Εφηβικό Άγχος

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η εφηβεία αντιπροσωπεύει ένα κρίσιμο στάδιο στη ζωή ενός ατόμου, που χαρακτηρίζεται από μια σειρά σημαντικών ψυχολογικών, συναισθηματικών και σωματικών εξελίξεων.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα νεαρά άτομα βιώνουν ταχεία ανάπτυξη και αλλαγές καθώς έρχονται αντιμέτωπα με τις πολυπλοκότητες του σχηματισμού ταυτότητας, της ανεξαρτησίας και της αυτογνωσίας.

Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζουν αυξημένες προσδοκίες και ευθύνες σε διάφορους τομείς της ζωής τους, συμπεριλαμβανομένης της οικογένειας, του σχολείου και του κοινωνικού περιβάλλοντος.

Οι πιέσεις αυτές μπορεί συχνά να γίνουν πολύ έντονες, οδηγώντας τους εφήβους να βιώνουν έντονα συναισθήματα στρες, ανησυχίας και αβεβαιότητας (Young et al., 2019).

Κατηγορίες άγχους  στους εφήβους 

Το εφηβικό άγχος μπορεί να διακριθεί σε διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με την ένταση και τη φύση των συμπτωμάτων.

Αρχικά, οι έφηβοι μπορεί να εμφανίσουν γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονη και υπερβολική ανησυχία για ένα ευρύ φάσμα καθημερινών ζητημάτων. Αυτές οι ανησυχίες συχνά περιστρέφονται γύρω από τυπικά εφηβικά ζητήματα, όπως η διατήρηση φιλικών σχέσεων, οι ρομαντικές σχέσεις ή η επίτευξη ακαδημαϊκής επιτυχίας στο σχολείο (APA, 2013).

Εκτός από το γενικευμένο άγχος, το κοινωνικό άγχος είναι μια κοινή μορφή αγχώδους διαταραχής μεταξύ των εφήβων. Οι έφηβοι με κοινωνικό άγχος τείνουν να αποφεύγουν τη συμμετοχή σε κοινωνικές εκδηλώσεις ή την αλληλεπίδραση με συνομηλίκους επειδή κατακλύζονται από φόβους ότι θα κριθούν, θα απορριφθούν ή θα ταπεινωθούν από άλλους. Αυτός ο φόβος μπορεί να εμποδίσει σημαντικά την κοινωνική τους ανάπτυξη και να οδηγήσει σε συναισθήματα μοναξιάς και απομόνωσης (APA, 2013). .

Μια άλλη διαδεδομένη μορφή άγχους στην εφηβεία είναι η διαταραχή πανικού, η οποία περιλαμβάνει ξαφνικά και έντονα επεισόδια φόβου, γνωστά ως κρίσεις πανικού. Κατά τη διάρκεια αυτών των επεισοδίων, οι έφηβοι μπορεί να εμφανίσουν μια ποικιλία δυσάρεστων σωματικών συμπτωμάτων, όπως ταχυκαρδία, δύσπνοια, εφίδρωση, τρέμουλο, πόνο στο στήθος, ζάλη και αίσθημα απώλειας ελέγχου ή θανάτου. Αυτές οι κρίσεις μπορεί να εμφανιστούν απροσδόκητα και συχνά αφήνουν τους εφήβους να αισθάνονται φοβισμένοι και μπερδεμένοι, επιδεινώνοντας περαιτέρω το άγχος (Chiu et al., 2016).

Αιτιολογία του άγχους στους εφήβους

Το εφηβικό άγχος αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό και σύνθετο φαινόμενο το οποίο μπορεί να προκληθεί από βιολογικά, ψυχολογικά και κοινωνικά αίτια .

Βιολογικοί παράγοντες

Ερευνητικά έχει φανεί πως το άγχος τους εφήβους μπορεί να έχει κληρονομική βάση.  Μελέτες που έχουν γίνει σε δίδυμα αδέρφια δείχνουν πως η αγχώδης διαταραχή έχει σημαντικό γενετικό υπόβαθρο.  Επίσης νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, όπως είναι η νοραδρεναλίνη και η σεροτονίνη, εμπλέκονται στη ρύθμιση του άγχους. Όταν υπάρχει δυσλειτουργία αυτών των νευροδιαβιβαστών τότε μπορούμε να παρατηρήσουμε αυξημένα επίπεδα άγχους (Morrison et al., 2020). 

Ψυχολογικοί παράγοντες

Με βάση τη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεωρία, υποστηρίζεται ότι οι αρνητικές σκέψεις και οι διαστρεβλωμένες αντιλήψεις σχετικά με τις συνθήκες της ζωής κάποιου μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αύξηση των επιπέδων άγχους.

Επιπλέον, οι τραυματικές εμπειρίες που αντιμετωπίζουν κατά την παιδική ηλικία, όπως η σωματική, συναισθηματική ή σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και η συναισθηματική παραμέληση, έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης αγχωδών διαταραχών κατά την εφηβεία (Viana et al., 2018). Επιπλέον, ψυχολογικοί παράγοντες όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η τελειομανία σχετίζονται επίσης με αυξημένα επίπεδα άγχους.

Οι έφηβοι που έχουν υπερβολικά υψηλές προσδοκίες για τον εαυτό τους, αλλά ταυτόχρονα φοβούνται την απόρριψη, την κριτική ή την αποτυχία, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε αγχώδεις διαταραχές (Luo et al., 2018).

Κοινωνικοί παράγοντες

Το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει ο έφηβος μπορεί να επηρεάσει την εκδήλωση αγχώδους διαταραχής. Οι υψηλές κοινωνικές απαιτήσεις καθώς και οι προσδοκίες για αριστεία και συνεχή βελτίωση, είναι συνθήκες οι οποίες δημιουργούν έντονο στρες στους εφήβους (Haddad et al., 2022).

Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης είναι ακόμα μία κοινωνική συνθήκη η οποία πιέζει τους εφήβους και τους δημιουργεί υψηλά επίπεδα άγχους, καθώς βρίσκονται σε μία διαρκή σύγκριση με άλλους συνομηλίκους τους. Ένα ασταθές ή δυσλειτουργικό οικογενειακό περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από γονείς που είναι είτε υπερβολικά απαιτητικοί είτε υπερβολικά προστατευτικοί, μαζί με συγκρούσεις και εντάσεις στο σπίτι, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην εμφάνιση συμπτωμάτων άγχους στους εφήβους (Osborn et al., 2020).

Θεραπεία και Αντιμετώπιση του εφηβικού άγχους

Για την αντιμετώπιση του  άγχους στους εφήβους προτείνονται διάφορες θεραπευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες μπορεί να αφορούν ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις ή φαρμακοθεραπεία. 

Ψυχοθεραπεία

Μια ψυχοθεραπευτική μέθοδος που πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι είναι αποτελεσματική στην αντιμετώπιση του κοινωνικού άγχους στους εφήβους είναι η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (Kendall & Peterman, 2015).  

Βοηθώντας τους εφήβους να εντοπίσουν τις αρνητικές πεποιθήσεις που έχουν για τον εαυτό τους και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία στοχεύει να αμφισβητήσει και να αναδιατυπώσει αυτές τις σκέψεις σε πιο ρεαλιστικές και θετικές προοπτικές.

Επιπλέον, η θεραπεία δίνει μεγάλη έμφαση στην ανάπτυξη και ενίσχυση των προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση και την ικανότητα ενός εφήβου να διαχειριστεί κοινωνικές καταστάσεις πιο αποτελεσματικά. (Bennet et al., 2016).

Πέρα από τη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία, υπάρχει μια ποικιλία άλλων θεραπευτικών μεθόδων που μπορούν να είναι ωφέλιμες για να βοηθήσουν τους εφήβους να αντιμετωπίσουν και να διαχειριστούν τα συμπτώματα άγχους. Μια τέτοια προσέγγιση είναι η Διαλεκτική-Συμπεριφορική Θεραπεία, η οποία είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στο να βοηθά τα νεαρά άτομα να κατανοήσουν και να ελέγξουν καλύτερα τα συναισθήματά τους, μειώνοντας έτσι το συνολικό άγχος και τη συναισθηματική αναταραχή που μπορεί να αντιμετωπίσουν (Salimi & Gheirati, 2024). Επιπλέον, οι θεραπείες που βασίζονται στην ενσυνειδητότητα, συμπεριλαμβανομένων πρακτικών όπως ο διαλογισμός, οι ασκήσεις αναπνοής και άλλες τεχνικές ενσυνειδητότητας, παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανακούφιση του άγχους. Αυτές οι πρακτικές προάγουν μεγαλύτερη συναισθηματική ρύθμιση, ενισχύουν την αυτογνωσία και συμβάλλουν σε μια αίσθηση ηρεμίας και πνευματικής διαύγειας, υποστηρίζοντας τελικά τους εφήβους στην πιο αποτελεσματική διαχείριση του άγχους τους (Hambour et al., 2018).

Φαρμακοθεραπεία

Σε περιπτώσεις όπου το άγχος βιώνεται σε υπερβολικό βαθμό από τους εφήβους εκτός από την ψυχοθεραπεία, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να χρησιμοποιηθεί με συμπληρωματικό τρόπο. Φάρμακα όπως εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης ερευνητικά έχει φανεί πως βοηθούν στην μείωση των συμπτωμάτων του εφηβικού άγχους (Bennet et al., 2016).

Συμπεράσματα

Το εφηβικό άγχος είναι ένα σύνθετο ψυχολογικό ζήτημα που μπορεί να επηρεάσει διάφορες πτυχές της ζωής ενός νέου ατόμου, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων, της συναισθηματικής υγείας και της ακαδημαϊκής επίδοσης.

Η χρήση αξιόπιστων ψυχομετρικών εργαλείων για την αξιολόγηση της σοβαρότητας της πάθησης είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη του πιο αποτελεσματικού θεραπευτικού σχεδίου.

Θεραπευτικές στρατηγικές όπως η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία, η Διαλεκτική-Συμπεριφορική Θεραπεία, οι πρακτικές ενσυνειδητότητας και η φαρμακευτική υποστήριξη μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του άγχους, με τελικό στόχο τη βελτίωση της συνολικής ποιότητας ζωής των εφήβων.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

American Psychiatric Association, DSM-5 Task Force. (2013). Diagnostic and  

statistical manual of mental disorders: DSM-5™ (5th ed.). American Psychiatric Publishing, Inc.. doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596 

Chiu, A., Falk, A., & Walkup, J. T. (2016). Anxiety disorders among children and

adolescents. Focus, 14(1), 26-33. doi.org/10.1176/appi.focus.20150029  

Haddad, C., Chidiac, J., Sacre, H., Salameh, P., Hallit, R., Obeid, S., ... & Hallit, S.

(2022). Prevalence and associated factors of social anxiety among Lebanese adolescents. The primary care companion for CNS disorders, 24(3), 41454. doi.org/10.4088/pcc.21m03061  

Hambour, V. K., Zimmer-Gembeck, M. J., Clear, S., Rowe, S., & Avdagic, E. (2018).

Emotion regulation and mindfulness in adolescents: Conceptual and empirical connection and associations with social anxiety symptoms. Personality and Individual Differences, 134, 7–12. doi.org/10.1016/j.paid.2018.05.037 

Kendall, P. C., & Peterman, J. S. (2015). CBT for Adolescents With Anxiety: Mature

Yet Still Developing. The American journal of psychiatry, 172(6), 519–530. doi.org/10.1176/appi.ajp.2015.14081061  

Luo, X., Zhou, Y., Zheng, R., Li, X., Dai, Y., Narayan, A., ... & Song, R. (2020).

Association of health-risk behaviors and depressive symptoms and anxiety symptoms: a school-based sample of Chinese adolescents. Journal of Public Health, 42(3), e189-e198. doi.org/10.1093/pubmed/fdz115  

Morrison, T. R., Ricci, L. A., Puckett, A. S., Joyce, J., Curran, R., Davis, C., &

Melloni Jr, R. H. (2020). Serotonin type-3 receptors differentially modulate anxiety and aggression during withdrawal from adolescent anabolic steroid exposure. Hormones and Behavior, 119, 104650. doi.org/10.1016/j.yhbeh.2019.104650  

Osborn, T. L., Venturo-Conerly, K. E., Wasil, A. R., Schleider, J. L., & Weisz, J. R.

(2020). Depression and anxiety symptoms, social support, and demographic factors among Kenyan high school students. Journal of Child and Family Studies, 29, 1432-1443. psycnet.apa.org/doi/10.1007/s10826-019-01646-8  

Salimi, S., & Gheirati, S. (2024). The effectiveness of dialectical behavior therapy on

self-control and anxiety tolerance in adolescents with mood disorders. Journal of School Psychology and Institutions, 12(4), 93-108. doi.org/10.22098/jsp.2024.10767.5273  

Viana, A. G., Hanna, A. E., Woodward, E. C., Raines, E. M., Paulus, D. J., Berenz, E.

C., & Zvolensky, M. J. (2018). Emotional clarity, anxiety sensitivity, and PTSD symptoms among trauma-exposed inpatient adolescents. Child Psychiatry & Human Development, 49, 146-154. doi.org/10.1007/s10578-017-0736-x  

Young, K. S., Sandman, C. F., & Craske, M. G. (2019). Positive and negative emotion regulation in adolescence: links to anxiety and depression. Brain sciences, 9(4), 76. doi.org/10.3390/brainsci9040076

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ελευθερία Παππά - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας · Κοινωνικός Λειτουργός

Ελευθερία Παππά: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Είμαι Κοινωνική Λειτουργός με βαθιά πίστη στη δύναμη της ανθρώπινης αλλαγής και στην ικανότητα κάθε ανθρώπου να ξαναβρεί την ισορροπία και το νόημα στη ζωή του.

Εξειδικεύσεις:

Διαχείριση Άγχους - Φοβιών Διαζύγιο Εθισμός

24 χρόνια εμπειρίας

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...