Αυτοκτονία

Η πρόσφατη αυτοκτονία του τραγουδιστή των Prodigy Keith Flint ήταν ένα απροσδόκητο νέο, που συγκλόνησε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Με αυτή τη δυσάρεστη αφορμή, αποφάσισα να γράψω ένα κείμενο για τις αυτοκτονίες, τους πολλούς μύθους που κυκλοφορούν γύρω από αυτές και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε ένα άτομο που μας λέει ότι σκέφτεται να αυτοκτονήσει.

Στατιστικά στοιχεία για τις αυτοκτονίες στην Ελλάδα

Ξεκινώντας, θα παραθέσω ορισμένα στατιστικά στοιχεία. Στην Ελλάδα ο αριθμός των αυτοκτονιών είναι μικρός, σε σχέση με άλλες χώρες. Σύμφωνα με στατιστικά της ΕΛΣΤΑΤ, τα τελευταία χρόνια οι αυτοκτονίες στη χώρα μας κυμαίνονται στις 500 περίπου ετησίως.

Οι περισσότεροι που αυτοκτονούν είναι άνδρες, ο αριθμός τους είναι περίπου 4 φορές μεγαλύτερος από αυτόν των γυναικών, ενώ από την άλλη μεριά, οι γυναίκες κάνουν απόπειρα αυτοκτονίας πολύ συχνότερα. Αυτό το παράδοξο φαινόμενο μπορεί εν μέρει να εξηγηθεί από το γεγονός ότι οι άνδρες χρησιμοποιούν πιο «δραστικά» μέσα, όπως είναι τα πυροβόλα όπλα, η πτώση από ύψος και ο απαγχονισμός, ενώ οι γυναίκες επιλέγουν συχνότερα την φαρμακευτική απόπειρα (κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων κάποιου φαρμάκου, συνήθως με τη μορφή χαπιών), που όμως δεν είναι τόσο επικίνδυνη.

Η ηλικιακή ομάδα με τις περισσότερες αυτοκτονίες είναι οι υπερήλικες (άνω των 85 ετών), ενώ σχετικά συχνές είναι οι αυτοκτονίες στις γυναίκες ηλικίας 60-64 ετών και στους άνδρες ηλικίας 55-59 ετών.

Δείτε στο εξειδικευμένο βιβλιοπωλείο Ψυχολογίας της Πύλης μας, επιλεγμένα βιβλία για την Κατάθλιψη.

Ο μύθος της οικονομικής κρίσης

Ένας μύθος που διαδόθηκε ευρέως μέσα από δημοσιεύματα σε πληθώρα ΜΜΕ ήταν ότι οι αυτοκτονίες παρουσίασαν τεράστια αύξηση κατά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Τα δημοσιεύματα που κυκλοφορούσαν έφεραν εντυπωσιακούς τίτλους όπως «10.000 αυτοκτονίες είναι τα αποτελέσματα των μνημονίων» και «από 30.000 ως 50.000 οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα της κρίσης».

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ όμως, δεν φαίνεται να υπάρχει σημαντική αύξηση στον αριθμό των αυτοκτονιών ετησίως, άρα όλοι αυτοί οι ισχυρισμοί καταρρίπτονται.

Είναι πιθανόν να γνωρίζουμε, προσωπικά, κάποιον ή κάποια που αυτοκτόνησε και να συσχετίζουμε το γεγονός αυτό με την οικονομική του κατάσταση που επιδεινώθηκε εξαιτίας της κρίσης. Όμως, ένα προσωπικό παράδειγμα δεν αρκεί για να βγάλουμε συμπεράσματα για το σύνολο των αυτοκτονιών κάθε χρόνο στη χώρα μας, που φαίνεται ότι δεν είχε σημαντική μεταβολή.

Θα πρέπει βέβαια, να επισημανθεί πως σε όλο τον κόσμο, αλλά και στην Ελλάδα ειδικότερα, παρατηρείται μια μειωμένη καταγραφή (υποκαταγραφή) των αυτοκτονιών από τις αρχές. Για παράδειγμα, ένας θάνατος από πτώση από μπαλκόνι μπορεί να ήταν στην πραγματικότητα αυτοκτονία αλλά καταγράφεται ως ατύχημα, για κοινωνικούς και θρησκευτικούς λόγους (θέματα κηδείας, φήμης, κλπ). Παρότι, δεν μπορούμε λοιπόν να γνωρίζουμε ποιος είναι ο πραγματικός αριθμός των αυτοκτονιών στη χώρα μας, μπορούμε να βασιστούμε μόνο στα διαθέσιμα στοιχεία από τις επίσημες καταγραφές.

Οι πιο επικίνδυνοι μύθοι διαδίδονται από στόμα σε στόμα

Θα συνεχίσω με μερικούς ακόμα επικίνδυνους μύθους, που δεν αναπαράγονται ίσως από τα ΜΜΕ, αλλά από στόμα σε στόμα. Κάτι που ακούγεται συχνά είναι ότι «αυτός που λέει ότι θέλει να αυτοκτονήσει δεν πρόκειται να το κάνει, θέλει απλά να τραβήξει την προσοχή». Πρόκειται ίσως για τον πιο επικίνδυνο μύθο, γιατί μας αποτρέπει από το να στρέψουμε την προσοχή μας σε ένα άτομο που επικοινωνεί την πρόθεσή του να κάνει κακό στον εαυτό του. Σύμφωνα με έρευνες, περισσότεροι από τους μισούς από όσους αυτοκτόνησαν είχαν προηγουμένως κάνει γνωστή με κάποιο τρόπο την πρόθεσή τους.

Ένας ακόμα διαδεδομένος μύθος είναι ότι «αυτός που είναι να το κάνει, θα το κάνει (ανεξάρτητα από τις δικές μας ενέργειες)». Αυτός ο μύθος, από άλλο δρόμο, μας οδηγεί πάλι στην αδιαφορία. Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι υπάρχει ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων που θα αυτοκτονήσουν «έτσι και αλλιώς», οι περισσότεροι από όσους θέλουν να αυτοκτονήσουν μπορούν μέχρι και την τελευταία στιγμή να ματαιώσουν την πράξη τους, αν τους προσεγγίσει κάποιος με υπομονή και κατανόηση, όπως φαίνεται τόσο από μελέτες όσο και από εμπειρίες της καθημερινής ζωής.

Ορισμένοι άνθρωποι ισχυρίζονται ότι «αν μιλήσουμε με κάποιον για την αυτοκτονία, θα του δώσουμε την ιδέα να αυτοκτονήσει». Όχι μόνο δεν ισχύει κάτι τέτοιο, αλλά οι έρευνες δείχνουν ακριβώς το αντίθετο. Το να συζητήσει κάποιος για τις αυτοκτονικές τάσεις του, μέσα σε ένα κλίμα αποδοχής, φαίνεται πως μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες να «περάσει στην πράξη», ενώ αυξάνονται οι πιθανότητες να ζητήσει και να λάβει εξειδικευμένη βοήθεια.

Κάτι εξίσου λανθασμένο που ακούγεται είναι ότι «αυτός που έχει κάνει απόπειρα και επέζησε, έχει διαφύγει τον κίνδυνο πλέον». Απεναντίας, οι πιθανότητες να αυτοκτονήσει κάποιος είναι αυξημένες μετά από μια απόπειρα, ακόμα και στην περίπτωση που το άτομο έχει ψυχιατρική παρακολούθηση και λάβει φαρμακευτική αγωγή. Ο κίνδυνος αυτοκτονίας για κάποιον που έκανε απόπειρα στο παρελθόν παραμένει αυξημένος σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Τέλος, κάποιοι εύκολα βγάζουν το συμπέρασμα ότι «η αυτοκτονία είναι πράξη που κάνουν κάποιοι λίγοι τρελοί και δεν αφορά εμένα ή τους δικούς μου ανθρώπους». Λάθος. Η αυτοκτονία είναι κάτι που μας αφορά όλους. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας αυτοκτονούν περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι κάθε χρόνο, περισσότεροι από όσους σκοτώνονται σε πολέμους, ληστείες, τρομοκρατικές επιθέσεις ή άλλες ανθρώπινες ενέργειες. Οποιοσδήποτε μπορεί να βρεθεί σε αυτή τη θέση, είτε έχει διαγνωστεί με κάποια ψυχική διαταραχή, είτε όχι.

Online Ψυχοθεραπεία χαμηλού κόστους. Επιλέξτε την κατάλληλη ψυχοθεραπεία για εσάς: TherapyToday 

Ο σωστός τρόπος προσέγγισης των ατόμων με αυτοκτονικές διαθέσεις

Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε ένα άτομο, το οποίο έχουμε αντιληφθεί ότι σκέφτεται να αυτοκτονήσει, θα αναφερθώ στην πολύτιμη εμπειρία ορισμένων «μη ειδικών».

Η γέφυρα Golden Gate Bridge του San Francisco των ΗΠΑ είναι διάσημη όχι μόνο για την υπέροχη θέα, αλλά και για τις συχνές αυτοκτονίες ανθρώπων που πέφτουν από αυτήν. Σύμφωνα με μαρτυρίες αστυνομικών που περιπολούσαν πάνω στη γέφυρα, πολλές αυτοκτονίες ματαιώθηκαν κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, όταν έπιαναν την κουβέντα με το άτομο που ετοιμαζόταν να πηδήξει και συζητούσαν μαζί του, δείχνοντας ενδιαφέρον και κατανόηση. Μάλιστα, όπως κατάλαβαν από την εμπειρία τους οι αστυνομικοί, σημασία δεν είχε τόσο το τι έλεγαν, τι συμβουλές ή κατευθύνσεις έδιναν. Σημασία είχε η διάθεσή τους να ακούσουν, να δώσουν μια ευκαιρία στον απελπισμένο άνθρωπο να ακουστεί.

Αυτό είναι το Α και το Ω της προσέγγισης ενός ανθρώπου με αυτοκτονικό ιδεασμό. Το να μπορούμε να ακούμε. Οι περισσότεροι μπαίνουμε στον πειρασμό να δώσουμε γρήγορες κατευθύνσεις και συμβουλές σε ένα πρόσωπο που βρίσκεται σε κρίση, παραγνωρίζοντας όμως ένα σημαντικό στοιχείο. Ότι το άτομο αυτό αισθάνεται αποκομμένο από τους ανθρώπους, σε αδιέξοδο, χωρίς ελπίδα. Το να ακούσουμε με προσοχή και κατανόηση τι θέλει να πει, χωρίς να το διακόπτουμε όταν μιλάει για «άσχημα πράγματα» και χωρίς να προσφέρουμε εύκολες απαντήσεις, είναι συχνά αρκετό. Αρκετό ώστε να ανακουφίσει το άγχος και την απελπισία που αισθάνεται ο άνθρωπος με σκέψεις αυτοκτονίας και να του δείξει ότι δεν είναι μόνος. Μπορούμε όλοι να βοηθήσουμε. Είναι πιο εύκολο από όσο νομίζουμε.

Η ομιλία του αστυνομικού Kevin Briggs

Δείτε και την ομιλία του αστυνομικού Kevin Briggs, σχετικά με την εμπειρία του από τις περιπολίες για την αποτροπή αυτοκτονιών στην Golden Gate Bridge του San Francisco.

 

Συγγραφή Άρθρου

Νίκος Μοσχόπουλος - Ψυχίατρος

Νίκος Μοσχόπουλος: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ο Νίκος Μοσχόπουλος είναι ψυχίατρος – ψυχαναλυτής και υποψήφιος διδάκτωρ Α.Π.Θ. Είναι μέλος της Φροϋδικής Εταιρίας Βορείου Ελλάδος και επιστημονικός συνεργάτης της Γ' Ψυχιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Επίσης, είναι συνιδρυτής και επιστημονικός υπεύθυνος της TherapyToday.gr, της 1ης υπηρεσίας e-ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα.

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Πανελλαδικές εξετάσεις και άγχος: ο ρόλος των γονέων
Πανελλαδικές εξετάσεις

Οι σχολικές εξετάσεις, ιδίως οι πανελλαδικές, αποτελούν σταθερή πηγή άγχους για τους περισσότερους μαθητές, αλλά και για τους γονείς τους. Είναι γνωστό ότι οι ημέρες των πανελλαδικών εξετάσεων και το διάστημα που μεσολαβεί για την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων αποτελούν περίοδο έντονου στρες για τους εφήβους μαθητές και τους γονείς τους.

Στίγμα της ψυχικής διαταραχής: ο ρόλος των ΜΜΕ
Ψυχική διαταραχή

H στιγματοποίηση ατόμων με ψυχικές διαταραχές είναι δυστυχώς κοινή πρακτική σε πληθώρα ΜΜΕ, με κίνητρο τη μεγαλύτερη και ταχύτερη διάδοση σχετικών ειδήσεων ή απλά λόγω άγνοιας. Χαρακτηρισμοί όπως «τρελός», «ψυχοπαθής», «ψυχάκιας» και άλλοι, όχι λιγότερο προσβλητικοί χρησιμοποιούνται πολύ συχνά, ενώ εξίσου συνηθισμένη είναι η σύνδεση αυτών των ατόμων με το έγκλημα, ακόμα κι αν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ή αν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά.

«Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν»; Μια δεύτερη ματιά στην τρίτη ηλικία
Τρίτη ηλικία

«Κοντόκουσι» είναι ιαπωνική λέξη και σημαίνει «μοναχικός θάνατος». Είναι δυστυχώς ένας όρος που ανταποκρίνεται σε μια άβολη πραγματικότητα, καθώς στην Ιαπωνία δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως υπερήλικες, πεθαίνουν μόνοι και αβοήθητοι κάθε χρόνο. Οι σοροί πολλών από αυτούς ανακαλύπτονται τυχαία μετά από μέρες μέσα στις κατοικίες τους, καθώς κανένας δεν τους είχε αναζητήσει. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που απασχολεί εδώ και χρόνια την τοπική επιστημονική κοινότητα.

TherapyToday.gr, η 1η υπηρεσία e-ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα
e-ψυχοθεραπεία

Με μεγάλη χαρά σας ανακοινώνουμε την ίδρυση της TherapyToday.gr, της 1ης υπηρεσίας e-ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα! Ανάλογες υπηρεσίες λειτουργούν στο εξωτερικό εδώ και χρόνια, με μεγάλη επιτυχία.

Μέσω του διαδικτύου, η ψυχοθεραπεία μπορεί πλέον να γίνεται εύκολα, οικονομικά, από την άνεση του χώρου σας, χωρίς τους περιορισμούς της «συμβατικής» θεραπείας σε γραφείο. Σκοπός μας είναι να παρέχουμε σε όλες και όλους την ψυχοθεραπεία του αύριο, σήμερα. 

Πρώτα σε πωλήσεις βιβλία

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares