Άντρες από τον Άρη, γυναίκες από την Αφροδίτη ή απλώς άνθρωποι;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Υπάρχει κάτι πολύ παράξενο στον τρόπο που μιλάμε σήμερα για άντρες και γυναίκες. Λες και μιλάμε για δύο διαφορετικά είδη που έτυχε να συγκατοικούν στον ίδιο πλανήτη. Άνοιξε για λίγο TikTok, Instagram ή YouTube και θα καταλάβεις αμέσως τι εννοώ.

«Τι πραγματικά θέλουν οι γυναίκες.» «Πώς σκέφτεται ένας alpha male.» «5 βήματα για να τον κάνεις obsessed.» «Πώς να ρίξεις όποια γυναίκα θέλεις.» «Γιατί οι άντρες δεν ερωτεύονται.» «Γιατί οι γυναίκες βαριούνται τους καλούς άντρες.»

Και κάπως έτσι, σιγά σιγά, ο άνθρωπος εξαφανίζεται. Μένει μόνο το φύλο του.

Σαν κάθε άντρας να είναι παραλλαγή του ίδιου software και κάθε γυναίκα ένα update άλλης εφαρμογής. Το τρομακτικό είναι πως όλο αυτό παρουσιάζεται συχνά σαν “επιστήμη”. Λίγη εξελικτική ψυχολογία πεταμένη πρόχειρα, δύο λέξεις για ορμόνες, λίγο dopamine εδώ, λίγο attachment theory εκεί και ξαφνικά κάποιος που έκανε ένα τρίμηνο σεμινάριο σχέσεων σου εξηγεί γιατί “οι γυναίκες λειτουργούν έτσι”. Οι “ειδικοί σχέσεων” σου μαθαίνουν πώς να χειραγωγείς, όχι πώς να αγαπάς. Και φυσικά πουλάει. Γιατί η πολυπλοκότητα δεν πουλάει τόσο όσο η βεβαιότητα.

Η φράση «ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός» δεν θα γίνει viral. Η φράση «οι γυναίκες θέλουν άντρες που δεν τις θέλουν» θα γίνει. Γιατί ο άνθρωπος όταν πληγώνεται ψάχνει απλές εξηγήσεις. Θέλει να βρει μοτίβο. Να μειώσει το χάος.

Αν μια γυναίκα τον απέρριψε, είναι πολύ πιο εύκολο να πιστέψει ότι «οι γυναίκες είναι ψιλομύτες» παρά να αντέξει ότι ένας συγκεκριμένος άνθρωπος απλώς δεν συνδέθηκε μαζί του. Αν ένας άντρας εξαφανίστηκε συναισθηματικά, είναι πιο ανακουφιστικό να πεις «οι άντρες φοβούνται την οικειότητα» παρά να δεις ότι ίσως μιλάς για έναν άνθρωπο με φόβο, τραύμα ή ανωριμότητα. Κάπως έτσι αρχίζει η γενίκευση. Η μεγάλη αρρώστια των σχέσεων.

Παίρνουμε μια εμπειρία με έναν άνθρωπο και τη μετατρέπουμε σε θεωρία για ολόκληρο το φύλο. Μία γυναίκα χειριστική; «Οι γυναίκες κάνουν manipulation.» Έιναι «υπερευαίσθητη», «υστερική».

Είναι ενας άντρας συναισθηματικά απόμακρος;

«Οι άντρες δεν επικοινωνούν.» Είναι «τοξικός», «νάρκισσος». Και μετά απορούμε γιατί υπάρχει τέτοια πόλωση ανάμεσα στα φύλα. Η αλήθεια είναι πολύ λιγότερο κινηματογραφική από αυτά που βλέπεις στα reels. Οι περισσότερες έρευνες στην ψυχολογία δείχνουν ότι άντρες και γυναίκες μοιάζουν πολύ περισσότερο απ’ όσο διαφέρουν. Η Janet Hyde το έδειξε ξεκάθαρα με το Gender Similarities Hypothesis. Στις περισσότερες ψυχολογικές μεταβλητές, οι διαφορές είναι μικρές έως μέτριες. Αλλά αυτή η πληροφορία είναι βαρετή για το internet.

Δεν μπορείς να χτίσεις online cult γύρω από το: «Οι άνθρωποι είναι αρκετά περίπλοκοι και οι διαφορές των φύλων συχνά υπεραπλουστεύονται.»

Αντίθετα, μπορείς πολύ εύκολα να χτίσεις περιουσία λέγοντας σε ανασφαλείς άντρες ότι υπάρχει “γυναικείος κώδικας” που αν τον μάθουν θα αποκτήσουν πρόσβαση στις γυναίκες σαν να ξεκλειδώνουν νέα πίστα σε videogame. Και μπορείς εξίσου εύκολα να χτίσεις κοινό πείθοντας πληγωμένες γυναίκες ότι οι άντρες είναι συναισθηματικά ανάπηροι κυνηγοί επιβεβαίωσης που φοβούνται τις δυναμικές γυναίκες.

Η πόλωση έχει τεράστια οικονομική αξία.

Ένας άνθρωπος που βλέπει το άλλο φύλο σαν εχθρό ή γρίφο καταναλώνει ασταμάτητα περιεχόμενο. Ψάχνει τεχνικές. Στρατηγικές. “Signs”. Κρυμμένα νοήματα. Θέλει να προστατευτεί. Και όταν φοβάσαι, αγοράζεις πιο εύκολα. Οπότε εμφανίζονται οι “ειδικοί”. Ο άλλος σου λέει με απόλυτη σοβαρότητα ότι αν απαντήσεις γρήγορα σε μήνυμα «χάνεις αξία». Κάποιος άλλος εξηγεί γιατί πρέπει να αγνοήσεις μια γυναίκα για να κολλήσει. Άλλη σου λέει ότι οι άντρες ενεργοποιούνται μόνο αν τους στερήσεις προσοχή. Και όλοι αυτοί μιλάνε λες και οι ανθρώπινες σχέσεις είναι manual χρήσης πλυντηρίου. Το πιο αστείο είναι ότι αν ακούσεις αρκετά αυτούς τους ανθρώπους, αρχίζεις να μην βλέπεις πια πρόσωπα. Βλέπεις patterns. Συμπεριφέρεσαι στον άλλον σαν να είναι στερεότυπο πριν γίνει άνθρωπος.

Και μετά λες ότι “δεν υπάρχουν αληθινές σχέσεις”. Πώς να υπάρξουν; Έχεις πάψει να συναντάς ανθρώπους. Συναντάς θεωρίες. Και μετατρέπεσαι και εσύ σε κάτι ψεύτικο. Και ναι, υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα φύλα. Προφανώς. Η βιολογία, οι ορμόνες, οι εξελικτικοί ρόλοι, οι κοινωνικές προσδοκίες επηρεάζουν συμπεριφορές. Για χιλιάδες χρόνια άντρες και γυναίκες χρειάστηκε να υιοθετήσουν διαφορετικούς ρόλους επιβίωσης και αυτό άφησε αποτύπωμα. Οι άντρες συνδέθηκαν περισσότερο με ανταγωνισμό, ρίσκο, εξωτερική δράση. Οι γυναίκες περισσότερο με φροντίδα, κοινωνική συνοχή, συναισθηματική εγρήγορση. Αυτές οι τάσεις υπάρχουν. Το πρόβλημα ξεκινά όταν οι τάσεις γίνονται ταυτότητα.

Άλλο να πεις:

«Υπάρχουν κάποιες μέσες διαφορές.» Και άλλο: «Οι άντρες είναι έτσι.» «Οι γυναίκες είναι αλλιώς.» Εκεί η επιστήμη σταματά και ξεκινά η ιδεολογία. Γιατί στην πραγματικότητα, πολλά από αυτά που αποδίδουμε στο φύλο είναι απλώς ανθρώπινα μοτίβα. Ο φόβος εγκατάλειψης δεν είναι γυναικείο χαρακτηριστικό. Η δυσκολία με την οικειότητα δεν είναι αντρικό χαρακτηριστικό. Η ανάγκη για επιβεβαίωση δεν έχει φύλο. Ο χειρισμός δεν έχει φύλο. Ο ναρκισσισμός δεν έχει φύλο. Η ανασφάλεια δεν έχει φύλο.

Απλώς εκφράζονται διαφορετικά. Και κάπου εκεί αρχίζουμε να μπερδεύουμε τον άνθρωπο με την κατηγορία.

Ένας άντρας πληγώνει μια γυναίκα και αμέσως εμφανίζεται η λέξη «μισογύνης» «τοξικός». Ενώ τις περισσότερες φορές απλώς μιλάμε για έναν ανώριμο, φοβισμένο ή εγωκεντρικό άνθρωπο που θα πλήγωνε οποιονδήποτε βρισκόταν δίπλα του. Αντίστοιχα, υπάρχουν γυναίκες που εξευτελίζουν, χειρίζονται, χρησιμοποιούν ανθρώπους συναισθηματικά ή τους αντιμετωπίζουν εργαλειακά. Εκεί όμως σπάνια εμφανίζεται κάποιος μεγάλος κοινωνικός χαρακτηρισμός. Συνήθως λέμε ότι “είναι πληγωμένη”, “μπερδεμένη”, “δύσκολη”.

Παρατήρησε το λίγο.

Στους άντρες συχνά αποδίδουμε ιδεολογία. Στις γυναίκες αποδίδουμε συναίσθημα. Και οι δύο γενικεύσεις είναι προβληματικές. Το πιο ειρωνικό από όλα είναι ότι όσο περισσότερο μιλάμε για ισότητα, τόσο περισσότερο μοιάζουμε εθισμένοι στις διαφορές. Σαν να υπάρχει μια ανάγκη να αποδειχθεί ότι τα δύο φύλα είναι καταδικασμένα να μην καταλαβαίνουν το ένα το άλλο. Γιατί αυτό βολεύει. Αν ο άλλος είναι “άλλο είδος”, τότε δεν χρειάζεται να τον καταλάβεις πραγματικά. Αρκεί να μάθεις τις τεχνικές του. Να προβλέψεις τη συμπεριφορά του. Να προστατευτείς.

Η πραγματική σύνδεση όμως ξεκινά όταν σταματάς να κοιτάς το φύλο και αρχίζεις να βλέπεις τον άνθρωπο. Τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Με την ιστορία του. Τις άμυνές του. Τις πληγές του. Τον τρόπο που έμαθε να αγαπά και να προστατεύεται. Αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο από μια γενίκευση. Και πολύ λιγότερο βολικό. Γιατί τότε χάνεται ο “ένοχος”. Δεν μπορείς πια να λες: «οι άντρες είναι έτσι» ή «οι γυναίκες κάνουν αυτό». Τότε χρειάζεται να αντέξεις την πολυπλοκότητα. Και η πολυπλοκότητα δεν γίνεται ποτέ viral.

Σταμάτα να ακούς όλους αυτούς που το παίζουν ειδικοί και διαχωρίζουν τους άντρες από τις γυναίκες.

Σταμάτα να βλέπεις το άλλο φύλο σαν γρίφο, στρατόπεδο ή εχθρό. Σταμάτα να μετατρέπεις κάθε πληγή σου σε θεωρία για εκατομμύρια ανθρώπους. Σταμάτα να αφήνεις influencers, coaches και “ειδικούς σχέσεων” να σου μαθαίνουν πώς να φοβάσαι αντί να συνδέεσαι. Και ξεκίνα να βλέπεις τον κάθε άνθρωπο σαν άνθρωπο. Γιατί όταν αρχίζεις να βλέπεις μόνο φύλα, χάνεις τους ανθρώπους. Και τότε κάνεις κακό: Σε εσένα, στο φύλο σου, στον σύντροφό σου, και τελικά στα ίδια σου τα παιδιά, που μεγαλώνουν μαθαίνοντας ότι η αγάπη είναι πόλεμος ανάμεσα σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα αντί για συνάντηση δύο ανθρώπων.

Ενδεικτική Λίστα Βιβλιογραφικών Αναφορών

Eagly, A. H., & Wood, W. (2013). The nature–nurture debates: 25 years of challenges in understanding the psychology of gender. Perspectives on Psychological Science, 8(3), 340–357.doi.org/10.1177/1745691613484767

Galinsky, A. D., Turek, A., Agarwal, G., Anicich, E. M., Rucker, D. D., Bowles, H. R., Liberman, N., Levin, C., & Magee, J. C. (2024). Are many sex/gender differences really power differences?. PNAS nexus, 3(2), pgae025.doi.org/10.1093/pnasnexus/pgae025

Hyde J. S. (2014). Gender similarities and differences. Annual review of psychology, 65, 373–398. doi.org/10.1146/annurev-psych-010213-115057

Zell, E., Krizan, Z., & Teeter, S. R. (2015). Evaluating gender similarities and differences using metasynthesis. American Psychologist, 70(1), 10–20. doi.org/10.1037/a0038208

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...