Εσύ κι ο γρύλος σου

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Οι έρημοι της Αμερικής είναι αφιλόξενα μέρη. Υπάρχει περίπτωση να διανύσεις αμέτρητα χιλιόμετρα χωρίς να συναντήσεις άλλα αυτοκίνητα ή σπίτια. Σε μια τέτοια έρημο, ένας οδηγός άκουσε το λάστιχο του αυτοκινήτου του να κλατάρει.

Περισσότερο ενοχλήθηκε παρά ανησύχησε, μιας κι ήξερε πως είχε μαζί του ρεζέρβα και γρύλο. Κι ύστερα θυμήθηκε πως την περασμένη εβδομάδα είχε βγάλει τον γρύλο από το πορτμπαγκάζ κι είχε ξεχάσει να τον βάλει στη θέση του. Δεν είχε γρύλο. Κατά καλή του τύχη, πριν από πέντε περίπου χιλιόμετρα είχε περάσει μπροστά από ένα συνεργείο.

Άρχισε να περπατάει, λοιπόν, λέγοντας στον εαυτό του: «Δεν υπάρχουν άλλα συνεργεία στην περιοχή. Είμαι στο έλεος του ανθρώπου που έχει το συνεργείο. Θα μπορούσε να με γδύσει κυριολεκτικά, για να μου δανείσει έναν γρύλο. Μπορεί να με χρεώσει τα μαλλιά της κεφαλής μου. Μπορεί να μου ζητήσει πενήντα δολάρια. Και δεν θα μπορώ να κάνω τίποτα για αυτό. Διάολε, ακόμη κι εκατόν πενήντα δολάρια μπορεί να μου ζητήσει. Άλλο που δεν θα θέλει να με εκμεταλλευτεί. Πόσο καθάρματα είναι ορισμένοι».

Και συνέχισε να μονολογεί αφηρημένα, μέχρι που έφτασε στο συνεργείο. Ο υπάλληλος τον είδε, βγήκε να τον υποδεχθεί και τον ρώτησε φιλικά: «Πώς μπορώ να σε βοηθήσω;».
Κι ο οδηγός απάντησε: «Βρε, δεν πάτε στον διάολο, κι εσύ κι ο γρύλος σου;».

Υπάρχει η πιθανότητα να μην αντιλαμβανόμαστε καν πως λέμε ιστορίες στον εαυτό μας και να μη συνειδητοποιούμε την επίδραση που έχουν πάνω μας. Ανταποκρινόμαστε σε σενάρια της φαντασίας μας σαν να ήταν πραγματικά. Κι όταν οραματιζόμαστε κάτι, μπορεί να συμβεί, επειδή –είτε συνειδητοποιούμε τις φαντασιώσεις μας είτε όχι– αυτό είναι που περιμένουμε να συμβεί.

Όλοι έχουμε ακούσει για ανθρώπους που θα ήθελαν πραγματικά να έχουν ένα ταίρι, αλλά λένε στον εαυτό τους πως δεν μπορούν να εμπιστευθούν τους δυνητικούς συντρόφους τους. Κι έτσι αντιδρούν με δυσπιστία απέναντί τους και δεν σταματούν να τους δοκιμάζουν.

Θα έμεναν μαζί μου, αν ήμουν στ’ αλήθεια κακότροπη όλη την ώρα; Δεν έχουν πρόθεση να κάνουν κάτι τέτοιο. Το κάνουν εξαιτίας της ιστορίας που λένε στον εαυτό τους για τους άλλους. Οι αυτοεκπληρούμενες προφητείες κάνουν ακριβώς αυτό: Βγαίνουν αληθινές.

Ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας που λέμε στον εαυτό μας ανάγεται στη δυναμική της πρώτης μας οικογένειας.

Κολλάμε σε μια ιστορία, όπως ο φίλος μας που δεν είχε γρύλο, αλλά πίστευε ακράδαντα πως οι άνθρωποι εκμεταλλεύονται πάντα τους άλλους. Πρέπει να έχουμε αυτεπίγνωση, λοιπόν. Τι είδους ιστορίες λέμε στον εαυτό μας για τους άλλους; Σε ποια δυναμική μάς παρασύρουν και πώς καθορίζουν το νόημα που δίνουμε στα πράγματα; Όλοι θέλουμε να πιστεύουμε πως έχουμε ανοιχτό μυαλό κι είμαστε ικανοί να αλλάζουμε άποψη υπό το φως νέων στοιχείων, αλλά οι περισσότεροι έχουμε την τάση να παίρνουμε αποφάσεις εξαιρετικά γρήγορα. Στη συνέχεια επεξεργαζόμαστε τα στοιχεία όχι με ανοιχτό μυαλό αλλά με φίλτρα, δεχόμενοι μόνο εκείνα τα στοιχεία που ενισχύουν την αρχική μας εντύπωση.

Είναι φοβερά εύκολο να πέσουμε στην παγίδα τού να πιστεύουμε πως το να έχουμε δίκιο είναι σημαντικότερο από το να είμαστε δεκτικοί.

Αν προσπαθήσουμε να αποστασιοποιηθούμε από τις σκέψεις μας κι εξασκηθούμε σε αυτό, θα μάθουμε να τις παρατηρούμε σαν να τις βλέπουμε από μακριά. Με αυτόν τον τρόπο, ίσως ανακαλύψουμε πως ο τρόπος που σκεφτόμαστε οφείλεται σε μια παλιότερη και διαφορετική ιστορία από αυτή που βιώνουμε στο παρόν. […] Γι’ αυτό είναι σημαντικό να κατανοήσουμε το παρελθόν μας.

Ο διαλογισμός, η ψυχοθεραπεία ή κάποια άσκηση, όπως το γενεόγραμμα, μπορούν να μας φανούν χρήσιμα. Οι αντιδράσεις μας περιέχονται στις ιστορίες που λέμε, στις ιστορίες που ακούμε και στις φαντασιώσεις του παρελθόντος μας. Κι όλα αυτά διαμορφώνουν τη συμπεριφορά μας. […]

Είναι πολλές οι δυναμικές που κληρονομούνται από τις προηγούμενες γενιές ή καθιερώνονται από τις προσαρμογές των παιδικών μας χρόνων σε ένα περιβάλλον που πλέον μας είναι ξένο.

Ένα παράδειγμα είναι η στάση μας απέναντι στα χρήματα. Μπορεί να κυνηγάμε το χρήμα σε βάρος των σχέσεών μας ή να πιστεύουμε πως έχουμε περισσότερο ή λιγότερο από αυτό που πραγματικά έχουμε. Συχνά, τα χρήματα είναι μια μεταφορά για το πόσο ασφαλείς αισθανόμαστε στις σχέσεις μας. Για παράδειγμα: Αν δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τον φόβο μας πως θα χάσουμε την αγάπη, αντικαθιστούμε αυτόν τον φόβο απαριθμώντας τους λόγους για τους οποίους πρέπει να είμαστε φειδωλοί με τα οικονομικά μας. Ύστερα υπάρχουν κι άλλες στάσεις που χρειάζονται εξηγήσεις.

Αν κινούμαστε διαρκώς, δεν είμαστε ποτέ ικανοποιημένοι με αυτήν την πόλη ή με εκείνο το σπίτι, με την τάδε χώρα ή με τη δείνα ήπειρο, και σκαρφιζόμαστε λόγους για τους οποίους πρέπει να μετακινηθούμε ξανά, η λύση πιθανότατα βρίσκεται στον ψυχισμό μας, κι όχι στη γεωγραφία, σε μια τοποθεσία ή στο φέρσιμο των κατοίκων της. Υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα που θα μπορούσα να παραθέσω για να παρουσιάσω βαλτωμένα μοτίβα σκέψεων, αντιδράσεων κι ενεργειών, ώστε να εξηγήσω με ποιους τρόπους εκμεταλλευόμαστε τη λογική για να μας εμποδίσει να ανακαλύψουμε περισσότερα για τα συναισθήματά μας.

Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να εξετάσουμε τις επαναλήψεις στις ιστορίες που λέμε στον εαυτό μας για τους άλλους – την επεξεργασία της ιστορίας κι όχι μόνο το επιφανειακό περιεχόμενό της.

Στη συνέχεια μπορούμε να αρχίσουμε να πειραματιζόμαστε, πρώτα αλλάζοντας το φίλτρο μέσα από το οποίο βλέπουμε τον κόσμο, κι ύστερα διορθώνοντας την ιστορία, για να αποκτήσουμε ευελιξία στα σημεία όπου είχαμε βαλτώσει.

Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο Μην τρελαίνεσαι! της Philippa Perry που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα στο dioptra.gr και σε όλα τα συνεργαζόμενα βιβλιοπωλεία.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...