Λόγω της φύσης του επαγγέλματός μου, συμβαίνει συχνά να έρχομαι σε επαφή με ανθρώπους που μου περιγράφουν διάφορα προβλήματα που ζουν, τα οποία σχετίζονται με τις οικογενειακές και τις ερωτικές τους σχέσεις. Τα προβλήματα αυτά κάποτε περιλαμβάνουν παράπονα συνεργατών ή εργοδοτών στο χώρο εργασίας και κάποτε δυσλειτουργικές συμπεριφορές προσώπων από το περιβάλλον των οικογενειακών, των φιλικών και των ερωτικών σχέσεων.

Η σημασία των πεποιθήσεων στις σχέσεις

Ακόμα, πολλοί από τους ανθρώπους εκείνους, στην καθημερινότητά τους συνήθως κουβαλούν το βαρύ φορτίο του άγχους και της θλίψης· χαρακτηρίζονται από μια τάση να καταστροφολογούν σχεδόν για τα πάντα στο μυαλό τους με την πρώτη δυσκολία που ανακύπτει. Για παράδειγμα, μέσα στις συζητήσεις μας συχνά τους ζητώ, όταν θέλουν να αναφέρουν κάποιο ζήτημα που αντιμετωπίζουν στις σχέσεις τους, να προσπαθήσουν να θυμηθούν κάποιο ανάλογο περιστατικό από το παρελθόν τους. Μια παρόμοια δηλαδή κατάσταση με άλλο πρόσωπο που έχουν αντιμετωπίσει ξανά στο παρελθόν. Ορισμένοι είναι της άποψης «Είμαι πραγματικά άτυχος. Συνέχεια συναντώ τέτοιους ανθρώπους που μου φέρονται με αυτόν τον τρόπο».

Μπορεί, όμως, να συμβαίνει μια τέτοια σύμπτωση; Να έρχονται, δηλαδή, σε επαφή και να μπαίνουν στη ζωή τους συνεχώς προβληματικοί άνθρωποι με παρόμοιες αρνητικές συμπεριφορές;

Στη φάση αυτή, συνήθως, οι περισσότεροι συνειδητοποιούν ότι χρειάζεται πολλές φορές να μην ψάχνουμε το πρόβλημα και την αιτία κάποιας δεινής κατάστασης στο απέναντι πρόσωπο. Απεναντίας, είναι ανάγκη αρχικά να εξετάζουμε τις όποιες περιοριστικές πεποιθήσεις που ίσως εμείς έχουμε, τον ενδεχομένως δυσλειτουργικό τρόπο αντίληψης και σκέψης που μας χαρακτηρίζει και, κατά συνέπεια, τις προβληματικές εκείνες συμπεριφορές που μπορεί να αποτελούν αιτία για τις συμπεριφορές των άλλων!

Αλλαγή μέσω ψυχοθεραπείας

Στο αμέσως επόμενο στάδιο συνεργασίας μας και σε πρώτη φάση συμφωνούν, έτσι, ορισμένες φορές με κάποια σχετική δυσανασχέτηση, συνεργάζονται και σταδιακά αρχίζουν να αναγνωρίζουν τα γεγονότα και τις συμπεριφορές, συνδέοντας εκείνες μεταξύ τους. Έπειτα, εκπαιδεύονται μέσω της θεραπείας σχετικά με το πως μπορούν να υιοθετήσουν καλύτερους, πιο λειτουργικούς, ρεαλιστικούς και σαφώς πιο
αξιόπιστους τρόπους σκέψης.

Συμβαίνει όμως συχνά, σε κάποιους ανθρώπους και όχι σε όλους, να μένουν μονάχα στη θεωρία, διότι κάθε είδους ξεβόλεμα, κάθε προοπτική που μας κάνει να αλλάξουμε γενικώς και να ξεκολλήσουμε από τη ρουτίνα μας, αντιμετωπίζεται καχύποπτα και έχει ακυρωθεί πριν καν γίνει πιθανότητα. Σε έναν τέτοιο τρόπο αντίληψης η περίπτωση να κυριαρχήσει η συνήθεια βαραίνει πολύ περισσότερο από την αλλαγή· ακόμα κι αν αυτή η τελευταία είναι ζωτικής σημασίας.

Αλλαγή σκέψης και συμπεριφοράς

Βέβαια, όταν καινούρια ζητήματα έρχονται στην επιφάνεια και καλούνται να τα αντιμετωπίσουν, τότε προβάλουν δυσφορία και ενόχληση. Το σημείο αυτό είναι πολύ σημαντικό, διότι τότε ακριβώς αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι άνθρωποι ότι δεν υπάρχει περίπτωση να αλλάξει κάτι αν οι ίδιοι τελικά δεν αλλάξουν! Αυτό φυσικά μπορεί να γίνει πραγματικότητα και είναι για όλους κάτι που μπορεί να επιτευχθεί, αρκεί να υπάρξει η κατάλληλη ψυχοεκπαίδευση και μια σειρά από τεχνικές και θεραπευτικές ασκήσεις.

Μέσω αυτών μπορούν όλοι να οικειοποιηθούν έναν καινούριο τρόπο αντίληψης και να γίνουν πιο αυθεντικοί τόσο στη σκέψη όσο και στη συμπεριφορά. Επίσης, η σταδιακά αλλαγή ορισμένων συμπεριφορών αλλά και η αντικατάσταση ανεπιθύμητων τρόπων αντίληψης έχεις ως συνέπεια την βαθμιαία απόκτηση ενσυναίσθησης, πιο λειτουργικών τρόπων επικοινωνίας και την υιοθέτηση ρεαλιστικής σκέψης.

Άλλωστε, όπως έχει γράψει και ο Jorge Bucay «αν κοιτάξουμε το παρελθόν, είναι εύκολο να μας πιάσουν τύψεις. Σημαντικό είναι όμως να στραφούμε προς το μέλλον. Πρέπει να σκεφτούμε την αλλαγή!».

Ποτέ δεν είναι αργά για αλλαγή! Αρκεί να μην τη φοβόμαστε. Αν έχουμε την ανάγκη της τότε πρέπει σίγουρα να κινητοποιηθούμε, να φύγουμε από κάπου και να μετακινηθούμε κάπου αλλού, είτε αυτό αφορά τρόπο σκέψης είτε τρόπο συμπεριφοράς. Είναι αλήθεια ότι όταν μεταβάλλεται θετικά η σκέψη μας, ο τρόπους που νοιώθουμε και μιλάμε, τότε μεταμορφώνεται όλος ο κόσμος γύρω μας.

Δυσλειτουργικά μοτίβα συμπεριφοράς

Πρέπει να ξέρουμε ότι μια κατάσταση δεν αλλάζει από μόνη της. Η ανοχή μας- η απραγία μας ιδιαίτερα- δε συνεπάγεται μόνο  αποστασιοποίηση από μια προβληματική κατάσταση, αλλά και υποστήριξη αυτής. Μια γνωστή «παρανοϊκή» πεποίθηση είναι η εξής: «Να κάνεις το ίδιο ακριβώς πράγμα ξανά και ξανά, περιμένοντας κάθε φορά διαφορετικά αποτελέσματα».

Συμβαίνει συχνά να επιδιδόμαστε σε ακραίες συμπεριφορές και υπερβολικούς τρόπους αντίδρασης πάνω σε μια κατάσταση ή σε μια συμπεριφορά που δεν μας αρέσει. Κυριαρχεί πάνω μας τότε η στεναχώρια, ο θυμός και ίσως η απόγνωση. Αντιδρούμε άσχημα απέναντι σε ένα πρόσωπο που αγαπάμε και πολλές φορές το πληγώνουμε. Εκείνο το πρόσωπο με τη σειρά του ανταποδίδει τη συμπεριφορά αυτή με τον ίδιο τρόπο ή με κάποιον άλλον που δεν μας αρέσει. Την επόμενη φορά που είμαστε ξανά αναστατωμένοι, επαναλαμβάνουμε το ίδιο μοτίβο με τα ίδια ή και χειρότερα αποτελέσματα. Πρόκειται ουσιαστικά για κάποιο είδος ακατάπαυστης επανάληψης. Τόσες φορές, εύλογα θα έλεγε κάποιος, θα έπρεπε να έχουμε κατανοήσουμε που έγκειται το λάθος μας και να το διορθώσουμε. Ωστόσο κάτι τέτοιο δε φαίνεται να συμβαίνει.

Όλοι μας σε κάποιο βαθμό έχουμε βρεθεί σε μια τέτοια κατάσταση κάποια στιγμή στη ζωή μας, ακόμα και όταν έχει συμβεί για διαφορετικούς λόγους. Συνηθίζουμε να αντιδρούμε με πάθος όταν μας ασκείται κριτική ή όταν αισθανόμαστε κάποια παρέμβαση στη ζωή μας, ακόμα και όταν αφορά απλώς το συμβουλευτικό κομμάτι. Υπάρχει μέσα μας δηλαδή σε ένα μεγάλο ποσοστό η προαίρεση της αντίδρασης, της
μη αποδοχής δηλαδή μιας κατάστασης. Αν προβληματιστεί ειλικρινά κανείς πάνω σε αυτές του τις συμπεριφορές και τις εξετάσει με προσοχή και κατανόηση, θα διαπιστώσει ότι υπάρχουν συγκεκριμένες αιτίες, οι οποίες μάλιστα είναι δυνατόν να διορθωθούν, και έτσι οι όποιες δυσλειτουργικές συμπεριφορές να ξεπεραστούν.

Βελτιώνοντας τη σχέση με τον εαυτό μας

Με τον τρόπο αυτόν, πρώτα απ’ όλα, η σχέση με τον εαυτό μας βελτιώνεται, διότι δεν κρυβόμαστε πλέον πίσω από το δάχτυλό μας, και σταδιακά ξεκινούν να ξεκλειδώνονται διάφορα μικρά ζητήματα, τα οποία άλλοτε φάνταζαν κλειδωμένες πόρτες ως προς την αντιμετώπισή τους. Έτσι βελτιώνουμε θεαματικά σε βάθος χρόνου και τις σχέσεις μας με τα αγαπημένα μας πρόσωπα, χωρίς να αφήνουμε πρόσφορο έδαφος στις οποιεσδήποτε ανεπιθύμητες σκέψεις και συμπεριφορές.

Στο επίπεδο αυτό είναι που χτίζεται σιγά σιγά η ουσιαστική και αυθεντική επικοινωνία με τον περίγυρό μας. Πέραν αυτών, ο καθένας στις φάσεις αυτές θα αισθάνεται πιο ανάλαφρος, χωρίς περιττό άγχος και στεναχώριες, αντιμετωπίζοντας την καθημερινότητά του με σθένος, ειλικρίνεια και σεβασμό στην προσωπικότητα του οικογενειακού, φιλικού και ερωτικού του περιβάλλοντος.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Νεκτάριος Κοσμάς - Ψυχοθεραπευτής

Νεκτάριος Κοσμάς: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Εξειδ. Ιατρική Ψυχολογία Ε.Κ.Π.Α., Συνθετική συμβουλευτική - ψυχοθεραπεία, Κλινική Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία - Υπνοθεραπεία. Μελος Ε.Ε.Σ, E.A.C., I.A.R.P.P.,GHSC Εξειδίκευση στο Νευρογλωσσικό προγραμματισμό NLP Πιστοποιημένος NLP practitioner I0SCC Certification. Εκπαιδεύτηκε σε πρόγραμμα εξειδίκευσης στη Συναισθηματική Νοημοσύνη και Αυτοεκτίμηση. Πιστοποιημένη εξειδίκευση  Πανεπιστήμιο Αιγαίου.