Όρια, είναι τα διαχωριστικά σημεία, στα οποία σταματάμε η συνεχίζουμε να ανεχόμαστε μια συμπεριφορά. Η οριοθέτηση, είναι η διαδικασία που θα σας απελευθερώσει και θα σας απενοχοποιήσει. Τα όρια που θέτει κάθε άνθρωπος στις σχέσεις που συνάπτει είναι πολύ σημαντικά.

Τα όρια που θέτουμε και ο τρόπος που τα επιβάλλουμε μας φέρνει σαν διαδικασία πιο κοντά στον πραγματικό μας εαυτό. Τα όρια δε θα έπρεπε να θεωρούνται αρνητικά, αφού είναι αναγκαίο συστατικό στην επικοινωνία μας.

Με τα προσωπικά όρια που θέτει ο καθένας μας, δε σημαίνει ότι δε σέβεται τον άλλον άνθρωπο. Σημαίνει απλώς ότι: εγώ σαν άτομο, σέβομαι εσένα, όσο σέβομαι και εμένα τον ίδιο.

Άλλωστε, ο βαθμός ωρίμασης του κάθε ανθρώπου, φαίνεται ξεκάθαρα από το βαθμό διαφοροποίησης του κάθε ατόμου, από τη μάζα. Έτσι, αποκτούμε και διαμορφώνουμε την ταυτότητά μας και σύμφωνα με αυτό, μπορούμε να θέσουμε τα όριά μας.

Είδη ορίων

Τα όρια μπορεί να είναι:

  • φυσικά, να αφορούν δηλαδή το σεβασμό που απαιτούμε απ;o τους άλλους για τα αντικείμενά μας,
  • διανοητικά, να αφορούν δηλαδή το σεβασμό στις σκέψεις μας,
  • σεξουαλικά, τα οποία αφορούν το ποιός, πώς και πότε θέλουμε να μας αγγίζει ερωτικά,
  • οικονομικά, που αφορούν τον τρόπο που χειριζόμαστε τα οικονομικά μας,
  • χρονικά, τα οποία αφορούν τον χρόνο που απαιτούμε και χρειαζόμαστε για να φέρουμε εις πέρας μια υποχρέωση,
  • συναισθηματικά, που έχει να κάνει με το σεβασμό που απαιτούμε για τα συναισθήματά μας και τέλος, κοινωνικά, τα οποία έχουν να κάνουν με το σεβασμό ως προς τις επιλογές που κάνουμε σχετικά με κοινωνικά ζητήματα.

Συνήθως, δυσκολευόμαστε να θέσουμε τα προσωπικά μας όρια και τους περιορισμούς μας στους άλλους, επειδή φοβόμαστε την απόρριψη. Θέλοντας να γίνουμε κοινωνικά αποδεκτοί, χαμηλώνουμε τα όριά μας και αποδεχόμαστε περισσότερες συμπεριφορές, ακόμα κι αν αυτές μας φθείρουν ψυχολογικά.

Δημιουργείστε ένα προσωπικό ημερολόγιο, μέσα στο οποίο θα καταγράφετε τους στόχους σας και τις προτεραιότητές σας. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να καθορίζουμε τον χρόνο που χρειάζεται κάθε υποχρέωσή μας και να μην τον σπαταλήσουμε σε εξωτερικούς παράγοντες που δεν αποτελούν προτεραιότητα.

Θέτοντας όρια και τηρώντας τα αυστηρά, ίσως χρειαστεί να πείτε «όχι» μερικές φορές.

Πολύ γρήγορα, θα συνειδητοποιήσετε ότι το άτομο, το οποίο λαμβάνει την άρνηση, θα στεναχωρηθεί ή θα απογοητευτεί και είναι απόλυτα λογικό. Ο θυμός και η στεναχώρια του όμως, είναι τα δικά του συναισθήματα και η ευθύνη για αυτά είναι ολόκληρη και μόνο δική τους. Δεν χρειάζεται να προκληθεί οίκτος από την πλευρά μας και να αντιστρέψουμε την απάντησή μας, διότι δεν θα βοηθήσει πραγματικά πουθενά.

Ταυτόχρονα, να θυμάστε πως δεν υπάρχει λόγος να δικαιολογηθείτε για την απάντησή σας, αφού αν το κάνετε, θα φαίνεται πως εσείς είστε ο υπαίτιος της κατάστασης. Εάν θέλετε και το κρίνετε απαραίτητο, μπορείτε να δώσετε λίγες παραπάνω λεπτομέρειες για την απάντησή σας, μόνο και μόνο για να κάνετε ακόμα πιο ξεκάθαρη τη θέση σας. Όταν αντιμετωπίζετε χειριστικές συμπεριφορές κρατήστε σταθερά τα όριά σας, χωρίς παραπάνω λεπτομέρειες, διότι θα χρειαστεί να είστε πιο διεκδικητικοί.

Όρια στη σχέση

Σε πρώτο στάδιο, θα πρέπει να αναγνωρίσετε την αξία σας, να δουλέψετε με την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμησή σας. Αξιολογείστε το κάθετί στη ζωή σας και σκεφτείτε πώς θα θέλατε να σας φέρονται οι άλλοι σε σχέση με αυτό.

Γνωρίστε τον εαυτό σας και ανακαλύψτε τις πραγματικές σας ανάγκες. Συζητήστε ειλικρινά με τον εαυτό σας και αναγνωρίστε πότε χρειάζεται να πείτε όχι. Όταν λαμβάνετε εσείς το όχι σαν απάντηση, μην το παίρνετε προσωπικά και μην απολογείστε.

Χτίστε γύρω σας ένα υποστηρικτικό σύστημα, το οποίο θα σέβεται τα όρια που έχετε θέσει και ταυτόχρονα, απομακρύνετε οποιονδήποτε άνθρωπο δείχνει να μη σας σέβεται.      

Βάζοντας όρια στα παιδιά

Τα παιδιά, από τη στιγμή που γεννιούνται ως και την ενηλικίωσή τους, έχουν ανάγκη και αναζητούν ένα ασφαλές περιβάλλον για να επιβιώσουν και να μεγαλώσουν. Οι γονείς, λοιπόν, θα πρέπει να προσφέρουν στα παιδιά το ασφαλές αυτό περιβάλλον που απαιτείται. Η ασφάλεια αυτή, παρέχεται μόνο με τη θέσπιση διακριτών και κατανοητών ορίων μέσα στα πλαίσια της οικογένειας.

Θέτοντας όρια, τα παιδιά γίνονται πιο υπεύθυνα, καλλιεργούν την ενσυναίσθησή τους, σέβονται τον εαυτό τους και τους άλλους ανθρώπους, γίνονται πιο αυθόρμητα και μεγαλώνουν έχοντας μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.

Βέβαια, ως γονείς, δε θα πρέπει να περιμένετε την αυστηρή τήρηση των κανόνων απο την πρώτη κιόλας στιγμή, που θα τους ορίσετε και μάλιστα, εάν παραβιαστούν, θα πρέπει να κατακριθεί η πράξη και όχι το ίδιο το παιδί. Αντίστοιχα, όταν τηρούνται, τα παιδιά θα πρέπει να επιβραβεύονται.

Οι κανόνες, θα πρέπει να είναι αντίστοιχοι της ηλικίας των παιδιών και θα πρέπει να ακολουθούνται και να τηρούνται από όλα τα μέλη της οικογένειας, ώστε να προσφέρουμε στο παιδί τα σωστά πρότυπα συμπεριφοράς προς μίμηση.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Μαρία Κυριακοπούλου
Ψυχολόγος, Msc στην Κοινωνική Ψυχολογία