Το Ψυχικό Τραύμα είναι Συνήθως Σχεσιακό Τραύμα

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Γεννιόμαστε μέσα σε μια σχέση. Ακόμη και κατά την εμβρυϊκή ζωή, αρχίζουμε να δημιουργούμε δεσμό με το πρόσωπο που μας κυοφορεί. Ακούμε τον χτύπο της καρδιάς του, τρεφόμαστε μέσω του ομφάλιου λώρου, αναγνωρίζουμε τη φωνή του. Το σώμα μας μαθαίνει από νωρίς τι σημαίνει ασφάλεια και σύνδεση.

Η Έμφυτη Ανάγκη για Σύνδεση και η Θεωρία του Δεσμού

Όταν γεννιόμαστε, αναζητούμε αμέσως την επαφή. Το βρέφος στρέφεται φυσικά προς το σώμα της μητέρας, προς τη ζεστασιά, τη μυρωδιά, την αγκαλιά. Η μετάβαση από τη μήτρα στον κόσμο είναι μια βαθιά βιολογική και ψυχική αλλαγή· και η παρουσία ενός ασφαλούς άλλου λειτουργεί ως ρυθμιστής του άγχους και του φόβου. Σύμφωνα με τη θεωρία του δεσμού του John Bowlby, ο άνθρωπος έχει έμφυτη ανάγκη να συνδέεται με πρόσωπα που του προσφέρουν προστασία και συναισθηματική ασφάλεια. Η σύνδεση δεν είναι πολυτέλεια· είναι όρος επιβίωσης.

Καθώς μεγαλώνουμε, συνεχίζουμε να χρειαζόμαστε επιβεβαίωση, φροντίδα και αποδοχή. Ένα βλέμμα τρυφερότητας, μια αγκαλιά όταν φοβόμαστε, ένα «είμαι περήφανος για σένα», ένα «σε βλέπω». Μέσα από αυτές τις εμπειρίες διαμορφώνεται η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και τον κόσμο. Όταν οι ανάγκες αυτές ικανοποιούνται με συνέπεια, αναπτύσσεται ένας ασφαλής δεσμός: το παιδί νιώθει ότι αξίζει αγάπη και ότι οι άλλοι μπορούν να είναι διαθέσιμοι και προστατευτικοί.

Το Σχεσιακό Τραύμα, η Αποσύνδεση και η Εσωτερίκευση της Ενοχής

Το τραύμα συχνά αρχίζει όταν αυτή η σύνδεση διαρρηγνύεται. Όχι μόνο μέσα από ακραία γεγονότα, αλλά και μέσα από επαναλαμβανόμενες εμπειρίες συναισθηματικής εγκατάλειψης, αδιαφορίας ή φόβου. Όταν ένα παιδί δεν παρηγορείται όταν κλαίει, δεν προστατεύεται όταν τρομάζει ή δεν αναγνωρίζεται όταν έχει ανάγκη, το νευρικό του σύστημα βιώνει μια μορφή απορρύθμισης. Το μήνυμα που εγγράφεται βαθιά μέσα του είναι ότι οι ανάγκες του δεν έχουν σημασία ή ότι η εγγύτητα μπορεί να είναι επικίνδυνη.

Η σύγχρονη ψυχοτραυματολογία αναγνωρίζει ότι μεγάλο μέρος του ψυχικού τραύματος είναι σχεσιακό. Ο όρος «σχεσιακό τραύμα» περιγράφει τραύματα που δημιουργούνται μέσα σε σχέσεις όπου θα έπρεπε να υπάρχει ασφάλεια και φροντίδα. Αυτά τα τραύματα μπορεί να προέρχονται από γονείς, αδέλφια, συγγενείς, συντρόφους, συνομηλίκους ή άλλους σημαντικούς ανθρώπους. Η κακοποίηση, η βία, η συναισθηματική παραμέληση, ο εκφοβισμός ή η χρόνια απόρριψη δεν πληγώνουν μόνο επειδή συνέβησαν· πληγώνουν επειδή προέρχονται από ανθρώπους από τους οποίους περιμέναμε προστασία.

Η Judith Herman, μία από τις σημαντικότερες θεωρητικούς του τραύματος, υποστήριξε ότι το ψυχικό τραύμα διαταράσσει κυρίως την αίσθηση σύνδεσης με τον εαυτό και τους άλλους. Το άτομο δεν χάνει μόνο την εμπιστοσύνη στους ανθρώπους γύρω του, αλλά συχνά αποκόπτεται και από τα δικά του συναισθήματα.

Για να επιβιώσει ψυχικά, το παιδί μαθαίνει να καταπιέζει τον φόβο, τη θλίψη ή τον θυμό του. Αυτή η αποσύνδεση λειτουργεί αρχικά ως μηχανισμός προστασίας, όμως αργότερα μπορεί να δημιουργήσει δυσκολίες στις σχέσεις, στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στην αίσθηση ταυτότητας.

Ένα από τα πιο οδυνηρά στοιχεία του σχεσιακού τραύματος είναι η εσωτερίκευση της ενοχής και της ντροπής. Το παιδί συχνά δεν μπορεί να αποδεχτεί ότι οι άνθρωποι που θα έπρεπε να το αγαπούν το πλήγωσαν ή δεν το προστάτευσαν. Έτσι, στρέφει την ευθύνη προς τον εαυτό του: «Κάτι δεν πάει καλά με εμένα», «Δεν αξίζω αγάπη», «Ίσως το προκάλεσα». Αυτές οι πεποιθήσεις μπορεί να παραμείνουν ενεργές και στην ενήλικη ζωή, επηρεάζοντας τις σχέσεις, την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση ασφάλειας.

Η θεωρία του τραύματος δείχνει επίσης ότι οι πρώιμες εμπειρίες αποτυπώνονται όχι μόνο στη μνήμη αλλά και στο σώμα. Ο Bessel van der Kolk περιγράφει πως το σώμα «κρατά » το τραύμα: η υπερένταση, η δυσκολία χαλάρωσης, οι κρίσεις πανικού ή η αίσθηση κενού αποτελούν συχνά σωματικές εκφράσεις ανεπεξέργαστων τραυματικών εμπειριών. Το τραύμα δεν είναι μόνο η ανάμνηση ενός γεγονότος· είναι ο τρόπος με τον οποίο το νευρικό σύστημα συνεχίζει να αντιδρά σαν ο κίνδυνος να είναι ακόμη παρών.

Η Θεραπευτική Δύναμη των Νέων Δεσμών και η Διαδρομή προς την Ανάρρωση

Ωστόσο, όπως το τραύμα δημιουργείται μέσα στις σχέσεις, έτσι και η θεραπεία του συμβαίνει συχνά μέσα από νέες διορθωτικές εμπειρίες σύνδεσης. Η θεραπευτική σχέση, οι ασφαλείς φιλίες, οι υγιείς ερωτικές σχέσεις ή ακόμη και μικρές εμπειρίες αυθεντικής αποδοχής μπορούν σταδιακά να αναδιαμορφώσουν τον εσωτερικό κόσμο του ατόμου. Η εμπειρία του να σε ακούνε χωρίς να σε κρίνουν, να σε σέβονται χωρίς να σε ελέγχουν και να παραμένουν δίπλα σου χωρίς να σε εγκαταλείπουν έχει βαθιά επουλωτική δύναμη.

Η θεραπεία δεν σημαίνει διαγραφή του παρελθόντος. Σημαίνει να πάψει το παρελθόν να καθορίζει ολοκληρωτικά το παρόν. Σημαίνει να μπορεί κανείς να αναγνωρίσει ότι αυτό που συνέβη δεν ήταν δική του ευθύνη. Ένα παιδί δεν έχει τη δύναμη να προστατευτεί από ανθρώπους ή καταστάσεις που το υπερβαίνουν. Η ευθύνη ανήκει σε εκείνους που πλήγωσαν ή δεν προστάτευσαν.

Η ανάρρωση αρχίζει όταν το άτομο σταματά να ταυτίζει την αξία του με το τραύμα του. Όταν κατανοεί ότι οι πληγές του εξηγούν πολλές από τις αντιδράσεις του, αλλά δεν καθορίζουν ποιος είναι. Μέσα από τη θεραπεία, την αυτογνωσία και τις ασφαλείς σχέσεις, μπορεί να ξαναχτίσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό και στους άλλους.

Κάπου εκεί γεννιέται η ελπίδα: στη στιγμή που ο άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι, παρότι το τραύμα υπήρξε μέρος της ιστορίας του, δεν χρειάζεται να γίνει και το τέλος της.

Βιβλιογραφία

Bowlby, J. (1969). *Attachment and Loss: Vol. 1. Attachment*. New York: Basic Books.
Herman, J. L. (1992). *Trauma and Recovery: The Aftermath of Violence—From Domestic Abuse to Political Terror*. New York: Basic Books.
Van der Kolk, B. A. (2014). *The Body Keeps the Score: Brain, Mind, and Body in the Healing of Trauma*. New York: Viking.
Siegel, D. J. (2012). *The Developing Mind: How Relationships and the Brain Interact to Shape Who We Are* (2nd ed.). New York: Guilford Press.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Κωνσταντίνα Κένου - Ψυχολόγος

Κωνσταντίνα Κένου: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Είμαι κλινικός ψυχολόγος και παρέχω ατομική ψυχοθεραπεία σε ενήλικες. Οι τομείς που παρέχω θεραπεία είναι: Σχεσιακές δυσκολίες, Κατάθλιψη, Απώλεια κύησης, Εγκυμοσύνη, Υπογονιμότητα, Τραύμα, Βουλιμία, Υπαρξιακή κρίση.

Εξειδικεύσεις:

Διαζύγιο Συναισθηματικές Διαταραχές Κακοποίηση Θέματα γυναικών

13 χρόνια εμπειρίας

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...