Βάλε τα όρια σου

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Κατανοώντας τα όρια
Η δημιουργία υγιών ορίων οδηγεί στην αίσθηση ασφάλειας, αγάπης, ηρεμίας και σεβασμού. Είναι μια ένδειξη για το πώς επιτρέπετε στους άλλους να είναι παρόντες για εσάς και εσείς παρόντες για τους άλλους. Όμως δεν σταματάει εκεί.

Το νόημα των ορίων

• Σας προστατεύουν από το να δεσμεύεστε με πάρα πολλές υποχρεώσεις.
• Είναι πρακτική φροντίδας του εαυτού σας.
• Καθορίζουν τους ρόλους στις σχέσεις.
• Επικοινωνούν αποδεκτές και απαράδεκτες συμπεριφορές στις σχέσεις
• Είναι παράμετροι για να γνωρίζετε τι να περιμένετε στις σχέσεις.
• Είναι ένας τρόπος να ζητήσετε από τους άλλους να είναι παρόντες για εσάς με το να υποστηρίζουν τις ανάγκες σας.
• Είναι ένας τρόπος για να επικοινωνείτε τις ανάγκες σας στους άλλους.
• Είναι ένας τρόπος για να δημιουργείτε υγιείς σχέσεις.
• Είναι ένας τρόπος για να γίνεστε σαφείς.
• Είναι ένας τρόπος για να νιώθετε ασφαλείς.

Το όριο είναι ένα σημάδι για τους άλλους για το πώς πρέπει να σας συμπεριφερθούν. Μπορεί να είναι κάτι σαφές, όπως το να πείτε: «Πρόκειται να μοιραστώ κάτι μαζί σου που θα ήθελα να μείνει μεταξύ μας». Ή να είναι έμμεσο, όπως το να έχετε ένα καλάθι για παπούτσια και κάλτσες δίπλα στην εξώπορτα για τους καλεσμένους. Καθώς θέτετε τα όριά σας, είναι σημαντικό να έχετε επίγνωση ότι και οι άλλοι προσπαθούν να επικοινωνήσουν σε εσάς τα δικά τους.

Οι οικογενειακές μας ιστορίες και οι προσωπικότητές μας καθορίζουν πώς εφαρμόζουμε και αποδεχόμαστε τα όρια. Αν η οικογένειά σας λειτουργεί με άγραφους κανόνες ή αγνοεί συστηματικά τα όρια, είναι πολύ πιθανό να μεγαλώσετε χωρίς να διαθέτετε τις επικοινωνιακές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για να γίνετε σαφείς σχετικά με τις ανάγκες σας.

Για παράδειγμα, τα παιδιά των αλκοολικών, όταν ενηλικιωθούν, μπορεί να δυσκολευτούν να θέσουν όρια.

Οι γονείς με προβλήματα εθισμού συχνά περνούν το μήνυμα ότι τα όρια του παιδιού δεν είναι πιο σημαντικά από τον εθισμό του γονέα. Κι έτσι αυτά τα παιδιά μεγαλώνουν πασχίζοντας να κατανοήσουν και να θέσουν τα όριά τους. Αν η οικογένεια στην οποία μεγαλώσατε επικοινωνεί και σέβεται τα υγιή όρια, είναι πολύ πιθανό να έχετε την άνεση να τα θέτετε σε κάθε δεδομένη κατάσταση.

Η προσωπικότητα καθορίζει το επίπεδο άνεσής μας σε σχέση με το αν σεβόμαστε ή απορρίπτουμε τα όρια. Οι άνθρωποι με αγχώδεις διαταραχές είναι πιο επιρρεπείς στο να αντιδράσουν υπερβολικά όταν δοκιμάζονται. Ένα συχνό πρόβλημα είναι να διαχειριστούν το συναίσθημά τους, μιας και αυτοί οι άνθρωποι είναι ανίκανοι να αντιδράσουν ανάλογα με την εκάστοτε κατάσταση.

Οι άνθρωποι που εκδηλώνουν έντονα σημάδια δυσάρεστης συμπεριφοράς, όπως το να πρέπει πάντα να έχουν δίκιο, να τσακώνονται για το παραμικρό ή να αγωνίζονται να αποδεχτούν τις διαφορές στους άλλους, είναι πολύ πιθανό να προβάλλουν αντίσταση στα όρια. Το να είναι ανοιχτόμυαλοι (να είναι δεκτικοί στην αλλαγή) και να έχουν συνειδητοποίηση (προθυμία να μάθουν και να ωριμάσουν) είναι χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των ανθρώπων που είναι πιθανότερο ότι θα σεβαστούν τους περιορισμούς.

Τα όρια είναι ουσιώδη για όλες τις ηλικίες. Αλλάζουν μέσα στις σχέσεις, όπως αλλάζουν και οι άνθρωποι μέσα στις σχέσεις. Οι μεταβολές, όπως ο γάμος, οι σπουδές ή το ξεκίνημα μιας οικογένειας, συχνά απαιτούν καινούρια όρια.

Στην πραγματικότητα υπάρχουν τρία επίπεδα ορίων. Δείτε όσα αναφέρονται παρακάτω για να διαπιστώσετε αν κάποια σας φαίνονται γνώριμα.

Διάτρητα
Τα διάτρητα όρια είναι αδύναμα ή ανεπαρκώς εκφρασμένα και δεν είναι σκόπιμα επιβλαβή. Έχουν ως συνέπεια να αισθάνεστε εξαντλημένοι, να νιώθετε ότι έχετε αναλάβει πολλές υποχρεώσεις και οδηγούν σε κατάθλιψη, σε άγχος και σε σχέσεις με προβληματική δυναμική.

Τα διάτρητα όρια μοιάζουν με:

• Το να μοιράζεστε πάρα πολλές ιδιωτικές πληροφορίες
• Τη συνεξάρτηση
• Την υπερεμπλοκή (έλλειψη συναισθηματικού διαχωρισμού ανάμεσα σε εσάς και σε ένα άλλο άτομο)
• Την ανικανότητα να πείτε όχι
• Την ανάγκη να ευχαριστείτε τους άλλους
• Το να εξαρτάστε από την κριτική των άλλων
• Το να παραλύετε από τον φόβο της απόρριψης
• Το να αποδέχεστε την κακομεταχείριση

Παραδείγματα περιπτώσεων διάτρητων ορίων:

• Λέτε ναι σε πράγματα που δεν θέλετε να κάνετε
• Δανείζετε χρήματα σε ανθρώπους επειδή νιώθετε υποχρεωμένοι σε αυτούς ή όταν δεν έχετε το κεφάλαιο για να το κάνετε

Άκαμπτα
Στο άλλο άκρο βρίσκονται τα άκαμπτα όρια, που αφορούν τα τείχη που χτίζετε για να κρατήσετε τους άλλους έξω ως έναν τρόπο για να παραμείνετε ασφαλείς. Όμως το να παραμένετε ασφαλείς με το να οχυρώνεστε δεν είναι υγιές και οδηγεί σε ένα διαφορετικό σύνολο προβλημάτων. Ενώ τα διάτρητα όρια καταλήγουν σε ανθυγιεινή οικειότητα (υπερεμπλοκή), τα άκαμπτα όρια είναι ένας μηχανισμός αυτοπροστασίας που στόχος του είναι να δημιουργήσει απόσταση.

Τυπικά, αυτό οφείλεται είτε στον φόβο του να φανείτε ευάλωτοι είτε σε ιστορικό περιστάσεων όπου πέσατε θύμα εκμετάλλευσης. Οι άνθρωποι με άκαμπτα όρια δεν επιτρέπουν τις εξαιρέσεις στους αυστηρούς κανόνες τους ακόμα και στην περίπτωση που θα ήταν υγιές για αυτούς να το κάνουν. Αν ένα άτομο με άκαμπτα όρια πει «Δεν δανείζω ποτέ χρήματα σε άλλους», δεν πρόκειται ποτέ να ξεστρατίσει από αυτή την τακτική, ακόμα κι όταν ένας φίλος που συνήθως δεν δανείζεται χρήματα βρεθεί σε μια κρίση.

Τα άκαμπτα όρια μοιάζουν με:

• Το να μη μοιράζεστε ποτέ τίποτα
• Το να χτίζετε τείχη
• Το να αποφεύγετε να φανείτε ευάλωτοι
• Το να αποκόπτεστε από τους άλλους
• Το να έχετε πολύ υψηλές απαιτήσεις από τους άλλους
• Το να επιβάλλετε αυστηρούς κανόνες

Παραδείγματα περιπτώσεων άκαμπτων ορίων:

• Λέτε όχι αυστηρά ως μέθοδο για να αποθαρρύνετε τους άλλους να σας ζητήσουν κάτι άλλο στο μέλλον
• Εφαρμόζετε τον κανόνα ότι ποτέ δεν θα κρατήσετε τα παιδιά της αδελφής σας

Υγιή
Τα υγιή όρια είναι εφικτά όταν το παρελθόν δεν στοιχειώνει τις αλληλεπιδράσεις σας με τους άλλους στο παρόν σας. Απαιτούν επίγνωση των συναισθηματικών, ψυχικών και σωματικών αποθεμάτων σας σε συνδυασμό με σαφή επικοινωνία.

Τα υγιή όρια μοιάζουν με:

• Το να είστε ξεκάθαροι όσον αφορά τις αξίες σας
• Το να αφουγκράζεστε τη δική σας γνώμη
• Το να μοιράζεστε με τους άλλους αναλόγως
• Το να δείχνετε με υγιή τρόπο ότι είστε ευάλωτοι, όταν βρίσκεστε με ανθρώπους που έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη σας
• Το να έχετε την άνεση να πείτε όχι
• Το να έχετε την άνεση να ακούσετε το όχι χωρίς να το πάρετε προσωπικά

Παραδείγματα περιπτώσεων υγιών ορίων:

• Να λέτε όχι χωρίς να απολογείστε, επειδή είναι η υγιέστερη επιλογή για εσάς τη δεδομένη στιγμή
• Να υποστηρίζετε οικονομικά τους άλλους, όταν είναι το σωστό και όταν μπορείτε να το κάνετε χωρίς να προκαλείτε οικονομική βλάβη στον εαυτό σας

Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο Βάλε τα όριά σου της Nedra Glover Tawwab που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα στο dioptra.gr και σε όλα τα συνεργαζόμενα βιβλιοπωλεία.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...