Μύθοι και αλήθειες γύρω από τη γονική αποξένωση

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η γονική αποξένωση δεν είναι ετικέτα, είναι δυναμική σχέσης με πραγματικές συνέπειες στο παιδί.

Το ότι το PAS (Parental Alienation Syndrome- Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης)  δεν εντάχθηκε ως αυτόνομη διαταραχή στο DSM-5-TR και στο ICD-11 δεν σημαίνει ότι το φαινόμενο δεν υπάρχει.

Σημαίνει ότι η επιστημονική κοινότητα χειρίζεται την Γονική Αποξένωση ως πρόβλημα σχέσης και όπου τεκμηριώνεται βλάβη, ως ψυχολογική κακοποίηση.

Στόχος είναι η ακρίβεια και η ασφάλεια του παιδιού.

Το DSM-5-TR πρόσθεσε την παρατεινόμενη διαταραχή πένθους και επικαιροποίησε κωδικούς χωρίς να εισαγάγει διάγνωση γονικής αποξένωσης.

Μύθος
Αφού το PAS δεν είναι διάγνωση, τότε η γονική αποξένωση δεν υπάρχει.

Αλήθεια
Τα διεθνή εγχειρίδια την αποτυπώνουν στο πεδίο των προβλημάτων σχέσης. Στο DSM-5-TR χρησιμοποιούνται οι κατηγορίες Parent-Child Relational Problem και Child Affected by Parental Relationship Distress. Στο ICD-11 χρησιμοποιείται το QE52.0 Caregiver-Child Relationship Problem. Αυτά είναι εργαλεία κλινικής προσοχής, όχι νέες διαγνώσεις.

Τι λένε οι θεσμοί
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διευκρινίζει ότι ο όρος parental alienation δεν είναι όρος υγείας και δεν περιλαμβάνεται ως τέτοιος στο ICD-11. Η ουσία του καλύπτεται από την κατηγορία προβλημάτων σχέσης, ιδίως το QE52.0. Ο WHO έχει επίσης αφαιρέσει τον όρο parental alienation από το ευρετήριο του ICD-11, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για όρο νομικού κυρίως περιβάλλοντος και ότι η ουσία του αποτυπώνεται στην κατηγορία Caregiver-Child Relationship Problem. Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία δεν έχει επίσημη θέση υπέρ του PAS ως διάγνωσης και επιμένει στην προσεκτική διερεύνηση ισχυρισμών βίας.

Τι λέει η κλινική πράξη
Μιλάμε για μοτίβα συστηματικής απαξίωσης, παρεμπόδισης επαφής και χειραγώγησης, που συνδυάζονται με υψηλή σύγκρουση και επηρεάζουν το παιδί σε συναίσθημα, συμπεριφορά, σχολική επίδοση και σχέσεις. Η σωστή πρακτική είναι περιγραφική, με πολλαπλές πηγές και με διαφορική αποτίμηση. Διαχωρίζεται η αδικαιολόγητη απομάκρυνση από την προστατευτική απομάκρυνση όταν υπάρχουν ενδείξεις βίας. Οι επιπτώσεις σε αυτοεκτίμηση, άγχος, καταθλιπτικά στοιχεία και σχέσεις καταγράφονται σε ανασκοπήσεις και εμπειρικές μελέτες.

Τι δεν κάνουμε
Δεν βαφτίζουμε σύνδρομο, δεν αγνοούμε καταγγελίες βίας, δεν χρησιμοποιούμε τη μη ένταξη στα εγχειρίδια ως άλλοθι για αδράνεια. Η άρνηση ή απροθυμία του παιδιού δεν συνιστά από μόνη της απόδειξη χειραγώγησης. Απαιτούνται συγκεκριμένα κριτήρια, σαφής τεκμηρίωση και σύγκριση εναλλακτικών εξηγήσεων πριν συναχθούν αποξενωτικές συμπεριφορές.

Τι κάνουμε στην πράξη
Περιγράφουμε γεγονότα, διάρκεια, ένταση, εμπόδια επαφής, λειτουργική έκπτωση του παιδιού. Διαχωρίζουμε αδικαιολόγητη απομάκρυνση από προστατευτική απομάκρυνση όταν υπάρχουν ενδείξεις βίας. Κωδικοποιούμε με CAPRD και Parent-Child Relational Problem στο DSM-5-TR και με QE52.0 στο ICD-11. Όταν στοιχειοθετείται κακοποίηση, χρησιμοποιούμε τους κατάλληλους κωδικούς κακοποίησης.

Η ελληνική οπτική
Στην κλινική και ψυχιατροδικαστική πράξη στην Ελλάδα, η γονική αποξένωση περιγράφεται ως πρόβλημα σχέσης με παθολογική τριγωνοποίηση και όχι ως αυτόνομη διάγνωση. Το κείμενο του δρ. Βούρδα συνοψίζει την κλινική εικόνα ως δυσανάλογη και επίμονη απόρριψη του ενός γονέα χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, η οποία αναπτύσσεται πάνω σε εκστρατεία απαξίωσης και σε μοτίβα χειραγώγησης.

Προκρίνει πολυεπιστημονική αξιολόγηση με καταγραφή συγκεκριμένων συμπεριφορών, διάρκεια και ένταση και ρητή διαφορική αποτίμηση από περιπτώσεις προστατευτικής απομάκρυνσης λόγω βίας.

Στο επίπεδο της νομολογίας και της πρακτικής των δικαστηρίων, το άρθρο του εφέτη Ιωάννη Βαλμαντώνη περιγράφει τη χειραγώγηση του παιδιού και την υπονόμευση του δεσμού με τον άλλον γονέα ως μορφή ψυχολογικής βίας και παραθέτει ελληνικές και ευρωπαϊκές αποφάσεις με έμφαση στις θετικές υποχρεώσεις του κράτους.

Το άρθρο 1532 του Αστικού Κώδικα προβλέπει την αφαίρεση της γονικής μέριμνας ή επιμέλειας όταν η άσκησή της γίνεται με τρόπο που βλάπτει σοβαρά το παιδί.
Ο νόμος 4800/2021 (ΦΕΚ Α 81/2021) αναμόρφωσε τις σχέσεις γονέων και τέκνων με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού και την αποτελεσματική οργάνωση της επικοινωνίας.

Η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία και ο Συνήγορος του Πολίτη
Η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία τοποθετεί το ζήτημα στο πεδίο των οικογενειακών σχέσεων και της αναπτυξιακής ψυχολογίας και ζητά αξιολόγηση με κριτήρια σχέσης, χωρίς ιατρικοποίηση.
Ο Συνήγορος του Πολίτη αναδεικνύει την ανάγκη έγκαιρης και συντονισμένης παρέμβασης ώστε να διασφαλίζεται η προσωπική σχέση του παιδιού με αμφότερους τους γονείς πριν παγιωθεί η ρήξη.

Εθνικό πρωτόκολλο αξιολόγησης
Η ελληνική πολιτεία οφείλει να προχωρήσει στη θεσμοθέτηση ενιαίου πρωτοκόλλου αξιολόγησης προβλημάτων επαφής, με διεπιστημονική σύνθεση, σαφή διαχωρισμό ρόλων και ενιαία διαδικασία για όλους τους φορείς. Ένα τέτοιο πρωτόκολλο θα διασφαλίζει ότι οι περιπτώσεις αδικαιολόγητης απομάκρυνσης και οι περιπτώσεις πραγματικού κινδύνου θα διαγιγνώσκονται με τρόπο αξιόπιστο, παιδοκεντρικό και νομικά τεκμηριωμένο.

Όρια και διακρίσεις
Η γονική αποξένωση δεν χρησιμοποιείται για να σβήσει την ενδοοικογενειακή βία. Πρώτα γίνεται έλεγχος για βία και εξαναγκαστικό έλεγχο, έπειτα αξιολόγηση της σχέσης και των συμπεριφορών. Τα διεθνή πρωτόκολλα συνιστούν διαφορική αποτίμηση χωρίς γρήγορες ετικέτες και με τεκμηρίωση από πολλαπλές πηγές.

GREVIO και Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης 
Η Επιτροπή GREVIO, που εποπτεύει την εφαρμογή της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, στην Έκθεση Αξιολόγησης για την Ελλάδα (Baseline Evaluation Report Greece, 14 Νοεμβρίου 2023), καταδικάζει ρητά τη χρήση του λεγόμενου «συνδρόμου γονικής αποξένωσης (PAS)» ή συναφών εννοιών στις δικαστικές διαδικασίες επιμέλειας.

Επισημαίνει ότι οι ισχυρισμοί θυμάτων για κακοποίηση έχουν απορριφθεί με επίκληση του PAS, το οποίο στερείται επιστημονικής βάσης και δεν αναγνωρίζεται σε καμία διεθνή ταξινόμηση. Ωστόσο η GREVIO δεν αρνείται την ύπαρξη προβλημάτων επαφής ή συγκρούσεων γονέων, αλλά τονίζει ότι κάθε αναφορά σε αποξενωτικές συμπεριφορές πρέπει να εξετάζεται με διαφορική αποτίμηση, με προτεραιότητα στην ασφάλεια των θυμάτων και σύμφωνα με τις επιταγές του Άρθρου 31 της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης.

Ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο και θετικές υποχρεώσεις
Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο άρθρο 8 αναγνωρίζει το δικαίωμα σεβασμού της οικογενειακής ζωής και επιβάλλει θετικές υποχρεώσεις στα κράτη για έγκαιρη και αποτελεσματική επιβολή αποφάσεων επαφής όταν αυτό υπηρετεί το συμφέρον του παιδιού. Ενδεικτικές αποφάσεις ανέδειξαν παραβιάσεις όταν οι αρχές δεν έλαβαν επαρκή μέτρα επανένωσης ή υπήρξαν υπερβολικές καθυστερήσεις.

Διεθνείς κατευθύνσεις πρακτικής
Οι διεθνείς φορείς προκρίνουν περιγραφική και παιδοκεντρική αποτίμηση. Τα προβλήματα επαφής αντιμετωπίζονται ως πολυπαραγοντικό πεδίο όπου πρώτα εξετάζεται ασφάλεια και κίνδυνος, στη συνέχεια οι λόγοι αντίστασης ή άρνησης του παιδιού και τέλος η στόχευση παρεμβάσεων. Η καθοδήγηση του Family Justice Council και τα επικαιροποιημένα εργαλεία της Cafcass συγκλίνουν σε αυτή τη γραμμή.

Δικαιώματα του παιδιού
Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναγνωρίζει το δικαίωμα του παιδιού να διατηρεί σχέσεις και άμεση επαφή και με τους δύο γονείς εκτός αν αυτό αντίκειται στο συμφέρον του παιδιού, καθώς και το δικαίωμά του να ακούγεται σε κάθε διαδικασία που το αφορά.

Ερευνητικό υπόβαθρο και μεθοδολογική σημείωση
Η μη ένταξη του PAS ως διάγνωσης δεν ακυρώνει τη συσσωρευμένη βιβλιογραφία για επιπτώσεις από αποξενωτικές συμπεριφορές. Ανασκοπήσεις και εμπειρικές μελέτες καταγράφουν συσχετίσεις με άγχος, καταθλιπτικά στοιχεία, χαμηλή αυτοεκτίμηση και δυσκολίες σχέσεων. Οι κλινικές εκθέσεις οφείλουν να αποφεύγουν αιτιοκρατικές υπεραπλουστεύσεις, να διαχωρίζουν την αδικαιολόγητη απομάκρυνση από την προστατευτική απομάκρυνση και να χρησιμοποιούν εργαλεία γενικής ψυχοπαθολογίας και λειτουργικής έκπτωσης αντί για ετικέτες συνδρόμου.

Διεθνή προγράμματα επανένωσης
Σε διεθνές επίπεδο αναπτύσσονται προγράμματα επανένωσης και οικογενειακής αποκατάστασης όπως το Family Bridges, το Turning Points for Families και τα πρωτόκολλα του O’Brien Institute, τα οποία βασίζονται σε πολυεπίπεδη συνεργασία επαγγελματιών ψυχικής υγείας και οικογενειακών δικαστηρίων. Τα προγράμματα αυτά λειτουργούν με γνώμονα την ασφάλεια, τη διαφάνεια και την επανόρθωση του δεσμού παιδιού-γονέα, όταν η απομάκρυνση δεν δικαιολογείται από πραγματικό κίνδυνο.

Κίνδυνοι κατάχρησης και ασφαλιστικές δικλείδες
Θεσμικοί φορείς έχουν επισημάνει την κατάχρηση του όρου σε μάχες επιμέλειας και την ανάγκη μεταρρυθμίσεων. Η γραμμή μας είναι σαφής, πρώτα η ασφάλεια και η διασταύρωση ισχυρισμών βίας, έπειτα η αποτύπωση της σχέσης και πάντοτε χωρίς ιατρικοποίηση.

Παραπομπές κωδικοποίησης V και Z

• Parent-Child Relational Problem, V61.20, Z62.820
• Child Affected by Parental Relationship Distress, V61.29, Z62.898
• ICD-11, QE52.0, Caregiver-Child Relationship Problem

Διευκρίνιση: οι κωδικοί T74.32 και T76.32 είναι της ICD-10-CM για επιβεβαιωμένη ή ύποπτη ψυχολογική κακοποίηση παιδιού. Στην Ελλάδα το επίσημο πρότυπο είναι το ICD-10 και η ελληνική προσαρμογή ICD-10-GrM.

Συμπέρασμα

Η μη ένταξη του PAS ως διάγνωσης δεν ακυρώνει την πραγματικότητα, η γονική αποξένωση υπάρχει και βλάπτει, το παιδί προστατεύεται όταν μιλάμε για γεγονότα και όχι για ετικέτες, όταν ελέγχουμε πρώτα τον κίνδυνο και όταν εφαρμόζουμε διαφορική αποτίμηση με πολλαπλές πηγές.

Η πράξη ακολουθεί την τεκμηρίωση, καταγράφουμε με CAPRD και PCRP στο DSM και με QE52.0 στο ICD-11 και όταν στοιχειοθετείται κακοποίηση ενεργοποιούμε τους αντίστοιχους κωδικούς και τα μέτρα προστασίας.

Η κλινική και θεσμική πορεία ευθυγραμμίζεται με τις οδηγίες AFCC, NCJFCJ, Family Justice Council και Cafcass, πρώτα ασφάλεια, μετά αιτιολόγηση της άρνησης ή της αντίστασης, έπειτα στοχευμένες παρεμβάσεις.

Στο νομικό πεδίο ζητούμε έγκαιρη και αποτελεσματική εκτέλεση αποφάσεων, όπως επιβάλλει το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Στο παιδικό δικαίωμα κρατάμε σταθερά το άρθρο 9 για τη διατήρηση προσωπικών σχέσεων και άμεσης επαφής και το άρθρο 12 για τη φωνή του παιδιού. Η καθυστέρηση παράγει βλάβη, ο χρόνος είναι παράγοντας κινδύνου, γι’ αυτό οι παρεμβάσεις οφείλουν να είναι έγκαιρες, στοχευμένες και παιδοκεντρικές.

Η θέση της αρθρογράφου

Κάθε φορά που μιλώ για τη γονική αποξένωση, δεν μιλώ για έναν όρο. Μιλώ για ένα παιδί που μαθαίνει να ζει χωρίς το βλέμμα που το αναγνώριζε. Για μια φωνή που σβήνει γιατί δεν ακούγεται. Για έναν γονιό που στέκει στην άκρη και προσπαθεί να εξηγήσει την απουσία του σε ένα παιδί που δεν φταίει.

Δεν είναι θεωρία. Είναι ράγισμα. Είναι ο τρόπος που το παιδί μαθαίνει να αμφιβάλλει για την αγάπη, να φοβάται την αλήθεια, να συρρικνώνει τον εαυτό του για να χωρέσει σε έναν κόσμο που το θέλει χωρισμένο.

Η επιστήμη μπορεί να το περιγράψει, το δίκαιο να το ορίσει, οι θεσμοί να το καταγράψουν. Μα κανείς τους δεν μπορεί να το νιώσει όπως ένας άνθρωπος που το ζει. Εκεί δεν χωράει καμία ταξινόμηση, καμία θεωρία, καμία σύγκρουση, παρά μόνο η ανάγκη να αποκατασταθεί το αυτονόητο, το δικαίωμα του παιδιού να ανήκει και στους δύο γονείς του, χωρίς φόβο και χωρίς χειραγώγηση.

Δεν χρειάζεται να ονομάσεις κάτι για να είναι αληθινό. Αρκεί να το αντικρίσεις. Η γονική αποξένωση δεν περιμένει εγχειρίδιο για να πονέσει ένα παιδί. Πονά στη σιωπή, μεγαλώνει στην αδράνεια, θεριεύει κάθε φορά που οι μεγάλοι κρύβονται πίσω από όρους αντί για πράξεις. Υπάρχει πριν από τις λέξεις και θα σταματήσει μόνο όταν η αλήθεια γίνει πιο δυνατή από την άρνηση.

Βιβλιογραφία  

American Psychiatric Association. 2022. APA releases DSM-5-TR. psychiatry.org/news-room/news-releases/apa-releases-diagnostic-and-statistical-manual-of

American Psychiatric Association. n.d. DSM-5-TR fact sheets. psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm/educational-resources/dsm-5-tr-fact-sheets

American Psychiatric Association. 2021. APA offers tips for understanding prolonged grief disorder. psychiatry.org/news-room/news-releases/apa-offers-tips-for-understanding-prolonged-grief

American Psychological Association. 2008. Statement on parental alienation syndrome. apa.org/news/press/releases/2008/01/pas-syndrome

Association of Family and Conciliation Courts, & National Council of Juvenile and Family Court Judges. 2022. Joint statement on parent-child contact problems. ncjfcj.org/wp-content/uploads/2022/08/NCJFCJ-AFCC-Joint-Statement.pdf

Baker, A. J. L. 2005. The long-term effects of parental alienation on adult children, a qualitative research study. The American Journal of Family Therapy, 33, 289–302. hdoi.org/10.1080/01926180590962129

Baker, A. J. L., & Ben-Ami, N. 2011. To turn a child against a parent is to turn a child against himself. Journal of Divorce & Remarriage, 52, 472–489. doi.org/10.1080/10502556.2011.609424

Bernet, W., Wamboldt, M. Z., & Narrow, W. E. 2016. Child affected by parental relationship distress. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 55, 571–579. doi.org/10.1016/j.jaac.2016.04.018

Cafcass. 2025. Understanding why a child does not want to spend family time with a parent. cafcass.gov.uk/sites/default/files/2025-07/Understanding%20why%20a%20child%20does%20not%20want%20to%20spend%20family%20time%20with%20a%20parent.pdf

Cafcass. n.d. Indicators of understanding why a child does not want to spend family time with a parent. cafcass.gov.uk/professionals/our-resources-professionals/child-impact-assessment-framework-ciaf/indicators-understanding-why-child-does-not-want-spend-family-time-parent

European Court of Human Rights. 2000. Ignaccolo-Zenide v. Romania, no. 31679/96. hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-58448

European Court of Human Rights. 2015. Kuppinger v. Germany, no. 62198/11. hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-150299

European Court of Human Rights. 2025. Contact rights, knowledge sharing card. ks.echr.coe.int/documents/d/echr-ks/contact-rights

Family Justice Council. 2024. Guidance on responding to a child’s unexplained reluctance, resistance or refusal to spend time with a parent and allegations of alienating behaviour. judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/12/Family-Justice-Council-Guidance-on-responding-to-allegations-of-alienating-behaviour-2024-1-1.pdf

Fidler, B. J., & Bala, N. 2010. Children resisting post-separation contact with a parent. Family Court Review, 48, 10–47. doi.org/10.1111/j.1744-1617.2009.01287.x

Johnston, J. R., & Sullivan, M. J. 2020. Parental alienation, in search of common ground. Family Court Review, 58, 270–292. doi.org/10.1111/fcre.12472

Kelly, J. B., & Johnston, J. R. 2001. The alienated child. Family Court Review, 39, 249–266. doi.org/10.1111/j.174-1617.2001.tb00609.x

Marques, T. M., Narciso, I., & Ferreira, L. 2020. Empirical research on parental alienation, a descriptive literature review. Children and Youth Services Review, 119, 105560. doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105560

Miralles, P., Godoy, C., & Hidalgo, M. D. 2021. Long-term emotional consequences of parental alienation exposure. Current Psychology, 42, 12055–12069. doi.org/10.1007/s12144-021-02537-2

O’Donohue, W., Benuto, L. T., & Bennett, N. 2016. Examining the validity of parental alienation syndrome. Journal of Child Custody, 13, 113–125. doi.org/10.1080/15379418.2016.1217758

Verhaar, S., Matthewson, M. L., & Bentley, C. 2022. The impact of parental alienating behaviours on adult mental health. Children, 9, 475. doi.org/10.3390/children9040475

Verrocchio, M. C., Marchetti, D., Carrozzino, D., Compare, A., & Fulcheri, M. 2019. Depression and quality of life in adults perceiving exposure to parental alienation behaviours. Health and Quality of Life Outcomes, 17, 14. doi.org/10.1186/s12955-019-1080-6

Office of the High Commissioner for Human Rights. 2023. Urgent reforms needed to protect women and children from violence in custody battles. ohchr.org/en/press-releases/2023/06/urgent-reforms-needed-protect-women-and-children-violence-custody-battles-un

United Nations Human Rights Council. 2023. Custody, violence against women and violence against children. A/HRC/53/36. ap.ohchr.org/Documents/dpage_e.aspx?si=A/HRC/53/36

World Health Organization. n.d. ICD-11 browser. hicd.who.int/browse11

World Health Organization. 2025. Parental alienation, frequently asked questions. who.int/standards/classifications/frequently-asked-questions/parental-alienation

Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics. n.d. ICD-10-CM browser tool. icd10cmtool.cdc.gov/

Βούρδας, Α. n.d. Γονεϊκή αποξένωση, μια διαγνωστική πρόκληση. hachildneeds2parents.gr/%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B1%CF%80%CE%BE%CE%B5%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CF%89%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CF%80%CF%81/

Βαλμαντώνης, Ι. 2022. Η γονική αποξένωση ως μορφή ενδοοικογενειακής βίας. Εθνική Σχολή Δικαστών. esdi.gr/wp-content/uploads/2022/seminars/12/endo-oikogeneiaki-via/valmantonis_2022.pdf

Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία. 2021. Κλινικά και ερευνητικά δεδομένα σε σχέση με τις γονικές πρακτικές. elpse.com/anakoinwseis/klinika-kai-ereunitika-dedomena-se-shesi-me-tis-gonikes-praktikes-tin-sunepimeleia-kai-ton-rolo-twn-gonewn-stin-anaptuksi-twn-paidiwn-prin-kai-meta-to-diazugio/

Συνήγορος του Πολίτη. 2019. Οι ενέργειες του Συνηγόρου του Πολίτη για καταπολέμηση της γονικής αποξένωσης. blod.gr/lectures/oi-energeies-tou-synigorou-tou-politi-gia-katapolemisi-tis-gonikis-apoksenosis/

Νόμος 4800/2021, ΦΕΚ Α 81. 2021. Μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων. dsanet.gr/Epikairothta/Nomothesia/81_2021.PDF

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ

AFCC – Association of Family and Conciliation Courts
Σύνδεσμος Οικογενειακών και Συμβιβαστικών Δικαστηρίων

APA – American Psychological Association
Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία 

APA (Psychiatric) – American Psychiatric Association
Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία 

CAPRD – Child Affected by Parental Relationship Distress
Παιδί που επηρεάζεται από τη γονεϊκή σχέση με συγκρούσεις (DSM-5-TR, κωδικός V61.29 / Z62.898)

CAFCASS – Children and Family Court Advisory and Support Service
Υπηρεσία Συμβουλευτικής και Υποστήριξης Οικογενειακών Δικαστηρίων (Ηνωμένο Βασίλειο)

CDC – Centers for Disease Control and Prevention
Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Η.Π.Α.)

DSM-5-TR – Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision
Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, Πέμπτη Έκδοση, Αναθεωρημένο Κείμενο 

ECHR – European Court of Human Rights
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

ECHR-KS – European Court of Human Rights – Knowledge Sharing
Πλατφόρμα ανταλλαγής γνώσης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

ΕΛΨΕ – Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία

FJC – Family Justice Council
Συμβούλιο Οικογενειακής Δικαιοσύνης (Ηνωμένο Βασίλειο)

HUDOC – Human Rights Documentation Database
Βάση δεδομένων τεκμηρίωσης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

ICD-10 – International Classification of Diseases, Tenth Revision
Διεθνής Ταξινόμηση Νοσημάτων, Δέκατη Αναθεώρηση 

ICD-10-CM – International Classification of Diseases, Tenth Revision, Clinical Modification
Διεθνής Ταξινόμηση Νοσημάτων, Δέκατη Αναθεώρηση, Κλινική Τροποποίηση (Αμερικανική εκδοχή)

ICD-10-GrM – International Classification of Diseases, Tenth Revision, Greek Modification
Ελληνική προσαρμογή της Διεθνούς Ταξινόμησης Νοσημάτων (ICD-10)

ICD-11 – International Classification of Diseases, Eleventh Revision
Διεθνής Ταξινόμηση Νοσημάτων, Ενδέκατη Αναθεώρηση 

NCJFCJ – National Council of Juvenile and Family Court Judges
Εθνικό Συμβούλιο Δικαστών Ανηλίκων και Οικογενειακών Δικαστηρίων (Η.Π.Α.)

OHCHR – Office of the High Commissioner for Human Rights
Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα 

PAS – Parental Alienation Syndrome
Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης 

PCRP – Parent-Child Relational Problem
Πρόβλημα σχέσης γονέα-παιδιού (DSM-5-TR, κωδικός V61.20 / Z62.820)

UN HRC – United Nations Human Rights Council
Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών

WHO – World Health Organization
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας 

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...