Ψυχόδραμα: ψυχή εν δράσει.
Το ψυχόδραμα προέρχεται από τις λέξεις «ψυχή» και «δρω» και ορίζεται ως η ψυχή που παίρνει δράση. Eίναι μια βιωματική μέθοδος για την ανάπτυξη της προσωπικότητας, της δημιουργικότητας και του αυθορμητισμού.

Μέσω του βιώματος των εσωτερικών καταστάσεων και της εκδραμάτισης των ρόλων που το άτομο υιοθετεί στη ζωή του, έρχεται σε επαφή με την εσωτερική του γνώση, διευρύνεται η εμπειρία του, κερδίζει άλλη οπτική του εαυτού του.

Στο ψυχόδραμα μπορεί κανείς να γνωρίσει και να αναπτύξει τον εαυτό του μέσω της βιωματικής διαδικασίας και της συνολικής έκφρασης σε σωματικό, νοητικό, συναισθηματικό, πνευματικό επίπεδο.

Μας βοηθά να εξερευνήσουμε, να ανακαλύψουμε και να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο που λειτουργούμε στην καθημερινή μας ζωή και το πώς σχετιζόμαστε με τους άλλους. Διευρύνονται οι δυνάμεις και δυνατότητές μας και αναπτύσσουμε μια θετική- συνεργατική επαφή με τον εαυτό μας.

Τελικά το άτομο ενθαρρύνεται να εμπλέκεται ενεργά στις καταστάσεις και σχέσεις, αναπτύσσοντας τον αυθορμητισμό και τη δημιουργικότητά του ενώ απομακρύνεται από συμπεριφορές «κλεισίματος» στον εαυτό και απομόνωσης.

Η ψυχοδραματική προσέγγιση στη θεραπεία

Η φιλοσοφία που διέπει το ψυχόδραμα είναι υπαρξιακή, προσωποκεντρική και φαινομενολογική: δίνουμε αξία στην αναδυόμενη εμπειρία του ατόμου όπως εκφράζεται στο “εδώ και τώρα” της αλληλεπίδρασής του στην ομάδα.

Σύμφωνα με την ψυχοδραματική φιλοσοφία, κάθε άτομο έχει μέσα του ένα δυναμικό (δυνατότητες, ικανότητες), την εσωτερική του “σοφία” αλλά και υγεία, που μπορεί να αναπτύξει, έτσι ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται επαρκώς και δημιουργικά στις ποικίλες καταστάσεις της ζωής καθώς κατευθύνεται προς την επίτευξη των στόχων του.

Οι θεωρητικές βάσεις του ψυχοδράματος είναι: η θεωρία των ρόλων, η θεωρία του αυθορμητισμού, η κοινωνιομετρία, η δυναμική των ομάδων, η θεωρία συστημάτων, η οικογενειακή θεραπεία.

Η ψυχοδραματική διαδικασία

Η μέθοδος του ψυχοδράματος συνίσταται στην εικονοποίηση της υποκειμενικής πραγματικότητας του ατόμου και στην εκδραμάτιση επί της ψυχοδραματικής «σκηνής» της πραγματικότητας αυτής.

Είναι λοιπόν μια μέθοδος οπτική, όπου τα εσωτερικά μας βιώματα εξωτερικεύονται και γίνονται αληθινές-εξωτερικές εικόνες στην σκηνή: θέματα που μας απασχολούν, συναισθήματα, εσωτερικές συγκρούσεις, όνειρα, εσωτερικά σενάρια κτλ.

Εκπαίδευση στο Κλασικό Ψυχόδραμα του Moreno από το Κέντρο Ψυχοδράματος και Προσωπικής Ανάπτυξης, Ψυχοκίνηση. Δείτε αναλυτικά στο Portal Σπουδών Ψυχολογίας του Psychology.gr

Η εικονοποίηση όλων αυτών, γίνεται με τη βοήθεια των μελών της ομάδας, που καλούνται «βοηθητικά εγώ» και ενδεχομένως με τη χρήση αντικειμένων που συμβολικά αναπαριστούν τα στοιχεία και τους ρόλους της κάθε εικόνας.

Κατά τη διαδικασία της εκδραμάτισης του θέματος του μέλους που κάθε φορά είναι ο «πρωταγωνιστής», δίνεται η ευκαιρία να βιώσει-αναβιώσει το θέμα του. Με τις παρεμβάσεις του ψυχοδραματιστή, που καλείται και συντονιστής-σκηνοθέτης, το άτομο δουλεύει προς την ανάπτυξη του εαυτού του, τη διεύρυνση, την αύξηση της αυτοεπίγνωσης, την κάθαρση και την εκγκαθίδρυση νέων λειτουργικών ρόλων στην προσωπικότητά του, πιο αποτελεσματικών στις καταστάσεις που το δυσκολεύουν.

Η ψυχοδραματική σκηνή γίνεται λοιπόν ένας τόπος έκφρασης του εσωτερικού μας και πειραματισμού σε ρόλους και συμπεριφορές που επιθυμούμε να αναπτύξουμε και ίσως μέχρι τώρα ήταν απόντες στην προσωπικότητά μας. Είναι το πλαίσιο όπου «ζεσταινόμαστε» στους στόχους μας και σε αυτά που θέλουμε να επιτύχουμε.

Ακόμη, το ψυχόδραμα στην ομαδική διαδικασία, αναπτύσσει το άτομο σε σχέση με τους άλλους: αυξάνεται η ενσυναίσθηση, πώς να ακούω και να νιώθω τον άλλον, να γίνομαι «συνοδοιπόρος», πώς να «στέκομαι» δίπλα σε αυτά που βιώνει, πώς να μαθαίνω από τον άλλον, πώς να επικοινωνώ με μεγαλύτερη αμεσότητα και αυθεντικότητα. Καλλιεργείται ένα κλίμα για ανοικτότητα, νιώσιμο και συνεργασία του ενός με τον άλλον προς τους προσωπικούς και ομαδικούς στόχους.

Έτσι, τα μέλη μιας ομάδας ψυχοδράματος αναπτύσσονται σε ικανότητες διαπροσωπικής επικοινωνίας και μαθαίνουν πώς να χτίζουν σχέσεις βαθιάς επαφής, σχέσεις αμοιβαιότητας και συνεργασίας. Αλλιώς, μαθαίνουν, πώς να υπάρχουν και να συνυπάρχουν ο ένας με τον άλλον, χωρίς φόβο, με αυθορμητισμό, με μεγαλύτερη κατανόηση και με ανοιχτότερη καρδιά.

Σε πους απευθύνεται το ψυχόδραμα

Το ψυχόδραμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κλινικούς και μη-κλινικούς τομείς, με παιδιά και με ενήλικες.

Μπορεί να εφαρμοστεί ως εργαλείο προσωπικής ανάπτυξης ή με άτομα που αντιμετωπίζουν συναισθηματικές δυσκολίες κ.α. Τεχνικές και μέθοδοι του ψυχοδράματος μπορούν να εφαρμοστούν σε ποικίλους τομείς της κοινωνικής ζωής, με διάφορες κοινωνικές ομάδες αλλά και σε άλλες ομάδες εργασίας όπου απαιτείται το χτίσιμο και η ανάπτυξη ομαδικότητας, συνεργατικότητας, επίτευξη κοινού έργου κτλ.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Δανάη Χορομίδου - Ψυχολόγος

Δανάη Χορομίδου: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, απόφοιτος Καπ/κού Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια με ειδίκευση στο Ψυχόδραμα. Εκπαιδεύτρια και επόπτρεια Ψυχοδραματιστών, συνεργάτης του Ψυχοδραματικού Κέντρου Ανάπτυξης της Προσωπικότητας.