Γιατί τα παιδιά συμπεριφέρονται «άσχημα» όταν είναι κουρασμένα;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Έχετε παρατηρήσει ότι τα παιδιά είναι πιο ευερέθιστα και προκλητικά αμέσως μετά το σχολείο; Ή έχετε πάει ποτέ τα παιδιά σας στο εστιατόριο όπου δεν έκαναν τίποτε άλλο παρά να συμπεριφέρονται «άσχημα»;

Αυτές οι έντονες συμπεριφορές είναι αρκετά συνηθισμένες σε μια οικογένεια και συχνά βάζουν σε δοκιμασία τα όρια και την αντοχή των γονέων. Μπορεί ακόμη και να οδηγήσουν τους γονείς να σκεφτούν ότι δεν θα ξαναβγούν έξω για φαγητό μέχρι τα παιδιά να μεγαλώσουν.

Προτού όμως ληφθεί μια τόσο δραστική απόφαση είναι σημαντικό για τους γονείς να αναλογιστούν τι μπορεί να κρύβει μια τέτοιου είδους συμπεριφορά. Δηλαδή το μήνυμα που το παιδί προσπαθεί να μεταδώσει μέσα από μια συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Ξεκινώντας, κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι η συμπεριφορά ενός παιδιού αποτελεί αντανάκλαση του εσωτερικού κόσμου, των σκέψεων και των συναισθημάτων του. Εκείνο, όμως, που περισσότερο κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί είναι ότι τα παιδιά δεν θέλουν να πληγώσουν ή να στεναχωρήσουν τους γονείς τους. Δεν υπάρχουν «κακές προθέσεις» πίσω από τη συμπεριφορά τους.

Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν ότι τα παιδιά δεν έχουν ακόμη στη διάθεσή τους τα κατάλληλα «εργαλεία» για να μπορέσουν να εκφραστούν και οι εν λόγω συμπεριφορές είναι τα μοναδικά μέσα που έχουν για να επικοινωνήσουν αυτό που χρειάζονται. Η ικανότητά τους να διαχειρίζονται τα συναισθήματα και τις παρορμήσεις τους χαρακτηρίζεται από αδυναμία. 

Συνεπώς, είναι σημαντικό τα παιδιά να μην εκλαμβάνονται ως «μικροσκοπικοί ενήλικες».

Νευροεπιστήμη και συμπεριφορά

Όταν τα παιδιά νιώθουν κουρασμένα, πεινασμένα ή βαριεστημένα, τότε οι αρνητικές συμπεριφορές τείνουν να αυξάνονται. Τα συναισθήματα των παιδιών είναι τόσο έντονα που τους κατακλύζουν. Επομένως, πρέπει να μην κατηγορούμε απαραίτητα τα παιδιά για την «άσχημη» συμπεριφορά, αλλά μάλλον να προσπαθούμε να κατανοήσουμε τους λόγους που οδηγούν στην εμφάνιση αυτής.

Ο εγκέφαλος των παιδιών είναι ακόμη ανώριμος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα παιδιά να δυσκολεύονται να διατηρήσουν τον αυτοέλεγχο. Έτσι, όταν αισθάνονται ότι τους κατακλύζουν εμπειρίες τόσο ενοχλητικές, όσο η κούραση, η πείνα ή η βαρεμάρα, τότε η ανησυχία τους εντείνεται. 

Επιπροσθέτως, η ανησυχία των παιδιών κλιμακώνεται ακόμη περισσότερο σε περίπτωση που οι ενήλικες αντιδρούν στη συμπεριφορά τους με επίπληξη ή τιμωρία. 

Λόγοι που τα παιδιά συμπεριφέρονται «άσχημα»

Όπως έχει ήδη αναφερθεί, υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους τα παιδιά συμπεριφέρονται «άσχημα». Για παράδειγμα, μπορεί να επιδιώκουν την προσοχή των γονέων τους ή να δοκιμάζουν τα όρια τους. Εντούτοις, στις περισσότερες των περιπτώσεων, πίσω από την αρνητική συμπεριφορά των παιδιών κρύβεται ένα κακώς ρυθμισμένο συναίσθημα. 

Υπερκινητικότητα και «άσχημη» συμπεριφορά

Τα μικρότερα σε ηλικία παιδιά στερούνται γλωσσικών δεξιοτήτων, με αποτέλεσμα να αδυνατούν να περιγράψουν με λόγια τι τους συμβαίνει όταν συμπεριφέρονται «άσχημα». Αντίθετα, εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους (π.χ., της πείνας ή της κούρασης)  με προκλητικές ή αρνητικές συμπεριφορές.

Παρασύρονται από αυτό που νιώθουν και αντιδρούν με όσο το δυνατόν λιγότερο προσαρμοστικό τρόπο. Όσο πιο έντονα είναι τα συναισθήματά τους, τόσο περισσότερα είναι τα ξεσπάσματα θυμού και τόσο λιγότερη προσοχή δίνουν στους ενήλικες γύρω τους. 

Κούραση, συναισθηματική απορρύθμιση και έλλειψη αυτοελέγχου

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος συνεχίζει να ωριμάζει και μετά την ηλικία των 20 ετών. Σημαντικές περιοχές του εγκεφάλου, όπως είναι ο προμετωπιαίος φλοιός, ολοκληρώνει τον σχηματισμό του γύρω στην ηλικία αυτή. Μέχρι τότε, τα παιδιά παρουσιάζουν προβλήματα στον έλεγχο των παρορμήσεων και στη συναισθηματική ρύθμιση. 

Ερευνητικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι οι γονείς πρέπει να καθοδηγούν τα παιδιά τους να αναγνωρίζουν, να κατανοούν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους από τα πρώτα χρόνια της παιδικής ηλικίας.

Η ανάπτυξη της εν λόγω ικανότητας δύναται να διευκολύνει την ανάπτυξη των εκτελεστικών λειτουργιών, δηλαδή των ανώτερων γνωστικών δεξιοτήτων του εγκεφάλου (π.χ., μνήμη, προσοχή, κ.ά.)

Συχνά τα παιδιά αδυνατούν να καταλάβουν τι τους συμβαίνει όταν νιώθουν κούραση, πείνα ή βαρεμάρα. Αυτό που βιώνουν είναι δυσφορία και δεν διστάζουν να αφήσουν τον εαυτό τους να παρασυρθεί από αυτή. Έτσι, καθίσταται σκόπιμη η καθοδήγηση των παιδιών στην εκμάθηση και τη ρύθμιση των εσωτερικών αυτών καταστάσεων. 

Κατανόηση των αναγκών των παιδιών

Η κατανόηση των αναγκών των παιδιών είναι υψίστης σημασίας. Συνεπάγεται τόσο την απόκτηση γνώσεων αναφορικά με την ανάπτυξη του εγκεφάλου σε κάθε αναπτυξιακό στάδιο, όσο και την ενθάρρυνση των παιδιών να εστιάζουν στα σημαντικά στοιχεία της κάθε φάσης. Η εν λόγω τακτική θα βοηθήσει τα παιδιά να μάθουν να αναγνωρίζουν, να κατανοούν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους. 

Επιπροσθέτως, τα παιδιά πρέπει να έχουν αρκετό χρόνο για να ξεκουραστούν. Ένα παιδί που νιώθει κούραση θα είναι πιο επιρρεπές σε ξεσπάσματα θυμού, γεγονός που ισχύει και στην περίπτωση ενός παιδιού που δεν γνωρίζει πως να διαχειριστεί την βαρεμάρα του. Στην προκειμένη περίπτωση η ενεργή συμμετοχή των γονέων στο παιχνίδι των παιδιών επιτρέπει τους τελευταίους όχι μόνο να ξεκουράζονται αλλά και να συνδέονται συναισθηματικά με τους γονείς.

Τέλος, οι γονείς πρέπει να κατανοήσουν τις πραγματικότητες που υπάρχουν πίσω από μια «άσχημη« συμπεριφορά του παιδιού. Θα πρέπει να αποφεύγουν την επίπληξη και την τιμωρία, και να προσπαθούν να αναλογιστούν τους λόγους που οδηγούν τα παιδιά στην εκδήλωση μιας αρνητικής ή προκλητικής συμπεριφοράς. Δεν γνωρίζουν τι να κάνουν με τα συναισθήματα που «παλεύουν» και το μόνο που μπορεί να χρειάζονται είναι λίγη προσοχή από αυτούς.

Βιβλιογραφία

Graziano, P.A., Reavis, R.D., Keane, S.P., & Calkins, S.D. (2007). The Role of Emotion Regulation and Children’s Early Academic Success. Journal of School Psychology, 45(1), 3-19. Doi: 10.1016/j.jsp.2006.09.002.

Richmond-Rakerd, L. R., Caspi, A., Ambler, A., D’Arbeloff, T., Bruine, M., Elliott, M., Harrington, H., Hogan, S., Houts, R. M., Ireland, D., Keenan, R., Knodt, A. R., Melzer, T. R., Park, S., Poulton, R., Ramrakha, S., Rasmussen, L. J. H., Sack, E., Schmidt, A. T., Sison, M. L., Wertz, J., Hariri, A. R., & Moffitt, T. E. (2021). Childhood Self-Control Forecasts the Pace of Midlife Aging and Preparedness for Old Age,. Proceedings of the National Academy of Sciences, 118(3). DOI: 10.1073/pnas.2010211118

Tao, T., Wang, L., Fan, C., & Gao, W. (2014). Development of Self-Control in Children aged 3 to 9 years: Perspective from a Dual-Systems Model. Scientific Reports, 11(4), 7272. Doi: 10.1038/srep07272.

Tarullo, A., Obradovic, J., & Gunnar, M.R. (2009). Self-Control and the Developing Brain. Zero to Three, 29, 31-37. ISSN-0736-8038.

Weitzman, C., & Wegner, L. (2015). Promoting Optimal Development: Screening for Behavioral and Emotional Problems. Pediatrics, 135(2), 384-95. Doi:10.1542/peds.2014-3716.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Άννα Χριστίνα Βούβαρη - Ψυχολόγος

Άννα Χριστίνα Βούβαρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, κάτοχος Μεταπτυχιακού (MSc) στην Κλινική και Κοινοτική Ψυχολογία με κατεύθυνση στη Γνωστική - Συμπεριφορική Θεραπεία απο το University of East London

97741886

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...