Το “δεν πειράζει” των ανθρώπων που πειράζει

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Υπάρχουν άνθρωποι που ζητούν συγγνώμη πριν ακόμα μιλήσουν. Που σκέφτονται δέκα φορές αν θα στείλουν ένα μήνυμα. Που λένε «δεν πειράζει» ενώ πειράζει. Που δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια ακόμα κι όταν τη χρειάζονται πραγματικά. Και πολύ συχνά, πίσω από όλα αυτά, κρύβεται μια φράση: «Δεν θέλω να γίνω βάρος.»

Η ρίζα του «βολικού» ανθρώπου: Πώς χτίζεται η σιωπηλή παραίτηση από τις ανάγκες

Είναι μια φράση που ακούγεται ήσυχη, σχεδόν διακριτική. Κι όμως, κουβαλά μέσα της πολλή μοναξιά. Γιατί οι άνθρωποι που φοβούνται μήπως γίνουν βάρος, συνήθως έχουν μάθει να μικραίνουν τις ανάγκες τους για να χωρούν πιο εύκολα στις ζωές των άλλων. Μπορεί να είναι οι άνθρωποι που φαίνονται “εύκολοι”. Αυτοί που δεν ζητούν πολλά. Που φροντίζουν τους άλλους, ακούνε, βοηθούν, στηρίζουν. Εκείνοι που λένε «μην ασχολείσαι με μένα» ή «θα περάσει». Και πολλές φορές το λένε τόσο πειστικά, που ακόμη και οι γύρω τους ξεχνούν ότι κι αυτοί χρειάζονται φροντίδα.

Όμως κανείς δεν γεννιέται πιστεύοντας ότι οι ανάγκες του ενοχλούν. Αυτή η αίσθηση συνήθως χτίζεται σιγά σιγά. Ίσως κάποτε, όταν ήταν παιδιά, έμαθαν ότι οι δυσκολίες τους “δεν ήταν τόσο σημαντικές”. Ίσως ένιωσαν ότι έπρεπε να είναι δυνατοί για να μην επιβαρύνουν τους γονείς τους. Ίσως μεγάλωσαν σε περιβάλλοντα όπου υπήρχε ένταση, κριτική ή συναισθηματική απόσταση. Και έτσι άρχισαν να γίνονται προσεκτικοί. Να παρατηρούν τους άλλους. Να καταλαβαίνουν πότε “χωράνε” και πότε όχι.

Μερικές φορές, το μήνυμα δεν δόθηκε ποτέ ξεκάθαρα. Δεν χρειάζεται κάποιος να πει σε ένα παιδί «είσαι βάρος» για να το νιώσει. Αρκεί να βιώνει συχνά ότι οι ανάγκες του αντιμετωπίζονται με εκνευρισμό, αδιαφορία ή ενοχή. Αρκεί να αισθάνεται ότι πρέπει συνεχώς να “βολεύει” τους άλλους για να παραμένει αγαπητό.

Και κάπως έτσι, μεγαλώνοντας, πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν να λειτουργούν με έναν παράξενο κανόνα: «Μπορώ να είμαι δίπλα στους άλλους, αλλά δεν πρέπει να χρειάζομαι πολλά από αυτούς.» Αυτό όμως έχει κόστος.

Το παράδοξο των δύο μέτρων και σταθμών: Η ενοχή της ευαλωτότητας και η γενναιοδωρία προς τους τρίτους

Γιατί όταν κάποιος φοβάται ότι θα γίνει βάρος, αρχίζει να κρύβει όσα νιώθει. Δεν λέει εύκολα ότι κουράστηκε. Δεν μιλά για τη στεναχώρια του. Αποσύρεται όταν δυσκολεύεται. Και συχνά φτάνει να ζητά βοήθεια μόνο όταν έχει ήδη εξαντληθεί.

Μάλιστα, πολλοί άνθρωποι νιώθουν ενοχές ακόμα και για πολύ ανθρώπινα πράγματα:

• επειδή στεναχωρήθηκαν,
• επειδή χρειάζονται επιβεβαίωση,
• επειδή θέλουν παρέα,
• επειδή δεν είναι καλά,
• επειδή δεν μπορούν πάντα να τα καταφέρνουν μόνοι τους.

Σαν να έχουν μάθει ότι η αγάπη κερδίζεται μόνο όταν δεν “κουράζουν” κανέναν. Κάπου εκεί όμως δημιουργείται μια βαθιά αντίφαση. Οι ίδιοι άνθρωποι που φοβούνται μήπως γίνουν βάρος στους άλλους, συνήθως δεν βλέπουν ποτέ τους αγαπημένους τους ανθρώπους ως βάρος. Αν ένας φίλος τους τηλεφωνήσει κλαίγοντας, θα μείνουν δίπλα του. Αν κάποιος ζητήσει βοήθεια, θα τρέξουν. Αν ένας άνθρωπος που αγαπούν πει «δεν είμαι καλά», δεν θα σκεφτούν ποτέ «με κουράζει».

Κι όμως, όταν πρόκειται για τους ίδιους, οι κανόνες αλλάζουν. Είναι συχνό αυτοί οι άνθρωποι να νιώθουν ότι πρέπει να “δικαιολογήσουν” την παρουσία τους. Να είναι χρήσιμοι, ευχάριστοι, ήρεμοι, διαθέσιμοι. Σαν να φοβούνται ότι αν δείξουν πολύ πόνο, ανάγκη ή ευαλωτότητα, οι άλλοι θα απομακρυνθούν. Γι’ αυτό και πολλές φορές λένε:

• «Δεν θέλω να σε ζαλίζω.»
• «Συγγνώμη που στα λέω αυτά.»
• «Άσε, δεν είναι κάτι σημαντικό.»

Ενώ μέσα τους μπορεί να ουρλιάζουν για σύνδεση. Η αλήθεια είναι ότι οι ανθρώπινες σχέσεις δεν χτίζονται μόνο στις εύκολες στιγμές. Χτίζονται και όταν κάποιος νιώθει ασφαλής να πει «δυσκολεύομαι». Όταν μπορεί να υπάρξει χωρίς να απολογείται συνεχώς για αυτό που αισθάνεται.

Από την παγίδα της υπερ-αυτονομίας στην αληθινή σύνδεση: Η αποδοχή της ανθρώπινης φύσης μας

Το να χρειάζεσαι τους άλλους δεν είναι αδυναμία. Είναι ανθρώπινο. Κι όμως, σε μια εποχή που συχνά εξιδανικεύει την αυτάρκεια, πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι πρέπει να τα καταφέρνουν όλα μόνοι τους. Να μην κουράζουν. Να μην “πέφτουν”. Να είναι συνεχώς λειτουργικοί, παραγωγικοί και δυνατοί. Και όταν δεν μπορούν, ντρέπονται.

Μόνο που η συνεχής αυτονομία δεν είναι πάντα δύναμη. Καμιά φορά είναι τρόπος επιβίωσης. Είναι η πεποίθηση ότι «αν βασιστώ στους άλλους, ίσως απογοητευτώ» ή «αν δείξω πόσο χρειάζομαι, ίσως φύγουν». Πίσω από το «δεν θέλω να γίνω βάρος» συχνά υπάρχει ο φόβος της απόρριψης.

Ο φόβος ότι αν κάποιος δει την ευαλωτότητα, την ανάγκη ή τη θλίψη μας, μπορεί να κουραστεί. Να απομακρυνθεί. Να μας αγαπήσει λιγότερο. Γι’ αυτό και για αρκετούς ανθρώπους, το να ζητήσουν βοήθεια είναι πολύ πιο δύσκολο από το να αντέξουν μόνοι τους.

Όμως οι άνθρωποι δεν δημιουργήθηκαν για να επιβιώνουν μόνοι. Χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον. Χρειαζόμαστε χώρο για να ακουστούμε, να στηριχτούμε, να νιώσουμε ότι κάποιος αντέχει και τα δύσκολα κομμάτια μας.

Και ίσως τελικά η πραγματική σύνδεση να αρχίζει ακριβώς εκεί: τη στιγμή που ένας άνθρωπος σταματά να κρύβει συνεχώς τις ανάγκες του για να μη “βαρύνει” τους άλλους. Τη στιγμή που καταλαβαίνει ότι η αξία του δεν εξαρτάται από το πόσο βολικός, ήσυχος ή αυτάρκης είναι.

Γιατί οι άνθρωποι δεν είναι βάρος επειδή πονάνε. Δεν είναι βάρος επειδή έχουν ανάγκες. Δεν είναι βάρος επειδή κάποιες φορές λυγίζουν. Και πολλές φορές, αυτό που κάποιος φοβάται ότι θα κουράσει τους άλλους, είναι ακριβώς αυτό που τον κάνει αληθινά ανθρώπινο.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ιωάννα Πετράκου - Ψυχοθεραπευτής

Ιωάννα Πετράκου: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Πτυχιούχος του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος άδειας ασκήσεως επαγγέλματος ψυχολόγου, εκπαιδευόμενη στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία από την Ελληνική Εταιρεία Γνωστικής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, η οποία είναι αναγνωρισμένη Ευρωπαϊκά από την EABCT.

6906081450

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...