Ο Κύκλος της Ασφάλειας: Ένα Πλαίσιο για την κατανόηση της σχέσης γονέα - παιδιού και της συντροφικής σχέσης

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Το μοντέλο του Circle of Security (ο Κύκλος της Ασφάλειας) αποτελεί μια προσέγγιση που αναπτύχθηκε από τους Bert Powell, Glen Cooper, Kent Hoffman και Bob Marvin μεσα στη δεκαετία του 1990.

Βασίζεται στη θεωρία του δεσμού (attachment theory) και δημιουργήθηκε με σκοπό να βοηθήσει τους γονείς να κατανοήσουν καλύτερα τις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού τους και να δημιουργήσουν μαζί του ασφαλή συναισθηματική σύνδεση (προσαρμόζεται σε κάθε ηλικία). Επίσης αυτό το μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί και στα ζευγάρια ώστε να βοηθήσει τους συντρόφους να διαχειριστούν δυσκολίες στη σχέση τους και να ενδυναμώσει τη συναισθηματική τους σύνδεση.

Η εφαρμογή στη σχέση γονέα-παιδιού

Το μοντέλο δίνει έμφαση στην κυκλική αλληλεπίδραση γονέα-παιδιού σύμφωνα με τις συναισθηματικές του παιδιού και τη στάση που κρατάει ο γονέας.

Ο Κύκλος Ασφαλείας απεικονίζει ακριβώς έναν κύκλο: Το πάνω μέρος του κύκλου αντιπροσωπεύει την ανάγκη του παιδιού για εξερεύνηση του κόσμου: Το παιδί απομακρύνεται από τον γονέα για να παίξει, να μάθει και να γνωρίσει το περιβάλλον του. Σε αυτή τη φάση, ο γονέας καλείται να λειτουργήσει ως "ασφαλής βάση" και παρέχει ασφάλεια, υποστήριξη και ενθάρρυνση προς το παιδί για να εξερευνήσει. Ενθαρρύνει την ανάγκη του παιδιού για ανεξαρτησία, ενώ ταυτόχρονα παραμένει διαθέσιμος να το βοηθήσει όταν και αν χρειαστεί.

Το κάτω μέρος του κύκλου αντιπροσωπεύει την ανάγκη του παιδιού να επιστρέφει πίσω στο γονέα για να λάβει την αγάπη του, την υποστήριξη, την προστασία και την ανακούφιση από το φόβο και το άγχος. Ο γονέας σε αυτή τη φάση χρειάζεται να λειτουργήσει ως "ασφαλές καταφύγιο", να ανταποκρίνεται με ευαισθησία και αποδοχή στα συναισθήματα του παιδιού.

Οι φάσεις αυτού του κύκλου διαδέχονται η μία την άλλη ακόμα και μέσα στην ίδια μέρα, καθώς όπως είπαμε αποτελούν μια κυκλική διαδικασία αλληλεπίδρασης.

Η ικανότητα του γονέα να είναι συντονισμένος με τις ανάγκες του παιδιού, τόσο για εξερεύνηση όσο και για επιστροφή, είναι το κλειδί για τη δημιουργία ενός ισχυρού συναισθηματικού δεσμού, που παρέχει στο παιδί την αίσθηση ασφάλειας, αποδοχής και υποστήριξης.

Πολλές φορές, οι γονείς δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε αυτές τις ανάγκες, άλλοτε επειδή κουβαλούν δικές τους αρνητικές εμπειρίες από τη σχέση με τους δικούς τους γονείς ή άλλες σχέσεις, είτε επειδή δεν ξέρουν πώς να το κάνουν και δεν έχουν λάβει την κατάλληλη υποστήριξη. Το μοντέλο δεν κατηγοριοποιεί τους γονείς ως "καλούς" ή "κακούς" ούτε επιδιώκει να γίνουν “οι τέλειοι γονείς”, αλλά τους βοηθά να αναγνωρίσουν τις καταστάσεις που τους δυσκολεύουν.

Μέσα από αυτή την αναγνώριση μπορούν να αναγνωρίσουν δυσλειτουργικά μοτίβα συμπεριφοράς, να τα διορθώσουν και να κατανοήσουν καλύτερα τον εαυτό τους και το παιδί τους, ώστε να του προσφέρουν την ασφάλεια και την υποστήριξη που χρειάζεται. Για παράδειγμα, οι γονείς μπορεί να νιώθουν άγχος όταν το παιδί θελει να εξερευνήσει και να κάνει μόνο του πράγματα, ή να δυσκολεύονται να αντέξουν την ένταση των συναισθημάτων του όταν εκείνο νιωθει θυμωμένο, θλιμμένο ή επιζητά την προσοχή του γονιού για ανακούφιση από το στρες. Η συνειδητοποίηση αυτών των «στιγμών δυσκολίας» αποτελεί μέρος της διαδικασίας που οδηγεί σε μια πιο συνειδητή και ασφαλή σχέση.

Στη συμβουλευτική γονέων με βάση αυτό το μοντέλο αξιοποιούνται διάφορες ασκήσεις ώστε οι γονείς:

• Να κατανοούν και να αναγνωρίζουν τις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού
• Να μάθουν πώς να ενθαρρύνουν το παιδί στη φάση της εξερεύνησης και πώς να το υποστηρίζουν όταν βιώνει δυσκολίες, άγχος και φόβο.
• Να αντιμετωπίζουν τα συναισθήματα του παιδιού με ενσυναίσθηση, αποδοχή και αναγνώριση, αντί να τα αγνοούν, να τα μειώνουν ή να τα ακυρώνουν
• Να αναγνωρίζουν δικές τους αρνητικές εμπειρίες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους προς το παιδί
• Να θέτουν όρια στο παιδί με τρόπο αποφασιστικό αλλά όχι τιμωρητικό
• Να αναπτύξουν νέες δεξιότητες για το ρόλο τους ως γονείς

Η εφαρμογή στη σχέση του ζευγαριού

Αν και το μοντέλο Circle of Security δημιουργήθηκε για τη σχέση γονέα-παιδιού, οι βασικές του αρχές μπορούν με την κατάλληλη προσαρμογή να αξιοποιηθούν και για την κατανόηση των σχέσεων των ενηλίκων. Στην ενήλικη ζωη οι βασικές συναισθηματικές ανάγκες εξακολουθούν να υπάρχουν, είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης. Όπως ένα παιδί, έτσι και στα ζευγάρια ο κάθε σύντροφος έχει την ανάγκη να κάνει πράγματα για τον εαυτό του, να εξελίσσεται και να επιδιώκει τους δικούς του στόχους ("εξερεύνηση"). Παράλληλα, ο καθένας έχει την ανάγκη να αισθάνεται ότι μπορεί να επιστρέψει σε ένα ασφαλές καταφύγιο, τον σύντροφό του, για συναισθηματική σύνδεση, χρόνο μαζί του, υποστήριξη και όσα περιλαμβάνει μια συντροφική σχέση ("ασφαλές καταφύγιο").

Για παράδειγμα, η "εξερεύνηση" μπορεί να αφορά την επαγγελματική εξέλιξη, την ενασχόληση με κάποιο χόμπι, το χρόνο με φίλους ή άλλες προσωπικές ανάγκες και φιλοδοξίες. Σε αυτή τη φάση το άλλο μέλος του ζευγαριού λειτουργεί ως "ασφαλής βάση", ενθαρρύνοντας τον άλλο να αναπτυχθεί και να κάνει πράγματα για τον εαυτό του, χωρίς το φόβο εγκατάλειψης.

Στη συνέχεια, η "επιστροφή" στο ασφαλές καταφύγιο συμβαίνει όταν οι σύντροφοι έρχονται και παλι μαζί, απολαμβάνουν κοινό χρόνο, σεξουαλική και συναισθηματική σύνδεση, κλπ. Αλλά και όταν το ένα μέλος του ζευγαριού αισθάνεται άγχος, απογοήτευση, κούραση ή έχει βιώσει κάποια δυσκολία. Η ικανότητα του άλλου μέλους να παρέχει κατανόηση, υποστήριξη και αποδοχή σε αυτές τις στιγμές είναι καθοριστικής σημασίας. Όταν ένας σύντροφος δεν είναι διαθέσιμος, είτε ως φυσική παρουσία είτε συναισθηματικά, ο άλλος μπορεί να βιώσει συναισθήματα ανασφάλειας, απομόνωσης και δυσαρέσκειας.

Το μοντέλο του Κύκλου Ασφαλείας βοηθά τα ζευγάρια να αναγνωρίσουν τις συναισθηματικές τους ανάγκες (ατομικά και μέσα από τη σχέση), και να δουν τις διαφωνίες και τις συγκρούσεις τους ως πηγή μάθησης. Πίσω από τον θυμό ή την απόσυρση μπορεί να κρύβεται μια βαθύτερη ανάγκη για ασφάλεια και σύνδεση.

Έτσι στη συμβουλευτική ζευγαριών με βάση το Circle of Security, οι σύντροφοι μπορούν να βοηθηθούν στα εξης:

• Να αναγνωρίσουν τις δικές τους ανάγκες και τις ανάγκες του συντρόφου τους. Τι είναι σημαντικό για τους ίδιους και για τη σχέση τους.
• Να μάθουν να εκφράζουν προς το σύντροφο τους τα συναισθήματα και τις ανάγκες τους. Nα αναγνωρίζουν το συναίσθημα του άλλου αντί να το αγνοούν ή να το ακυρώνουν.
• Να κατανοούν λεκτικά και μη-λεκτικά σήματα επικοινωνίας του συντρόφου τους
• Να διαχειρίζονται δύσκολα συναισθήματα, να παρέχουν επαρκώς υποστήριξη ο ενας στον άλλο, ενθάρρυνση και αποδοχή
• Να εντοπίσουν δυσλειτουργικά μοτίβα επικοινωνίας, αρνητικές εμπειρίες οπου στο σήμερα επηρεάζουν τον τρόπο που σχετίζονται
• Να βελτιώσουν τον τρόπο επικοινωνίας τους και τη διαχείριση των συγκρούσεων
• Να είναι ο κάθε σύντροφος σταθερός, αξιόπιστος και υποστηρικτικός, χωρίς να κατηγορεί και να παίρνει αμυντική στάση
• Να βελτιωθεί η συναισθηματική επανόρθωση μετά από μια σύγκρουση, δηλαδή στο πώς επιλύουν τη σύγκρουση, εκφράζουν κατανόηση και αποκαθιστούν τη σχέση τους.
• Να ενδυναμωθούν και να ενισχύσουν τη συναισθηματική τους σύνδεση

Το παραπάνω μοντέλο δεν αφορά σχέσεις κακοποιησης και άσκησης βίας.

Σύνοψη:

Και στη σχέση γονέα-παιδιού και στη σχέση του ζευγαριού, η προσέγγιση του Circle of Security προσφέρει ένα χρήσιμο πλαίσιο για την κατανόηση της αναγκης για συναισθηματική σύνδεση, ασφάλεια και αυτονομία. Η πρακτική εφαρμογή στη γονεϊκότητα και στη συντροφική σχέση περιλαμβάνει:

Ενσυνειδητότητα: Να παρατηρούμε τι χρειάζεται ο άλλος τη δεδομένη στιγμή και να παρέχουμε ενθάρρυνση για εξερεύνηση, σεβασμό της αυτονομίας, ενσυναίσθηση και στήριξη.

Αναγνώριση συναισθημάτων: Να αναγνωρίζουμε όλα τα συναισθήματα και να τα εκφράζουμε με υγιή τρόπο, αντί να τα αγνοούμε ή να τα υποβαθμίζουμε.

Διαθεσιμότητα: Να μπορούμε να είμαστε εκεί για το παιδί μας και το σύντροφο μας ακόμα κι όταν δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις.

Ευελιξία: Να αποδεχόμαστε ότι θα υπάρξουν και δύσκολες στιγμές, αλλά μπορούμε να επιστρέψουμε “στον κύκλο” βρίσκοντας τρόπους επανόρθωσης και ενδυνάμωσης της συναισθηματικής μας σύνδεσης.

Βιβλιογραφία:

The Circle of Security Intervention: Enhancing Attachment in Early Parent- Child Relationships, Bert Powell, Glen Cooper, Kent Hoffman & Bob Marvin, 2016, The Guilford Press

 Raising a Secure Child: How Circle of Security Parenting Can Help You Nurture Your Child's Attachment, Emotional Resilience, and Freedom to Explore, Kent Hoffman, Glen Cooper & Bert Powell, 2017, The Guilford Press

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ειρήνη Γελέκη - Ψυχολόγος

Ειρήνη Γελέκη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος MSc & Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια, Δεκτική Μουσικοθεραπεία, Επαγγελματικός προσανατολισμός & Career Coaching, Διαμεσολάβηση,  Συμβουλευτική Επίλυσης συγκρούσεων, Σχολική Διαμεσολάβηση, Executive Coaching & Mentoring

6983139123

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...