Ακρόαση άρθρου......

Η ψυχική ανθεκτικότητα αναφέρεται στην ικανότητα μας να αντιμετωπίζουμε τις πιέσεις, το άγχος, την ανασφάλεια και τις αντίξοες συνθήκες με αποφασιστικότητα και ευελιξία.

 

Οι ψυχικά ανθεκτικοί άνθρωποι διαθέτουν τις δεξιότητες και τις στρατηγικές που τους επιτρέπουν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις προκλήσεις και να ανακάμπτουν από αναταραχές με ενδυνάμωση και ανάπτυξη.

Συνιστώσεις της ψυχολογικής ανθεκτικότητας:

Αισιοδοξία και αντίληψη: Οι ψυχικά ανθεκτικοί άνθρωποι έχουν μια αισιόδοξη αντίληψη για τον εαυτό τους, τους άλλους και τον κόσμο γενικότερα. Βλέπουν τις προκλήσεις ως ευκαιρίες ανάπτυξης και διακατέχονται από μια σταθερή πεποίθηση ότι μπορούν να ανταπεξέλθουν σε δύσκολες καταστάσεις.

Ευελιξία και προσαρμοστικότητα: Οι ψυχικά ανθεκτικοί άνθρωποι είναι ευέλικτοι και έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζονται σε αλλαγές και αναταραχές. Αντί να εμμένουν στο παρελθόν ή να αντιδρούν με αναστολή και αποθάρρυνση, αντιμετωπίζουν τις νέες συνθηκες με ευελιξία και δημιουργικότητα.

Κοινωνική συνδεσιμότητα: Η ψυχική ανθεκτικότητα ενισχύεται από τις κοινωνικές συνδέσεις και την υποστήριξη από τους άλλους. Τα άτομα με υψηλά επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας αναζητούν την υποστήριξη και την επικοινωνία με τους αγαπημένους τους, την οικογένεια, τους φίλους και την κοινότητα τους. Η διατήρηση θετικών και υγιών σχέσεων αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ανθεκτικότητα.

Αυτοεπίγνωση και αυτοδιοίκηση: Τα άτομα αυτά, επίσης, έχουν υψηλή αυτοεπίγνωσης και γνωρίζουν τις δυνάμεις, τις αδυναμίες και τις ανάγκες τους. Έχουν έλεγχο επί των σκέψεων και των συναισθημάτων τους και μπορούν να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ανάλογα με τις ανάγκες τους. Παράλληλα, αναζητούν την αυτοδιοίκηση και δρομολογούν τις δράσεις τους με βάση τους προσωπικούς τους στόχους και αξίες.

Τι δυσκολίες αντιμετωπίζουν τα άτομα με χαμηλά επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας;

Τα άτομα με χαμηλή ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να ανακάμψουν από αποτυχίες. Μπορεί να αισθάνονται υπερβολική ένταση και άγχος, με αποτέλεσμα τη μείωση της απόδοσης και της ευεξίας τους. Ταυτόχρονα, μπορεί να οδηγήσει στην αμφιβολία και στην έλλειψη αυτοπεποίθησης, εμποδίζοντας τους να επιδιώξουν τους στόχους τους και να αξιοποιήσουν πλήρως τη δυναμική τους. 

Επιπλέον, τα χαμηλά επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας μπορούν να επηρεάσουν τις γνωστικές λειτουργίες, που περιλαμβάνουν την αντίληψη, τη συγκέντρωση, τη μνήμη, την εκτελεστική λειτουργία και την επίλυση προβλημάτων. Συγκεκριμένα, τα άτομα αυτά πιθανόν να παρουσιάσουν δυσκολίες διατήρησης προσοχής ή διατήρησης πληροφοριών στη μνήμη. Επίσης, η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων μπορεί να γίνεται πιο δύσκολη, καθώς η ικανότητα να αξιολογούν και να επιλεγούν εναλλακτικές λύσεις μπορεί να επηρεαστεί. Παράλληλα, η ανεπαρκής ανθεκτικότητα μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη εξάντληση και καταπόνηση, που μπορεί να επηρεάσει την απόδοση και την επίδοση σε γνωστικές δραστηριότητες.

Εξειδικευμένες Ψηφιακές Υπηρεσίες για Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας .
Διαχείριση Social Media, Διαφήμιση στη Google, Υποστήριξη Επαγγελματικής Ιστοσελίδας, Προβολή στο PSYCHOLOGY.GR, χτίσιμο διαδικτυακού brand...

Ακόμη, η ψυχική ανθεκτικότητα συνδέεται στενά με τη ρύθμιση των συναισθημάτων, η οποία αναφέρεται στην ικανότητα να διαχειριζεται και να εκφράζεται κανείς τα συναισθήματα του με υγιή και προσαρμοστικό τρόπο. Άτομα με χαμηλή ψυχική ανθεκτικότητα συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη ρύθμιση των συναισθημάτων, πράγμα που οδηγεί σε δυσκολίες στην αντιμετώπιση του άγχους, στην ρύθμιση αρνητικών συναισθημάτων και διατήρηση θετικής ψυχολογικής κατάστασης.

Αυτό μπορεί να συντελέσει στην ανάπτυξη διαταραχών διάθεσης, όπως η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές.

Πως η ψυχικής ανθεκτικότητας επηρεάζει τη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου;

Η νευρική πλαστικότητα αναφέρεται στην ικανότητα του εγκεφάλου να αναδιοργανώνεται και να προσαρμόζεται ανταποκρινόμενος στις εμπειρίες του περιβάλλοντος. Αυτή η ικανότητα είναι σημαντική για την απόκτηση νέων γνώσεων, την αντιμετώπιση προκλήσεων και την ανάρρωση από τραυματικά γεγονότα. 

Η ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να ενισχύσει τη νευροπλαστικότητα, καθώς ένα “ανθεκτικό μυαλό” είναι πιθανόν να αντιμετωπίσει και να αποκαταστήσει τη λειτουργία των νευρικών συνδέσμων μετά από πιέσεις, τραύματα ή αναταραχές.

Η ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να βοηθήσει κάποιον να αντιμετωπίσει το άγχος και την καταπόνηση και να ανταποκριθεί σε δυσκολίες με ευελιξία και αποτελεσματικότητα. Έτσι φαίνεται ότι άτομα με υψηλά επίπεδα ανθεκτικότητας επιδεικνύουν βελτιωμένη νευροπλαστικότητα, επιτρέποντας την ευκολότερη δημιουργία νέων συνδέσεων, την απόκτηση νέων γνώσεων και την προσαρμοστικότητα σε μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα.

Στις Σκιές του έρωτα: τα μάτια που με κοίταξαν
Μια υπαρξιακή προσέγγιση για τις σχέσεις, τον έρωτα, την αγάπη, τον σεξουαλικό πόθο.
Συγγραφέας: Πέτρος Θεοδώρου, Εκδόσεις: PSYCHOLOGY.GR

Αντιθέτως, χαμηλά επίπεδα ψυχολογικής ανθεκτικότητας συνδέονται με μειωμένη πλαστικότητα του εγκεφάλου, περιορίζοντας την ικανότητα του να δημιουργεί νέες συνδέσεις, να μαθαίνει και να προσαρμόζεται σε μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα. Αυτό μπορεί να εμποδίσει τη γνωστική ανάπτυξη, την επεξεργασία συναισθημάτων και τη συνολική λειτουργία του εγκεφάλου. 

Πως να ενισχύσω την ψυχική ανθεκτικότητα;

Η ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να ενισχυθεί μέσω διάφορων πρακτικών και στρατηγικών. Αρχικά, είναι σημαντικό να φροντίζετε και να προσέχετε την υγείας σας, τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Να κοιμάστε επαρκώς, να τρέφεστε με υγιεινά τρόφιμα, ασκηθείτε και βρείτε χρόνο για χαλάρωση και αναζωογόνηση.

Επιπλέον, επικεντρωθείτε στις θετικές πτυχές της ζωής σας και προσπαθήστε να αναγνωρίσετε τις ευκαιρίες για ανάπτυξη και επιτυχία. Η αισιοδοξία είναι μια στάση προς τη ζωή που μπορεί να ενισχύσει την ευεξία μας και να βελτιώσει την ποιότητα της καθημερινής μας ύπαρξης. Όταν επικεντρωνόμαστε στις θετικές πτυχές της ζωής μας, όπως είναι οι προσωπικές μας επιτυχίες, οι αγαπημένοι μας, οι χαρούμενες στιγμές και οι ευχάριστες εμπειρίες, δίνουμε τη δυνατότητα στο μυαλό μας να επικεντρωθεί στο καλό και να αναπτύξει αισιοδοξία.

Επιπροσθέτως, ο καθορισμός ρεαλιστικών και προκλητικών στόχων προάγει την ψυχική ανθεκτικότητα, παρέχοντας μια αίσθηση κατεύθυνσης και σκοπού. Οι στόχοι πρέπει να είναι συγκεκριμένοι, μετρήσιμοι, εφικτοί, σχετικοί και περιορισμένοι χρονικά (ή κοινώς γνωστοί ως SMART goals) για να ενισχυθεί η κινητοποίηση και η εστίαση. 

Επίσης, η εκμάθηση τεχνικών διαχείρισης άγχους και στρες, όπως είναι οι διαφραγματικές αναπνοές, μπορούν να βοηθήσουν να αυξηθεί η ανθεκτικότητα στις δυσκολίες. Ταυτόχρονα, δουλέψτε πάνω στην ανάπτυξη ευέλικτης σκέψης και αντιμετωπίστε τις προκλήσεις με θετικό τρόπο. Αναγνωρίστε τις αρνητικές σκέψεις και αντικαταστήστε τις με πιο θετικές και ρεαλιστικές προοπτικές. 

Πρακτικές όπως η αναγνώριση των θετικών στιγμών και η έκφραση ευγνωμοσύνης μπορούν να ενισχύσουν την ψυχολογική ανθεκτικότητα. Καθημερινά προσπαθήστε να εστιάσετε σε αυτά που είστε ευγνώμονες και να επιλέγετε να βλέπετε τις θετικές πλευρές της ζωής. Σίγουρα, η απόρριψη και οι αποτυχίες είναι μέρος της ζωής και μπορούν τα ταράξουν την ανθεκτικότητα. Ωστόσο, κάθε αποτυχία είναι μια ευκαιρία μάθησης και ανάπτυξης. 

Τέλος, σημαντικό μέρος της ψυχολογικής ανθεκτικότητας είναι η ικανότητα να συγχωρείτε τον εαυτό σας για τα λάθη και τις αδυναμίες σας.

Επομένως, η ψυχική ανθεκτικότητα αποτελεί σημαντικό εργαλείο στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής.

Αξίζει να θυμόμαστε ότι η ψυχολογική ανθεκτικότητα δεν είναι έμφυτο χαρακτηριστικό, αλλά μπορεί να αναπτυχθεί μέσω της αποφασιστικότητας και της προσπάθειας.

Με την ενίσχυση της ψυχολογικής ανθεκτικότητας, μπορούμε να καθοδηγήσουμε τη ζωή μας προς μια πιο ισορροπημένη, θετική και ανθεκτική κατεύθυνση.

 

Βιβλιογραφία

Crust, L., & Swann, C. (2011). Comparing two measures of mental toughness. Personality and Individual Differences, 50(2), 217-221.

Gucciardi, D. F., Hanton, S., Gordon, S., Mallett, C. J., & Temby, P. (2015). The concept of mental toughness: Tests of dimensionality, nomological network, and traitness. Journal of personality, 83(1), 26-44.

Jones, G., Hanton, S., & Connaughton, D. (2007). A framework of mental toughness in the world’s best performers. The sport psychologist, 21(2), 243-264.

Kays, J. L., Hurley, R. A., & Taber, K. H. (2012). The dynamic brain: neuroplasticity and mental health. The Journal of neuropsychiatry and clinical neurosciences, 24(2), 118-124.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Τόνια Βοσκάκη

voskaki toniaBA PSychology, MSc Clinical Psychology.
Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα έχουν εστιαστεί στην έννοια της προσωπικότητας και ειδικότερα στη μελέτη των ναρκισσιστικών χαρακτηριστικών.