Η προέλευση της αγωνίας έναντι του Μηδενός | Η Απουσία νοήματος γεννά την παθολογία, ενώ η αποκάλυψη την θεραπεύει

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Στην ζωή όλα εκκινούν από μια αφετηρία και διαγράφουν πορείες. Η αφετηρία ορίζεται ως το σημείο μηδέν. Επίσης το σημείο μηδέν μπορεί να σηματοδοτεί και ένα έσχατο όριο. Το τέλος μιας αναπόφευκτης διαδρομής. Έτσι ο άνθρωπος βρίσκεται μεταξύ δυο συμπληγάδων, μιας αφετηρίας και ενός τέλους που καλείται αναγκαστικά να διέλθει.

Στο σημείο μηδέν, δεν γνωρίζει από που ξεκίνησε όταν ήρθε στον κόσμο, ομοίως αγνοεί που θα πάει, μετά το πέρας του βίου του. Μεταξύ των δυο αυτών ορίων, κινείται η αγωνιώδης ζωή του. Είναι σαν τα αρχικά αλλά και έσχατα όρια του, να τον καλούν να επιστρέψει στην ίδια αφετηρία απ’ όπου ξεκίνησε: Το Μηδέν του.   

Αν θέλει ο άνθρωπος να προσδώσει νόημα αλήθειας και συνέχειας στον επίγειο βίο του, οφείλει να ενσκήψει με ευγνωμοσύνη και να ασχοληθεί σε βάθος με αυτό που αγνοεί: την έννοια του Μηδενός. Το εκάστοτε νοούμενο τέλος όμως, πάντοτε σηματοδοτεί μια νέα αφετηρία.

Με αυτόν το τρόπο σκέψης, ενδέχεται να απομακρύνεται ο φόβος ενατένισης του Μηδενός. Η έρημος του μηδενός, κρατά κάποιους κρυμμένους ανθούς αληθούς ζωής. Όταν εισέλθει κανείς εκεί, ίσως να καταφέρει να ατενίσει εξ ολοκλήρου, νέες δυνατότητες αποκαλύψεων και ριζωμάτων.

Η αφετηρία του μηδενός αποκαλύπτεται μέσα από την αγωνία μας για αυτό. Κατ’ ουσίαν ο άνθρωπος αγωνία για την οντολογική του υπόσταση. Κατά ποσό δηλαδή η ύπαρξη του, απειλείται αυτή καθ’ αυτή από τον μηδενισμό της. Μέσω της αγωνίας, επιχειρεί να ανακαλύψει τρόπους, ώστε να παραμείνει ενταγμένος στο χωροχρονικό συνεχές. Αν δεν νοιώσει στέρεα προσδεμένος υπαρκτικά στο άρμα της ζωής -με τον κρίκο του μηδενός- τότε θα βιώνει ότι η δική του ύπαρξη κινδυνεύει.

Το διακύβευμα της ύπαρξης και της ανυπαρξίας καθίσταται μέγιστο και φανερώνεται κάθε φορά, εν μέσω αυτών για των οποίων αγωνιούμε. Όταν κάτι διακόπτεται από το υπαρκτικό συνεχές του, τότε το συνέχειν χάνει στη σύνδεση της συνοχής του και  καθίσταται μετέωρο. Σε εκείνο το ενδεχόμενο, η επιβίωση του δεν θα εκφράζει γνησιά το Ζειν αληθώς. Μόνο όταν νοηθεί το Μηδέν ως περίκλειστος προστατευτικός χώρος (ως συνέχειν), ο άνθρωπος δύναται να βιώσει την θαυματουργία της ύπαρξης και την συμμετοχή του σε αυτήν.

Σε διαφορετική περίπτωση, η αποστροφή μας από το Μηδέν, μας στερεί την δυνατότητα σύλληψης του αληθούς νοήματος που αυτό κομίζει. Η στέρηση του αληθινού νοήματος, κινητοποιεί την απαρχή της αγωνίας και του φόβου. Αυτά τα δυο δημιουργούν το υπέδαφος ώστε με προϋποθέσεις να ευδοκιμήσει η ασθένεια, ως απόρροια μιας συναισθηματικής απομόνωσης.

Το Μηδέν δεν σημαίνει ανυπαρξία, αλλά το αντίθετο: άπειρη δυνατότητα αυτοπραγμάτωσης. Γι’ αυτό ίσως ό,τι έρχεται από το πουθενά του, ενώ δεν είναι δεδομένο, όταν το συναντάμε το εκτιμούμε βαθύτατα.

Όλα έτσι και αλλιώς απευθύνονται στην αιωνιότητα και σε αυτήν αναζητούν την ένταξη τους. Εκεί γαληνεύουν οι συνειδήσεις. Και αυτή μεσ’ την ευρυχωρίας του αιώνιου, μας προσκαλεί να συναντηθούμε, ώστε να συνυπάρξουμε όλοι εντός της.

Η αγωνία θεραπεύει, μόνο όταν ειδωθεί επ’ αγαθό. Ως μια προσπάθεια συνένωσης και σύνδεσης. Εκεί εδράζει η ουσιαστική αποκάλυψη την αποστολή της, ώστε εμείς να ανακαλύψουμε την κρυπτόμενη αλήθεια που κομίζει.  

Ο προπλατωνικός μέγιστος φιλόσοφος Παρμενίδης μας αποκαλύπτει:

“Είναι καθήκον σου να τα μάθεις όλα, με πειστικό για εσέ τρόπο. Όσο και για αυτό που είναι σύμφωνο με την αλήθεια την σφαιρική (ολοστρόγγυλη, καθολική) και ακλόνητη (χωρίς εξαιρέσεις)” (απ.1.28-29). 

Μηδέν

Η συνάντηση μας με το Μηδέν, αναδεικνύει αυτό που απαξιώσαμε. Αυτό που αρνηθήκαμε να νοήσουμε σε βάθος, θα το συναντήσουμε στο Μηδέν, έτσι ώστε η ύπαρξη του να καταγραφεί και πάλι ως μέρος της ολότητας του Είναι. Το Μηδέν εκπροσωπεί, ό,τι δεν υπόκειται στις αισθήσεις και στην αντιληπτική μας ικανότητα. Το μη προσβάσιμο. Είναι το θεωρούμενο μη υπαρκτό και άγνωστο, το οποίο επιχειρεί να μας προσκαλέσει σε γνωστοποιήσεις.

Στο Μηδέν όλα εξισώνονται σε μια κοινή αφετηρία, εκεί όπου συνυπάρχουν ως προς την ουσία τους, δηλ. το Είναι τους.

Εκεί καταργείται η διττότητα, ενώ όλα επιστρέφουν από εκεί απ’ όπου έχουν εκκινήσει. Είναι το σημείο συνάντησης για μια νέα αφετηρία. Στο κοινό οίκο του Μηδενός, μας επανασυστήνονται όλα αποκαλυπτόμενα: όπως το γνωστό με το άγνωστο.   

Ο άνθρωπος όταν απαλλαγεί από τις προκαταλήψεις του -προσεγγίζοντας το Μηδέν- βιώνει με οδυνηρό τρόπο την αναγέννηση του πυρήνα της ύπαρξης του. Κατόπιν όμως, στιγμιαία αισθάνεται την αποκάλυψη του αιώνιου Είναι. Όλα εκεί, εντός του Είναι, συνυπάρχουν και αλληλεξαρτώνται με κάποιον αδιόρατο και άγνωστο τρόπο.

Η ζωή όμως δεν σταματά να μας παρέχει τις δυνατότητες της, ακόμα και εν μέσω των διακυμάνσεων της. Με τους δικούς της εφευρετικούς τρόπους, επιχειρεί να μας καταστήσει γνωστό αυτό που αγνοούμε. Όπως επίσης μας γνωστοποιεί και εκείνο που ενώ ήταν δικό μας, το έχουμε λησμονήσει.

Κατά τον Σωκράτη:

“Η μάθηση είναι ανάμνηση”. Μαθαίνουμε όταν επαναφέρουμε στην μνήμη μας αυτό που έχουμε λησμονήσει: το Αληθώς Ζειν, εντός του αιώνιου Είναι, του όποιου ήμαστε αναπόσπαστο μέρος.     

Αγωνία

Όποιος βιώνει την εγκατάλειψη του από το Είναι, αγωνιά και φοβάται. Μέσα από αυτήν του την αγωνία, επιδιώκει να επαναδιατυπώσει τις ψευδαίσθησεις των προκαταλήψεων του. Επιχειρεί να εννοήσει με το έργο του, την αλήθεια ως συμμετοχή, συνύπαρξη, προσφορά. Γι’ αυτό διανοίγει το εαυτόν του άμεσα (=χωρίς την μεσολάβηση του λογικού συμπεράσματος). Με αυτόν τον τροπο, καθιστά εαυτόν διαθέσιμο στο δικό του Είναι, ώστε αυτό να φανερωθεί αποκαλύπτομενο εντός του. 

Ο άνθρωπος προσφέρει πάντοτε τον εαυτό του, (εκούσια ή μη) ώστε να προκληθεί η συνάντηση του με το Είναι του. Γι’ αυτό αγωνιά.

Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, είτε μεριμνά, είτε αδιαφορεί και εναντιώνεται προς κάποιον ή κάτι. Η Ζωή όμως δεν μας επιτρέπει να αδιαφορήσουμε. Πάντοτε εφευρίσκει νέους τρόπους για να προκαλέσει την προσοχή μας, ώστε να συμμετέχουμε στο Ζειν της συνάλληλα, ενώ η ίδια σιωπά. Εμπιστεύεται απόλυτα τον τρόπο που κάποιος ενεργεί.

Έτσι ο καθένας μας, με τον προσωπικά μοναδικό του τρόπο, διατυπώνει με τις ενέργειες του, το πως αντιλαμβάνεται την δική του συμμετοχή το Ζειν εντός της. Μέσω της αγωνίας, επιχειρείται να εκφραστεί η βαθύτερη ουσίας της ύπαρξης μας. Έτσι ανακαλύπτουμε τα περιεχόμενα των αναζητήσεων μας, ως τρόπους ελευθερίας και αυθεντικής ένταξης.

Κατά τον Heidegger:

“Με την αγωνία διατυπώνουμε την απειλή μπροστά στο Μηδέν ως μη-δυνατότητα να υπάρξουμε”. 

Στα έσχατα της αγωνίας, κάνουν την εμφάνιση τους, η αίσθηση της εγκατάλειψης και της απόρριψης. Τότε ο άνθρωπος είτε κινητοποιείται, ή εγκλωβίζεται στην δύνη της αδράνειας του. Θεωρεί ότι προδιαγράφεται το επερχόμενο τέλος της ύπαρξης του, στα έσχατα του Μηδενός, ως βίωμα θανάτου.

Η μόνη όμως υπαρκτική αληθινή δυνατότητα που μπορεί να διατηρεί την ουσία της ύπαρξης ζώσα, βρίσκεται στο διαχρονικά αιώνιο Είναι. Εκεί μπορεί να βρει καταφύγιο και δικαίωμα ένταξης, κάθε αίσθηση αγωνίας, αποκλεισμού και απόρριψης. Η διάνοιξη του ανθρώπου προς το Είναι του, είναι αναπόδραστη. Εντός Του (Είναι) αποδομείται η όποια προσκόλληση και προκατάληψη, καθιστώντας την ύπαρξη ελεύθερη να βιώσει το εν-Είναι.

Η κάθε ύπαρξη, αφού πρώτα βιώσει την απώλεια, κατόπιν θα οδηγηθεί στην ανεύρεση της: την αληθινή και ανέσπερη. Ό,τι χάσει τον ορίζοντα του, στα πρόθυρά του Μηδενός της απόστασης και της δυττότητας των διαχωρισμών, θα νοιώσει την παρουσία του προσωπικά δικού του Είναι. Εκεί θα βρεθεί μπροστά στο διάπλατο, των ανοιχτών θυρών του ενιαίου. Τότε μια νέα υπόσχεση σχέσης, πάντοτε θα χαράσσει νέες αφετηρίες εξοικείωσης, γεμάτες βεβαιότητες προς έναν κοινό προορισμό.

Ένεκα της αγωνίας μας αποκαλύπτεται το Μηδέν. Μέσω της αγωνίας βρισκόμαστε ενώπιον Του.

[Υπάρχει μια θεμελιώδη διαφορά του φόβου από την αγωνία. Ο φόβος αφορά κάθε φορά κάποιο συγκεκριμένο αντι-κείμενο που μας απειλεί. Ενώ η αγωνία αναφέρεται εν γένει στην ύπαρξη αυτή καθαυτή ως Σχέση (με το Είναι). Δεν αφορά κάποιο αντικείμενο, αλλά την σχέση ενώπιον της οποίας αναζητείται ένας νέος υποκείμενος δεσμός. Όταν αγωνιώ συναντιέμαι με το Μηδέν, μέσω του οποίου διανοίγομαι προς… και τότε το Είναι ως μόνιμη παρουσία, διανοίγεται προς εμέ προσωπικά ως δυνατότητα.

Κατά τον Heidegger:

“Όταν αγωνιώ βιώνω (οντολογικά) την ανεστιότητα μου, σε έναν ανοίκειο τόπο”. Στην αγωνία ενυπάρχει η εξαιρετική δυνατότητα διάνοιξης, όπου εξατομικευμένα μας καλεί το Είναι να προσεγγίσουμε με υπερβάσεις. Η υπαρξιακή αγωνία απορρέει από τα βαθύτερα πεδία των αρχέγονων προκαταλήψεων και των προεκτάσεων τους, επιμολύνοντας την εσωτερική μας γαληνή.    

Ο φόβος είναι ο προοίμιος τρόπος εκδήλωσης μιας υφέρπουσας υπαρξιακής αγωνίας.]

Απουσία νοήματος

Η απουσία νοήματος υποδηλώνει την απουσία γνώσης. Η διαπίστωση αυτή φανερώνει ένα έλλειμα το οποίο αιτεί την πλήρωση του.

Η διέλευση από την άγνοια στην γνώση, περνά από την κεντρική πύλη του Μηδενός. Στο κατώφλι του Μηδενός, όλα είναι παρευρισκόμενα, χωρίς διαχωρισμούς. Το να αντιληφθώ κάτι, σημαίνει ότι αναγνωρίζω ήδη την ύπαρξη μιας καθυστέρημένης κατανόησης. Τότε ανοίγομαι και προσβλέπω προς μια πορεία προσέγγισης, προς τα καλέσματα του Είναι μου. Είναι μια διαδικασία επιτάχυνσης στα καλέσματα ως προσκλήσεις. Ως μιας ασίγαστη ωστική δυνατότητα ώθησης, το Είναι γονιμοποιεί εσωτερικώς το τρόπο Του: να αναγεννάται εντός μας. Έτσι θεμελιώνει την ύπαρξη Του μεσ’ τον κόσμο, εγκόσμια (=εν-το-κόσμο-ως-μια) ενιαία Αρχή.

Η ψευδής αίσθηση της απομάκρυνση από το Είναι, γεννά την αγωνιά και προκαλεί τον φόβο. Αυτό συμβαίνει διότι στερούμαστε την προοπτική θέασης και ένωσης με Αυτό. Έτσι το βίωμα της αγωνίας, δηλώνει την απουσία της παρεύρεσης (του Είναι), προσβλέποντας προς νέες αναζητήσεις ανεύρεσης.

Το να κατανοήσουμε την αληθινή προέλευση της αγωνίας είναι καταλυτικό, έτσι ώστε να χαραχθούν νέες αφετηρίες. Η κατανόηση προϋποθέτει ότι έχει βρεθεί εντός μας, η πηγή αυτού που μας διατίθεται. Είναι αυτό που κυρίως καθορίζει την διάθεση μας. Η εύρεση υποδηλώνει την διατήρηση μιας διάνοιξης, όπου εν μέσω του Μηδενός εκρέει εξατομικευμένα το Είναι. Με την διέλευση από την πύλη του Μηδέν, εκεί όπου η ζωή στα δύσβατα της, προσομοιάζει και βιώνεται ως απουσία, η παρουσία του Είναι φανερώνεται αποκαλύπτομε ως παρεύρεση.

Ο άνθρωπος αναγεννάται εκ του εν-Είναι. Στο Μηδέν της ύπαρξης, βιώνει αισθαντικά το φως, ως απροσδιόριστη αποκάλυψη μια παρουσίας εντός του.

[Το Μηδέν δεν αναφέρεται στον μηδενισμό και την ανυπαρξία. Αντίθετα, διατυπώνει την άπειρη δυνατότητα που το Είναι μας παρέχει, ώστε να συμμετέχουμε ενεργά στο Ζειν Του αληθώς.]

Η προσωποκεντρική ματιά του ψυχοθεραπευτή, όπως την διατυπώνει ο Carl Rogers, μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πως : “το βαθιά ατομικό είναι οικουμενικό”.

Αν επιθυμούμε να φανούμε χρήσιμοι, ας μην κρίνουμε την αγωνία κάποιου, αλλά να συμβάλλουμε ώστε να κατανοήσει το βάθος του καλέσματος της.

Η ρήση του Παρμενίδη επίσης με το “Εν τo Παν”, μας θυμίζει και παράλληλα μας προτρέπει να επιδιώκουμε να βρίσκουμε -μέσα μας αλλά και γύρω μας- τρόπους δημιουργίας σχέσεων και όχι διαιρέσεων, αν θέλουμε να υγιαίνουμε ώστε να ευημερούμε.

Η συνάντηση με το Μηδ’έν, ενδέχεται να απαλύνει την αγωνία και τον φόβο μας, έτσι ώστε να αποτελέσει αφετηριακή προϋπόθεση προς το Ζειν Αληθώς εντός του Είναι.

Η γλυκύτητα του νοητού φωτός του Είναι, πάντα θα φωτοδοτεί εκλάμψεις, ενώσω θα προμηνύει την προσδοκία της Ανατολής εντός μας, χωρίς αποκλεισμούς και εξαιρέσεις.

Εν τέλει, η απουσία νοήματος, υποδηλώνει την απώλεια αντίληψης της ύπαρξης εν γένει, και του προσανατολισμού ως προς την σχέση του με το Είναι. Στον λαβύρινθο της Ζωής, τα αδιέξοδα αν και πολλά, η έξοδος όμως είναι μια. Μόνο το Είναι δύναται να μας την εξασφαλίζει, εκ της περίσσιας Αγάπης Του.

Έτσι, ο άνθρωπος περιπλανιέται ιστορικά, στον χρόνο που του παρέχεται, για να την συναντήσει. Κάθε του προσπάθεια όμως αποσκοπεί στον να την οικειοποιηθεί όταν βιώσει την ροή της. Όσο όμως τα αδιέξοδα γιγαντώνονται και γίνονται ορατά, στα άγνωστα του λαβυρίνθου σκοτεινά περάσματα της Ζωής, ο αποπροσανατολισμός θα εδραιώνει την ματαίωση της όποιας προσπάθειας οικειοποίησης της.

Η Αγάπη είναι η προσφορά του Είναι, η οποία βρίσκει διόδους έκφρασης μέσα από την ανθρώπινη ύπαρξη.

Χωρίς την προσφορά Αγάπης, ο άνθρωπος ακινητοποιείται στα αφανή και αθέατα του Μηδένος πεδία. Και εκεί ω! του θαύματος, τυφλός και καταπονημένος στης ερημιά, εν μέσω της απουσίας της Αγάπης, βιώνει την λάμψη του φωτός Της εντός του, ως διάψευση πλέον της δικής του ανυπαρξίας. Η εναγώνια αναζήτηση της όποιας απουσίας, όταν βιώνεται ως εγκατάλειψη της Αγάπης, μεταλλάσσεται σε μια Εν-Είναι ανεύρεση: μέσω της παρουσίας της αδιάλειπτης ύπαρξης Της.

Ποιος θα μπορούσε να ομολογήσει το απόλυτο της Αλήθειας, αν όχι ο ίδιος ο ανθρωπος; Πως θα μπορούσε κάποιος να αντικρύσει τα αληθή της Αγάπη περάσματα, αν δεν βιώσει προσωπικά να τον διαπερνά, διαχεόμενη προς πάσα κατεύθυνση και προς κάθε υπάρχον;

Αν καταφέρουμε να αποδεχθούμε συντετριμμένοι από ευγνωμοσύνη, ότι δεν είναι δική μας (η Αγάπη), ούτε και μας ανήκει, τότε με βάσιμη βεβαιότητα θα βιώσουμε την ζωογόνα προσφορά της ζωτικής της ενέργειας, που μας παρέχει αφειδώς και απαύστως και μας διαπερνά. Οι θύρες και οι αγκαλιές της Αγάπης πάντοτε είναι δεκτικές και ανοιχτές. Η κατανόηση και η αποδοχή αυτής της οικουμενικής Αλήθειας, ενεργοποιεί την προσφορά της Αγάπης του Είναι.

Έστω και αν εμείς προσπαθούμε να την οικειοποιηθούμε, αυτή ως προσφέρουσα δυνατότητα, γενναιόδωρα μας παρέχεται, ώστε να την μοιραστούμε με το συνάνθρωπο μας. Στο ατομικό κατέχειν όμως, είναι που χάνεται ο μίτος και η διέξοδος προς τον ορίζοντα ώστε να γίνεται αθέατος, ενώ παράλληλα βυθιζόμαστε στα προσωπικά και νοητικά μας αδιέξοδα.

Έτσι διαμορφώνονται εκ νέου οι συνθήκες για ένα κύκλο αναζητήσεων. Εκεί όμως που απουσιάζει η σχέσης του νοήματος, με αυτό που αναζητείται, η παρουσία του ιδίου του Είναι (ως Εν), θα οδηγεί πάντοτε στην εαυτού ανεύρεση χωρίς μηδε+μία εξαίρεση (παρά μόνο την δική Του).

Η αγωνία υποδηλώνει την προσπάθεια ανεύρεσης αληθούς νοήματος και σύσφιξης της σχέση του κάθε προσώπου με το Είναι του.

Εν κατακλείδι, μόνο το Είναι μπορεί να διασφαλίσει τι όποιες περαιώσεις, ενώ το ανθρώπινο μπορεί να συνδράμει καταλυτικά προς την ίδια κατεύθυνση, όταν απομειώσει την αγωνία της όποιας δικής του προσπάθειας. Το βίωμα της Αγάπης γίνεται ευκρινέστερα αισθητό και μεταφέρεται ως πνοή, όταν διατυπώνεται ως πλημμυρίδας, μέσα από κάθε ανάσα ευγνωμοσύνης. 

Δεν μπορεί να γαληνεύσει ο ανθρώπινο νου, αν δεν εδραιωθεί η πεποίθηση, με το μόνο λογικό επιχείρημα πως: ο κόσμος που ζούμε είναι συσχετιζόμενος, νοήμων και ένας.

“Κατά την πορεία της ζωής του κάθε άνθρωπος, θα διέλθει από το ξέφωτο (προς το δικό του Είναι). Είναι οι κοσμογονικές εκείνες στιγμές, κατά τις οποίες διακυβεύεται η ίδια του η ύπαρξη. Έτσι, τα νέα δεδομένα που η ζωή προβάλλει, θα τον ωθήσουν σε νέους στοχαστικούς διαλόγους, με το κοινό Είναι.

Τότε το δύσβατο και σκιώδες μεταστρέφεται προς τον ορίζοντα, όπου το φως ανατέλλει. Ως πνέουσα ροή πλέον, αποπνέει τότε το ελπιδοφόρο μήνυμα του αιωνίου, ωσάν το ίδιο το Είναι να το κομίζει προς τον εαυτό του. Εκεί χαράσσονται νέες, αναθεωρημένες συντεταγμένες, από τις οποίες προκύπτουν διορθωτικές παρεμβάσεις για νέες αφετηρίες και νέους προορισμούς”

Η αγωνία και ο φόβος ενώπιο του κενού, του τίποτα και του μηδενός, είναι καλέσματα μιας τολμηρής ομολογίας που οφείλουμε να υπερβούμε, αν επιθυμούμε να προσδώσουμε αληθινό νόημα ζωής στην ύπαρξη μας.

ΥΓ: Η συνδρομή ειδικού συμβούλου μπορεί να φανεί απόλυτα χρήσιμη, ώστε να παρέχει ασφάλεια και να διευκολύνει την όποια μεμονωμένη προσπάθεια αυτοβοήθειας.

Βιβλιογραφία:

Carl Rogers, “Το γίγνεσθαι του προσώπου”, Εκδ. Ερευνητές, Αθήνα 2006.

Martin Heidegger, “Είναι και Χρόνος”, μετάφραση –σχόλια, Γιάννης Τζαβάρας, Εκδ. Δωδώνη Αθήνα 1978,(σ.473).

Martin Heidegger, “τι είναι μεταφυσική”, μετάφραση –σχόλια, Π. Θανασάς, Εκδ. Πατάκη Εκδ. 7η, Μαρ 2015.

Βαλιώζης, Κωνσταντίνος: “Δοκίμια Φιλοσοφικού Στοχασμού – Λόγος περί του Είναι”, Εκδ. Διανόηση, Μαρ.2025, Αθήνα.

Βαλιώζης Κωνσταντίνος, “Η φύσις του παρμενίδειου Ζειν και οι οντολογικές του προεκτάσεις”, Αθήνα 2015. (προς εκτύπωση).

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...