Όροι Αξίας

Όταν το άτομο δέχεται θετική αναγνώριση (positive regard) από το περιβάλλον του και κυρίως από σημαντικούς άλλους, η τάση πραγμάτωσης που κινητοποιεί το σύνολο του οργανισμού και η τάση αυτοπραγμάτωσης που αναφέρεται στον Εαυτό συμπορεύονται. 

Η τάση πραγμάτωσης του οργανισμού δεν παρεμποδίζεται και δεν καταστέλλεται. Συχνά όμως η θετική αναγνώριση προσφέρεται μόνο υπό όρους, που ο Carl Rogers ονόμασε όρους αξίας.

Πως μας επηρεάζουν οι όροι αξίας

Οι όροι αξίας αναφέρονται στις προϋποθέσεις που θέτει το περιβάλλον και κυρίως οι σημαντικοί άλλοι για την αποδοχή του ατόμου. Αφορούν επίσης τις αξίες που είναι συνυφασμένες με αυτές τις προϋποθέσεις. Οι όροι αξίας μπορεί άμεσα να επηρεάσουν την αυτοεικόνα του ατόμου, λόγου χάρη, ως λιγότερο ή περισσότερο ικανού, αξιαγάπητου κ.ο.κ., και να διαμορφώσουν ανάλογα τη συμπεριφορά του. Συχνά, επίσης, μπορεί να είναι δεσμευτικοί και να περιορίζουν τη συμβολοποίηση εμπειριών που δεν συνάδουν με αυτούς (τους όρους αξίας). Το κέντρο αξιολόγησης του ατόμου, όσον αφορά τον εαυτό του, διχάζεται και αρχίζει να εστιάζεται και στους άλλους. 'Ετσι το άτομο αποκτά μια εξωτερική εστία αξιολόγησης (external locus οί evaluatίon), η οποία ενδέχεται να γίνει και η κυρίαρχη αξιολογητική εστία του Εαυτού.

Παράδειγμα: Δεν είμαι ρατσιστής, αλλά ο συνάδελφος στο γραφείο «μου τη δίνει», όχι επειδή είναι διαφορετικής εθνικότητας αλλά γιατί «δεν τον πάω». Άλλωστε στο γραφείο γενικά επικρατεί φιλελεύθερο πνεύμα, και εγώ πρέπει να συμφωνώ μαζί τους ότι δεν είναι «πολιτικά ορθό» να χάνουμε διακρί-σεις.

Προκειμένου δηλαδή να ικανοποιηθούν οι ανάγκες του Εαυτού για θετική αναγνώριση από τους άλλους, καταστέλλονται οι τάσεις του οργανισμού που μπορεί να είναι διαφορετικές.

Προσωποκεντρική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία Σήμερα. Διαδρομές και προκλήσεις . Το βιβλίο διατίθεται από το Pscyhology.gr.Η διαθεσιμότητα είναι περιορισμένη.

Η έλλειψη προσωπικής αξιολόγησης

Στο προηγούμενο παράδειγμα οι όροι αξίας του περιβάλλοντος (αντιρατσισμός, "πολιτικά ορθό") δεν επιτρέπουν στον υπάλληλο να βιώσει ελεύθερα την εμπειρία του, να τη συνειδητοποιήσει και να συμβολοποιήσει τη δυσκολία της σχέσης του με το συνάδελφό του και τα αισθήματα που πραγματικά του προκαλεί, έτσι ώστε να μπορέσει να τα διεργαστεί και να τα ενσωματώσει.

Το άτομο δεν βασίζεται στη δική του εσωτερική εστία αξιολόγησης (internal locus of evaluation) για την ταξινόμηση των εμπειριών του και την κατεύθυνση της συμπεριφοράς του (Rogers) αλλά εξαρτάται από την αξιολόγηση των άλλων. Όσο οι όροι αξίας που θέτουν οι άλλοι για την προσφορά της πολυπόθητης αποδοχής και της θετικής αναγνώρισης γίνονται πιο απαιτητικοί και άκαμπτοι, τόσο το άτομο κινδυνεύει να χάσει την κατεύθυνση που του προσφέρει το οργανισμικό αξιολογητικό σύστημά του και αντ' αυτού να καθοδηγείται από τους όρους αξίας και την αξιολόγηση των άλλων έτσι γίνεται εξαρτημένο.

Η ανάγκη της θετικής αυτοαναγνώρισης

Σχετική με την ανάγκη για θετική αναγνώριση:  αυτή αναφέρεται στην αναγνώριση προσωπικών εμπειριών οι οποίες αποτιμώνται θετικά από τον Εαυτό χωρίς απαραίτητα την παρεμβατική αξιολόγηση και αποδοχή των άλλων. Όταν το άτομο απαλλαγεί από την καταπιεστική ανάγκη αποδοχής από τους άλλους, μπορούμε να πούμε ότι έχει αναπτύξει και εσωτερικεύσει την εστία αξιολόγησής του.

Η θετική αναγνώριση και η θετική αυτοαναγνώριση δεν περιορίζονται σε μία εμπειρία ή σε μια ομάδα εμπειριών, αλλά γενικεύονται και αναφέρονται σε όλο το εσωτερικό πλέγμα των αναγκών του Εαυτού, όπου και κατέχουν εξέχουσα θέση (για παράδειγμα: «Δεν τα καταφέρνω μόνο στα μαθήματα, αλλά και γενικότερα στη ζωή»).

Η πλήρως εσωτερικευμένη εστία αξιολόγησης αποτελεί μόνο μια ιδεατή κατάσταση. Ούτε έχει παρατηρηθεί ούτε είναι επιθυμητή. Το άτομο, ως κοινωνικό ον, πάντοτε χρειάζεται τους άλλους, με τους οποίους και αλληλεξαρτάται. Η αλληλεξάρτηση αυτή όμως δεν πρέπει να περιορίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης της αυτονομίας των οργανισμών, ούτε και την αναγνώριση της σημασίας της συνύπαρξης στο κοινωνικό σύνολο.

Η προσωποκεντρική προσέγγιση δέχεται την κοινωνική επιρροή σrη διαμόρφωση της συμπεριφοράς, όπως υποστηρίζουν οι συμπεριφοριστές, και αναγνωρίζει τη διάσταση του υποσυνείδητου. την οποία προτείνουν οι αναλυτικές σχολές. Παρ' όλα αυτά επιμένει ότι το άτομο έχει την τάση και τη δυνατότητα ανάπτυξης αυτονομίας, που ενισχύει την ικανότητα ελεύθερης επιλογής και αξιολόγησης των πράξεων και των αντιδράσεων του. Ταυτόχρονα έχει την αποκλειστικότητα της πρόσβασης στο μυστήριο της μοναδικής του φύσης και της αναγνώρισης και συμβολοποίησης των προσωπικών του εμπειριών.

Πηγή: Το άρθρο αποτελεί απόσπασμα από το βιβλίο: Θεωρίες προσωπικότητας και Κλινική πρακτική του Γρηγόρη Α. Ποταμιανού και των συνεργατών του, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2002.

Διαβάστε ακόμη σχετικά άρθρα με την Προσωποκεντρική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία:

Συγγραφή Άρθρου

Νίκος Μεταξάς

e psy logo twitter2Επιμέλεια & μετάφραση άρθρων, Τμήμα Σύνταξης Πύλης Ψυχολογίας psychology.gr
Επικοινωνία: editorial @psychology.gr

google news iconΗ Πύλη Ψυχολογίας είναι εγκεκριμένος εκδότης (Publisher) στην υπηρεσία Google News. Ακολουθήστε μας για να έχετε πρόσβαση σε όλη την αρθρογραφία καθώς και άμεση ενημέρωση για έρευνες ψυχολογίας και θέματα που αφορούν την επικαιρότητα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας: Πύλη Ψυχολογίας - Google News

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Ζητούνται ειδικοί ψυχικής υγείας από την Εταιρία Ψυχοκοινωνικών Μελετών
ζητούνται ψυχολόγοι

Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος πρόσληψης προσωπικού ΣΟΧ1/2020 για την υλοποίηση της Πράξης «Δημιουργία οικοτροφείου 15 ενηλίκων χρονίων πασχόντων από διαταραχές αυτιστικού φάσματος χαμηλής λειτουργικότητας»  στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014-2020, Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αττικής.

Ζητούνται ειδικοί ψυχικής υγείας από το Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών
ζητούνται ψυχολόγοι

Το Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών (ΕΚΕΨΥΕ) για την κάλυψη των αναγκών του σε προσωπικό και για την προσήκουσα λειτουργία των μονάδων του, ενδιαφέρεται να συνεργαστεί με Ιατρούς, Ψυχολόγους, Κοινωνικούς Λειτουργούς, υπό καθεστώς έκδοσης δελτίου απόδειξης παροχής υπηρεσιών για τις παρεχόμενες υπηρεσίες τους, για χρονικό διάστημα έως ένα (1) έτος και ως ακολούθως:

Ψυχοκοινωνική υποστήριξη σε παιδιά που έρχονται αντιμέτωπα με τον καρκίνο
παιδιά με καρκίνο

Ψυχοκοινωνική υποστήριξη στα παιδιά που έρχονται αντιμέτωπα με τον καρκίνο, αλλά και τις οικογένειες τους, θα παρέχει πλέον ο Παγκρήτιος Σύλλογος Γονέων και Φίλων Παιδιών με νεοπλασία η «Ηλιαχτίδα».

Αν οι άνθρωποι είναι τόσο δημιουργικοί, γιατί κάνουν τόσο καταστρεπτικά πράγματα
Carl Rogers

Υπάρχουν αμέτρητα παραδείγματα ανθρώπων με μια συμπεριφορά απέναντι στον εαυτό τους και στους άλλους που μπορεί να χαρακτηριστεί οτιδήποτε άλλο εκτός από δημιουργική ή επoικοδομητική. Μια σύντομη ματιά σε οποιαδήποτε εφημερίδα ή σε τηλεοπτικές ειδήσεις μας αποκαλύπτει συγκλονιστικά και τρομακτικά παραδείγματα της ικανότητας του ανθρώπου να είναι βάναυσος, «μοχθηρός» ίσως έλεγαν ορισμένοι.

Εγγραφή στο Newsletter

Απεχθανόμαστε το Spam! Στην 1η λίστα, θα λαμβάνετε emails από την Πύλη Ψυχολογίας για επιλεγμένα άρθρα ψυχολογίας. Στη 2η λίστα, θα λαμβάνετε προτάσεις βιβλίων ψυχολογίας. Στην 3η λίστα, κάντε εγγραφή μόνο αν είστε επαγγελματίας ψυχικής υγείας.

0
Shares