριζουν οι κοινωνικές νόρμες.
• Η αγάπη που εκφράστηκε μόνο μέσα από πράξεις και ποτέ με λόγια.
• Η αγάπη που υπήρξε, αλλά δεν επαρκούσε.

Και υπάρχει, φυσικά, και η βαθιά, ουσιαστική, τρυφερή, σταθερή αγάπη, αυτή που επιτρέπει, που αποδέχεται, που αντέχει να δει τον άλλον όπως είναι, κι όχι όπως θα ήθελε να είναι. Κι αυτή η τελευταία μορφή δεν είναι αυτονόητη. Είναι σπάνια. Και γι’ αυτό πολύτιμη.

Αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε με αλήθεια το θέμα της γονεϊκής αγάπης, οφείλουμε να αφήσουμε πίσω τα ρομαντικά αφηγήματα, και να δούμε τις οικογενειακές σχέσεις όπως είναι: πολύπλοκες, αντιφατικές, γεμάτες ανάγκες, ελλείψεις, συγκρούσεις και σιωπές.

Η γονεϊκή αγάπη δεν είναι ανιδιοτελής από τη φύση της. Είναι ανθρώπινη. Και γι’ αυτό ατελής. Αντί να την ωραιοποιούμε, ας την εξετάσουμε. Ας τη δουλέψουμε. Ας τη θεραπεύσουμε.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Κατερίνα Κασαμπαλή - Ψυχολόγος

Κατερίνα Κασαμπαλή: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολογική υποστήριξη και ψυχοθεραπεία σε ενήλικες, παιδιά, εφήβους, γονείς και ζεύγη. Με πολυετή εμπειρία και εξειδίκευση σε ζητήματα σχέσεων, άγχους, τραύματος, εξαρτήσεων και προσωπικών μεταβάσεων, παρέχω ένα ασφαλές θεραπευτικό πλαίσιο, με σεβασμό στην προσωπικότητα και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Άδεια Άσκησης Επαγγέλματος Ψυχολόγου (αρ. πρωτοκόλλου: 448012)

6934738177

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...