Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Το υποσυνείδητο είναι ίσως η πιο παρεξηγημένη, αλλά και η πιο καθοριστική περιοχή της ανθρώπινης ψυχής. Ζούμε πιστεύοντας ότι οι αποφάσεις μας είναι αποτέλεσμα συνειδητής σκέψης, και όμως οι περισσότερες επιλογές καλλιεργούνται χρόνια πριν, σε ηλικίες όπου δεν είχαμε ούτε κρίση ούτε φίλτρο.
Για να καταλάβουμε αυτό το «παρασκήνιο», χρειάζεται πρώτα να ξεχωρίσουμε τρεις έννοιες που συχνά μπερδεύονται: το συνειδητό, το ασυνείδητο και το υποσυνείδητο.
Το συνειδητό είναι ό,τι αντιλαμβανόμαστε άμεσα και επεξεργαζόμαστε λογικά. Το ασυνείδητο, όπως το όρισε ο Freud (Freud, 1915), αφορά υλικό που έχει απωθηθεί και δεν είναι προσβάσιμο με την επίγνωση. Το υποσυνείδητο όμως —όπως το εννοούμε σήμερα— δεν ταυτίζεται με αυτό. Αναφέρεται κυρίως στις πεποιθήσεις, τις αυτόματες αντιδράσεις και τα μοτίβα που διαμορφώθηκαν στα πρώτα χρόνια της ζωής μας, κάτι που η σύγχρονη ψυχολογία περιγράφει ως implicit beliefs και non-conscious learning (Bandura, 1977).
Η διαμόρφωση του υποσυνείδητου ξεκινά πριν ακόμα γεννηθούμε. Η επιγενετική έρευνα (Van den Bergh et al., 2017) δείχνει ότι το στρες και τα συναισθήματα της μητέρας επηρεάζουν το νευρικό σύστημα του εμβρύου. Το παιδί, πριν αποκτήσει καν λόγο, «μαθαίνει» πώς είναι ο κόσμος.
Στα πρώτα χρόνια της ζωής (0–7), ο εγκέφαλος λειτουργεί κυρίως σε κύματα Theta — μια κατάσταση όπου το παιδί απορροφά χωρίς κριτική (Thompson & Nelson, 2001). Ο Piaget εξηγεί ότι αυτή η περίοδος είναι το προ-λογικό στάδιο (Preoperational Stage), όπου η σκέψη είναι μαγική, χωρίς ικανότητα διάκρισης (Piaget, 1952).
Ο Bandura έδειξε ότι τα παιδιά μαθαίνουν μέσω μίμησης και όχι διάλεξης (Bandura, 1977), ενώ ο Erikson τοποθετεί στα ίδια χρόνια τη θεμελίωση της βασικής εμπιστοσύνης ή δυσπιστίας προς τον κόσμο (Erikson, 1950).
Ό,τι ζει, ακούει ή αισθάνεται ένα παιδί μέχρι τα επτά γίνεται αλήθεια — όχι γιατί είναι σωστό, αλλά γιατί δεν μπορεί να το κρίνει.
Μεταξύ 7 και 12, ξεκινά η ανάπτυξη της λογικής σκέψης (Concrete Operational Stage· Piaget, 1954). Το παιδί θέτει τα πρώτα «όχι», αρχίζει να αξιολογεί πληροφορίες και να διαφοροποιείται από τους γονείς του. Ο Kohlberg εξηγεί ότι σε αυτή την ηλικία αρχίζει και η ηθική κρίση (Kohlberg, 1984). Παρ’ όλα αυτά, τα βαθύτερα μοτίβα έχουν ήδη εγκατασταθεί από την προηγούμενη φάση.
Οι πεποιθήσεις μας δεν γράφονται μόνο από την οικογένεια. Η θρησκεία λειτουργεί ως διαχρονικός φορέας αξιών και κανόνων, το σχολείο και οι φίλοι αποτελούν δευτερογενείς παράγοντες κοινωνικοποίησης, ενώ τα ΜΜΕ διαμορφώνουν αντιλήψεις μέσα από τη συνεχή έκθεση (Gerbner & Gross, 1976). Η Θεωρία της Καλλιέργειας δείχνει ότι το «τι βλέπουμε» γίνεται «τι πιστεύουμε ότι είναι φυσιολογικό». Δεν το ζούμε — το καλλιεργούμε.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...
Σε αυτό το μωσαϊκό προστίθεται και η διαγενεακή μεταβίβαση. Επιγενετικές μελέτες δείχνουν ότι τραύματα και μοτίβα μπορούν να περάσουν στις επόμενες γενιές (Yehuda, 2014). Ο Hellinger (1998· 2001) από τη συστημική προσέγγιση μιλά για πίστη στο σύστημα: ασυνείδητη ανάληψη ρόλων, επαναλήψεις μοτίβων, συμπεριφορές που δεν ανήκουν προσωπικά στο άτομο αλλά στην ιστορία της οικογένειας. Πολλά από αυτά που θεωρούμε δικά μας δεν είναι δικά μας — τα κουβαλάμε.
Όμως όσο κι αν αυτά τα μοτίβα κάποτε μας προστάτεψαν, σήμερα μπορούν να γίνουν εμπόδιο. Και για να αλλάξουμε κάτι, πρέπει πρώτα να το δούμε.
Η αποκάλυψη γίνεται πάντα στην πρώτη σκέψη και στο πρώτο συναίσθημα. Όταν κάποιος θέλει προαγωγή και δεν την παίρνει, η πρώτη σκέψη του όταν φαντάζεται ότι την έχει ήδη — «την αξίζω; μπορώ; τι σημαίνει για μένα;» — αποκαλύπτει την πραγματική του πεποίθηση. Η πιο βαθιά ερώτηση είναι πάντα: «Ποιο είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί;» Και η απάντηση σε αυτή την ερώτηση δείχνει την πεποίθηση που κρατά το άτομο πίσω. Όσο υπάρχει αυτή η πεποίθηση, το υποσυνείδητο τραβάει χειρόφρενο — και η ζωή ακολουθεί.
Από εκεί και πέρα ξεκινά η άσκηση: παρατήρηση της πρώτης σκέψης, του πρώτου συναισθήματος, εξέταση του χειρότερου πιθανού σεναρίου, αναγνώριση σε πόσα σημεία ζωής έχει εμφανιστεί το ίδιο μοτίβο, αναδρομή στην παιδική ηλικία για να βρεθεί η ρίζα. Δεν αλλάζει κανείς σε μια μέρα — αλλά κάθε φορά που βλέπει το μοτίβο, μπορεί να επιλέξει διαφορετικά.
Κάπου εδώ θέλω να μοιραστώ και κάτι προσωπικό. Στο δικό μου ταξίδι, εκεί που δεν αρκούσε μόνο η γνώση και η θεωρία, βρήκα το Theta Healing. Όχι σαν τεχνική που «κάνει θαύματα», ούτε σαν κάτι που έρχεται να αντικαταστήσει την ψυχοθεραπεία ή την επιστήμη. Το βίωσα ως έναν τρόπο να σταματήσω για λίγο τον θόρυβο και να μπω πιο βαθιά μέσα μου, σε εκείνο το σημείο όπου οι λέξεις δεν φτάνουν αλλά η αλήθεια ακούγεται καθαρά.
Για μένα, έγινε στάση ζωής. Με έφερε πιο κοντά στο πνευματικό κομμάτι μου — σε αυτό που δεν αναλύεται, δεν αποδεικνύεται και δεν έχει ανάγκη να πείσει κανέναν. Με βοήθησε να δω ξεκάθαρα πεποιθήσεις που κουβαλούσα χρόνια και να τις αλλάξω με τρόπο απαλό αλλά ουσιαστικό. Δεν το προτείνω σε όλους, ούτε το παρουσιάζω ως «λύση». Είναι απλώς ο δικός μου δρόμος. Και πιστεύω βαθιά ότι όταν ένας άνθρωπος πάρει την απόφαση να αλλάξει, ο κατάλληλος δάσκαλος, θεραπευτής ή άνθρωπος εμφανίζεται. Οι ψυχές συνεννοούνται πολύ πριν το καταλάβουμε εμείς.
ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΤΡΑΥΜΑ
Εγκαιρη εγγραφή: έως 30 Ιουλίου 2026 | Διοργάνωση: PSYVERSITY
Τα σεμινάρια απευθύνονται σε Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας που έχουν ενδιαφέρον να εξειδικευθούν στη θεραπεία του ψυχικού τραύματος υπό το πρίσμα της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης στην Θεραπεία.
Βιβλιογραφία
Freud, S. (1915). The Unconscious. Standard Edition, Vol. 14.
Van den Bergh, B. R. H., et al. (2017). Fetal programming of brain development: Findings from neuroimaging studies. Neuroscience & Biobehavioral Reviews.
Yehuda, R., et al. (2014). Holocaust exposure induced intergenerational effects on FKBP5 methylation. Biological Psychiatry.
Piaget, J. (1952). The Origins of Intelligence in Children.
Piaget, J. (1954). The Construction of Reality in the Child.
Erikson, E. H. (1950). Childhood and Society.
Kohlberg, L. (1984). The Psychology of Moral Development.
Bandura, A. (1977). Social Learning Theory.
Thompson, R. A., & Nelson, C. A. (2001). Developmental science and the media: Early brain development. American Psychologist.
Berger, P. (1967). The Sacred Canopy: Elements of a Sociological Theory of Religion.
Durkheim, E. (1912). Les Formes Élémentaires de la Vie Religieuse.
Gerbner, G., & Gross, L. (1976). Living with television: The violence profile. Journal of Communication.
Hellinger, B. (1998). Love’s Hidden Symmetry.
Hellinger, B. (2001). Acknowledging What Is.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Ευφροσύνη Σουλιώτη - Σύμβουλος Ψ.Υγείας
Ευφροσύνη Σουλιώτη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology
Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:
- Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
- Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
- Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...
