Πώς ανακαλύπτει ένα παιδί την προσωπικότητά του;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Τα παιδιά αρχίζουν να αναπτύσσουν την προσωπικότητά τους μόλις «δουν το φώς της ημέρας». Γονείς με περισσότερα από ένα παιδιά, γνωρίζουν ότι αυτό που λειτούργησε στο πρώτο παιδί ενδέχεται να μην λειτουργήσει καθόλου στο δεύτερο και σε κάθε επόμενο παιδί, υποδηλώνοντας ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι ακριβώς ίδιος με κάποιον άλλο.

Ορισμός της προσωπικότητας

Η προσωπικότητα αναφέρεται σε μια σειρά συνεχών τάσεων του ατόμου να σκέφτεται, να αισθάνεται και να συμπεριφέρεται με διαφορετικό τρόπο σε ποικίλες καταστάσεις, και η οποία μπορεί να γίνει εύκολα αντιληπτή μέσα από την παρατήρηση της συμπεριφοράς του.

Με άλλα λόγια, η προσωπικότητα αφορά στα χαρακτηριστικά πρότυπα σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών ενός ατόμου σε συνδυασμό με έναν αριθμό κεκαλυμμένων ή μη ψυχολογικών μηχανισμών.

Σύμφωνα με τις περισσότερες επιστημονικές έρευνες, το ποσοστό των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας που καθορίζεται από τα γονίδια εκτιμάται στο 70%, ενώ το υπόλοιπο 30% διαμορφώνεται από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως οι εμπειρίες ζωής, η ανατροφή και το κοινωνικό περιβάλλον.

Ορισμός της ιδιοσυγκρασίας

Ορισμένα παιδιά φαίνεται να χαμογελούν συνέχεια, και σπάνια τα βλέπουμε να κλαίνε. Άλλα παιδιά είναι ακριβώς το αντίθετο. 

Οι διάφορες ιδιοσυγκρασίες κάνουν την εμφάνισή τους μόλις το παιδί έρθει στον κόσμο.

Η ιδιοσυγκρασία είναι έμφυτη, δηλαδή υπάρχει στο άτομο από τη στιγμή που γεννιέται και αναφέρεται στο σύνολο των κληρονομικών ψυχικών ιδιοτήτων ή «ιδιοσυγκρασιακών παραγόντων». Πρόκειται ουσιαστικά για τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιδρά στα εξωτερικά ερεθίσματα, το συναισθηματικό του στυλ και το πόσο εύκολα ή δύσκολα προσαρμόζεται στις νέες καταστάσεις. Η ιδιοσυγκρασία θεωρείται το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται η ευρύτερη προσωπικότητά του ατόμου. Αντιπροσωπεύει το «πώς» της συμπεριφοράς.

Καθώς τα βρέφη πλησιάζουν τον πρώτο χρόνο ζωής, ο έμφυτος τρόπος που αντιδρούν στα ερεθίσματα αρχίζει να μετουσιώνεται σε μια πιο ευδιάκριτη και ολοκληρωμένη προσωπικότητα. 

Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι η συμπεριφορά ενός ατόμου θεωρούνταν ότι ήταν κληρονομική. Σύμφωνα με την κλασική ιατρική θεωρία του Ιπποκράτη και του Γαληνού, οι ιδιοσυγκρασίες ταξινομούνταν σε τέσσερις βασικές κατηγορίες, οι οποίες βασίζονταν στην ισορροπία των τεσσάρων «χυμών» ή στοιχείων του σώματος - αισιόδοξος (αίμα), χολερικός (κίτρινη χολή), φλεγματικός (φλέγμα) και μελαγχολικός (μαύρη χολή). Έτσι, η προσωπικότητα του ατόμου μπορούσε να προσδιοριστεί με βάση την εξωτερική του εμφάνιση και τη λειτουργία των αδένων του. 

Εντούτοις, σήμερα γνωρίζουμε ότι η συμπεριφορά ενός ατόμου αποτελεί κατά βάση προϊόν μάθησης. Η συναισθηματική ενεργοποίηση και ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά μαθαίνουν να αντιδρούν σε διάφορες καταστάσεις είναι αυτά που επηρεάζουν περισσότερο τον χαρακτήρα τους. Η σωματική υγεία και η ενδοκρινική ισορροπία είναι εξίσου σημαντικά στοιχεία για τη διαμόρφωση της ψυχικής κατάστασης και της ιδιοσυγκρασίας αυτού. 

Χαρακτηριστικά που καθορίζουν τον χαρακτήρα ενός παιδιού

Κοινωνικές δεξιότητες
Μερικά παιδιά είναι πιο επιφυλακτικά όσον αφορά την ικανότητα τους να αλληλεπιδρούν αποτελεσματικά με άλλους. Σε αυτή την περίπτωση, είναι σημαντικό για τους γονείς να μην πιέζουν το παιδί, αλλά να του δώσουν τον χρόνο και την ασφάλεια που χρειάζεται για να προχωρήσει με τον δικό του ρυθμό. Ακόμα κι αν φαίνεται ότι η προσωπικότητα ενός παιδιού έχει ήδη διαμορφωθεί, μπορεί να χρειάζεται λίγη βοήθεια για να αναπτυχθεί σε ορισμένους τομείς.

Επίπεδο δραστηριότητας
Σημαντική καταδεικνύεται η παροχή δραστηριοτήτων σε ένα παιδί που είναι δραστήριο προκειμένου να είναι απασχολημένο. Ειδικότερα, χρειάζεται άφθονο χώρο και χρόνο για ελεύθερο παιχνίδι, τόσο σε εσωτερικούς όσο και σε εξωτερικούς χώρους και υπό συνεχή επίβλεψη ενηλίκου. Να σημειωθεί ότι το παιδί αυτό είναι απλά ανήσυχο και δεν αποτελεί σημάδι κακής συμπεριφοράς. Αντίθετα, ένα παιδί που είναι πιο χαλαρό μπορεί να απολαμβάνει τον ελεύθερο χρόνο του χωρίς να χρειάζεται πολλές δραστηριότητες.

Κανονικότητα
Μερικά παιδιά μπορούν να έχουν σταθερό πρόγραμμα στον ύπνο και το φαγητό χωρίς κάποιο πρόβλημα. Εντούτοις, τα πράγματα ενδέχεται να γίνουν λίγο πιο δύσκολα σε περίπτωση απροσδόκητων αλλαγών, όπως όταν χρειαστεί να ταξιδέψουν. Από την άλλη, υπάρχουν παιδιά που ακολουθούν ελάχιστα ή και καθόλου ένα σταθερό πρόγραμμα. Πιο συγκεκριμένα, τείνουν να μην κοιμούνται ή να μην τρώνε σωστά. Παρόλο που τα παιδιά αυτά είναι κανονικά από άποψη διάθεσης, αντιμετωπίζουν μεγάλη δυσκολία να προσαρμοστούν στις ρουτίνες.

Συναισθήματα
Μερικά παιδιά έχουν πολύ έντονα συναισθήματα. Για παράδειγμα, μπορεί να γελούν πολύ ή να κλαίνε πολύ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θα πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ αυθεντικής και αναγκαστικής συμπεριφοράς. Παράλληλα, κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι είναι σημαντικό να μην αγνοούνται τα συναισθήματα ενός παιδιού που τα εκφράζει σε λιγότερο έντονο βαθμό. Οι γονείς θα πρέπει να δώσουν προσοχή στις συναισθηματικές του εκφράσεις προκειμένου να το βοηθήσουν να διαμορφώσει έναν σταθερό χαρακτήρα.

Προσαρμοστικότητα
Υπάρχουν παιδιά που προσαρμόζονται πολύ εύκολα. Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να σέβονται τη ρουτίνα των παιδιών τους. Σε περίπτωση που ένα παιδί δυσκολεύεται να προσαρμοστεί, οι γονείς θα πρέπει να είναι υπομονετικοί κατά την ενσωμάτωση νέων ρουτινών στην καθημερινότητά τους.

Ευαισθησία
Τα παιδιά που είναι πολύ ευαίσθητα αντιμετωπίζουν δυσκολία όσον αφορά την αποδοχή νέων γεύσεων, υφών, οσμών ή θερμοκρασιών. Καθώς αυτά τα παιδιά μεγαλώνουν, πιθανότατα θα είναι ιδιαίτερα προσεκτικά στις λεπτομέρειες ή θα είναι τελειομανή. Από την άλλη, τα παιδιά που είναι λιγότερο ευαίσθητα δεν θα έχουν το ίδιο πρόβλημα αναφορικά με την αποδοχή αλλαγών. Ωστόσο, μπορεί να είναι πιο δύσκολο για τα παιδιά αυτά να εντοπίσουν πράγματα που μπορεί να τα ενοχλούν.

Διάθεση
Κάποια παιδιά φαίνονται να είναι χαρούμενα όλη την ώρα, ενώ κάποια άλλα φαίνονται να είναι πιο επιρρεπή στον θυμό. Τα παιδιά που έχουν μια πιο χαρούμενη προσωπικότητα τείνουν να είναι περισσότερο χαλαρά. Εντούτοις, μπορεί να δυσκολεύονται να εκφράσουν αρνητικά συναισθήματα, όπως θλίψη και θυμό. Για αυτό το λόγο, οι γονείς θα πρέπει να είναι σε εγρήγορση σε μια προσπάθεια εντοπισμού αυτών. 

Αντίθετα, τα παιδιά που είναι πιο επιρρεπή στον θυμό πρέπει να βοηθηθούν να εκφράσουν σταδιακά το συναίσθημα της χαράς, ενώ σημαντική καταδεικνύεται η αποδοχή των χαρακτηριστών αυτών ως μέρος της προσωπικότητάς τους. 

Συνοψίζοντας

Η προσωπικότητα αφορά το ευρύτερο σύνολο των σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών που διαμορφώνονται μέσω της αλληλεπίδρασης της ιδιοσυγκρασίας με το περιβάλλον, ενώ η ιδιοσυγκρασία είναι το σύνολο των κληρονομικών ψυχικών ιδιοτήτων ή «ιδιοσυγκρασιακών παραγόντων». Είναι σταθερή από τη γέννηση και λειτουργεί ως ο «καμβάς» πάνω στον οποίο θα χτιστεί η προσωπικότητα. Περιλαμβάνει αντιδράσεις, όπως επίπεδο δραστηριότητας, κοινωνικότητα και διάθεση. 

Αντίθετα, η προσωπικότητα εξελίσσεται και ωριμάζει συνεχώς κατά τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Σημαντικός καταδεικνύεται ο ρόλος των γονέων, καθώς μπορούν να βοηθήσουν το παιδιά να αναπτυχθούν σε ορισμένους τομείς ακόμα κι αν φαίνεται ότι η προσωπικότητα αυτών έχει ήδη διαμορφωθεί. 

Βιβλιογραφία

Andrés, M. L., Castañeiras, C. E., & Richaud, M. C. (2014). Relaciones entre la personalidad y el bienestar emocional en niños. El rol de la regulación emocional. Cuadernos de Neuropsicología/Panamerican Journal of Neuropsychology, 8(2), 217-241. Doi: 10.7714/cnps/8.2.205

Bennett, P. (2010). Κλινική ψυχολογία και ψυχοπαθολογία. Πεδίο

Crotti, E. (2018). Ζωγραφιές: Κατανοήστε τον χαρακτήρα και τα συναισθήματα των παιδιών μέσα από τα σχέδια τους. Πεδίο

Fleming, L. (2023). Character and personality are actually two different things – here’s why. Available at: verywellmind.com/how-are-character-and-personality-different-7644534

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Άννα Χριστίνα Βούβαρη - Ψυχολόγος

Άννα Χριστίνα Βούβαρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, κάτοχος Μεταπτυχιακού (MSc) στην Κλινική και Κοινοτική Ψυχολογία με κατεύθυνση στη Γνωστική - Συμπεριφορική Θεραπεία απο το University of East London

97741886

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...