Υπάρχω στη σχέση... ή αλλάζω για να υπάρξω;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η στιγμή που αρχίζεις να χάνεσαι χωρίς να το καταλάβεις. Κάποια στιγμή, μέσα σε μια σχέση, συμβαίνει κάτι που δεν φαίνεται εύκολα — αλλά σε επηρεάζει βαθιά. Και τότε, σχεδόν ανεπαίσθητα, αρχίζεις να προσέχεις τον εαυτό σου λίγο περισσότερο απ’ όσο συνήθως. Όχι επειδή το αποφάσισες, αλλά γιατί κάτι μέσα σου ανησυχεί.

Δεν είναι απαραίτητα μια σύγκρουση. Δεν είναι μια ξεκάθαρη ρήξη. Είναι κάτι πιο ήσυχο - αλλά βαθύτερο. Μια εσωτερική μετακίνηση που δύσκολα ονομάζεται την ώρα που συμβαίνει.

Πας να πεις κάτι και σταματάς. Ή το λες, αλλά όχι όπως το ένιωσες. Κάτι σε κρατά λίγο πιο πίσω, λίγο πιο προσεκτικό. Και συνεχίζεις. Η συζήτηση προχωρά. Η σχέση συνεχίζεται.

Μέσα σου έχει ήδη συμβεί κάτι

Δεν κράτησες απλώς τα λόγια σου. Κράτησες κάτι πιο ουσιαστικό — την αυθόρμητη πλευρά σου.Και αυτή είναι μια λεπτή αλλά καθοριστική μετατόπιση: από το να εκφράζεσαι ελεύθερα, αρχίζεις να ρυθμίζεις τον εαυτό σου για να διατηρηθεί η σύνδεση.

Έτσι, χωρίς να το καταλάβεις, δεν αλλάζει μόνο αυτό που λες. Αλλάζει ο τρόπος που υπάρχεις.Υπάρχουν σχέσεις στις οποίες νιώθεις ότι αναπνέεις. Ότι μπορείς να χαλαρώσεις, να κινηθείς ελεύθερα, να είσαι όπως είσαι, χωρίς να παρακολουθείς τον εαυτό σου.

Και υπάρχουν άλλες, στις οποίες αρχίζεις να μαζεύεσαι.Όχι επειδή ο άλλος κάνει κάτι εμφανώς λάθος, αλλά επειδή κάτι μέσα σου ενεργοποιείται και σε καλεί να προσαρμοστείς για να διατηρηθεί η επαφή.

Σε αυτό το επίπεδο, η σχέση δεν είναι μόνο όσα λέγονται.

Είναι και αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στους δύο ανθρώπους. Το πώς ρυθμίζονται τα συναισθήματα μέσα στην παρουσία του άλλου. Αν το σώμα σου χαλαρώνει ή σφίγγεται. Αν ανοίγεσαι ή περιορίζεσαι.Και τότε το ερώτημα δεν είναι πια επιφανειακό, αλλά υπαρξιακό: μέσα σε αυτή τη σχέση, υπάρχω όπως είμαι — ή ήδη μετακινούμαι για να μη χαθώ;

Η σιωπηλή αλλαγή που σε απομακρύνει από εσένα

Αν μείνεις λίγο περισσότερο σε αυτή τη μετατόπιση, αρχίζεις να τη βλέπεις πιο καθαρά. Η απομάκρυνση από τον εαυτό δεν γίνεται απότομα.  Δεν υπάρχει πάντα μια στιγμή που να μπορείς να δείξεις και να πεις «εκεί άλλαξα».

Συμβαίνει πιο αθόρυβα. Στις μικρές παύσεις. Στις φράσεις που μαλακώνουν πριν ολοκληρωθούν. Στις σκέψεις που δεν φτάνουν ποτέ να ειπωθούν.

Λες «δεν πειράζει», ενώ μέσα σου κάτι αντιστέκεται. Δίνεις χώρο χωρίς να αναρωτιέσαι αν τον χρειάζεσαι κι εσύ. Ζητάς συγγνώμη πιο εύκολα απ’ όσο πραγματικά νιώθεις.

Δεν πρόκειται για μεγάλες υποχωρήσεις. Είναι μικρές μετατοπίσεις που, με τον χρόνο, αλλάζουν σιωπηλά τη θέση σου μέσα στη σχέση.

Και τότε μπορεί να εμφανιστεί κάτι πιο δύσκολο να αντέξεις: φεύγεις από μια συζήτηση χωρίς ένταση - αλλά με μια αίσθηση μοναξιάς. Μια σιωπηλή απομάκρυνση που δύσκολα εξηγείται, αλλά τη νιώθεις.

Όχι απαραίτητα γιατί ο άλλος σε απέρριψε, αλλά γιατί ένα κομμάτι σου δεν βρήκε χώρο να υπάρξει. Αυτό που δεν βρίσκει χώρο δεν εξαφανίζεται. Μένει μέσα σου — ως ένταση στο σώμα, ως κόπωση, ως μια αδιόρατη αίσθηση ότι «κάτι δεν ήταν ακριβώς δικό μου».

Και όσο αυτό επαναλαμβάνεται, κάτι βαθύτερο αρχίζει να αλλάζει: η άνεση με την οποία εκφράζεσαι, το πόσο χώρο νιώθεις ότι δικαιούσαι, η εμπιστοσύνη ότι μπορείς να υπάρξεις χωρίς να διακινδυνεύσεις τη σχέση. Και τότε το ερώτημα γίνεται πιο άμεσο, αλλά και πιο ουσιαστικό: όταν είμαι εδώ, είμαι πράγματι εγώ — ή μια εκδοχή μου που έχει μάθει να αντέχει;

Όταν αλλάζεις για να μη χαθεί η σχέση

Αν δεις αυτή τη μετατόπιση πιο βαθιά, θα καταλάβεις ότι δεν είναι τυχαία. Και δεν είναι ένδειξη αδυναμίας. Είναι ένδειξη ιστορίας. Γιατί καμία σχέση που μας αγγίζει δεν ενεργοποιεί μόνο το παρόν. Αγγίζει τρόπους που κάποτε χρειάστηκε να βρούμε για να κρατήσουμε την επαφή. Κάποτε, το να προσαρμοστείς δεν ήταν επιλογή. Ήταν ο τρόπος να μείνει ο άλλος.

Ίσως ένα παιδί που ένιωθε ότι, όταν δείχνει αυτό που πραγματικά νιώθει, ο άλλος απομακρύνεται, θυμώνει ή δεν αντέχει. Και τότε, χωρίς να το καταλάβει, μαθαίνει κάτι πολύ βαθύ: ότι για να κρατήσει τη σχέση, χρειάζεται να κρατήσει λίγο πίσω τον εαυτό του.

Το παιδί δεν έχει την πολυτέλεια να αποσυρθεί. Χρειάζεται τη σχέση για να υπάρξει. Και όταν η σχέση δεν μπορεί να αντέξει αυτό που νιώθει, τότε το παιδί - σιωπηλά - αρχίζει να ρυθμίζει τον εαυτό του για να τη διατηρήσει.

Έτσι δημιουργείται κάτι πολύ βαθύ και πολύ ανθεκτικό: η αίσθηση ότι, για να υπάρχεις μέσα σε μια σχέση, ίσως χρειάζεται να περιορίσεις κάτι από εσένα. Γι’ αυτό το γνώριμο μοτίβο δεν μοιάζει επικίνδυνο. Μοιάζει οικείο. Ακόμη κι όταν σε μικραίνει. Τότε ανοίγει ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο τη σχέση — αλλά την ιστορία σου μέσα σε αυτήν: αυτό που κάνω σήμερα για να κρατήσω τον άλλον κοντά, μήπως κάποτε ήταν ο μόνος τρόπος να μη χαθώ;

Εκεί που αρχίζει να δημιουργείται χώρος

Εδώ αρχίζει να εμφανίζεται κάτι διαφορετικό. Όχι μια απόφαση. Όχι μια αλλαγή συμπεριφοράς. Αλλά μια δυνατότητα. Η δυνατότητα να μείνεις, έστω για λίγο, σε αυτό που νιώθεις — χωρίς να βιαστείς να το αλλάξεις.

Στη στιγμή που κάτι σε αγγίζει και, αντί να το προσπεράσεις, μένεις εκεί.
Σε ένα συναίσθημα που συνήθως θα απέφευγες.
Σε μια σκέψη που θα διέκοπτες πριν ολοκληρωθεί.

Όχι για να το διορθώσεις. Αλλά για να το καταλάβεις. Αυτή η μικρή παύση δεν είναι απλώς μια στάση. Είναι η αρχή ενός εσωτερικού χώρου.

Ένας χώρος όπου το συναίσθημα μπορεί να υπάρξει χωρίς να γίνει αμέσως πράξη - χωρίς δηλαδή να χρειαστείς να υποχωρήσεις ή να αλλάξεις κάτι εκείνη τη στιγμή. Ο φόβος δεν χρειάζεται να μετατραπεί κατευθείαν σε υποχώρηση. Και η ανάγκη δεν σημαίνει αυτόματα απώλεια του εαυτού.

Είναι η απόσταση ανάμεσα στο «νιώθω» και στο «αντιδρώ».

Μπορεί να είναι μια πολύ μικρή στιγμή: να πας να απαντήσεις όπως πάντα — και να σταματήσεις για λίγο. Να νιώσεις τι έγινε μέσα σου, πριν αποφασίσεις τι θα κάνεις με αυτό.

Και μέσα σε αυτή την απόσταση αρχίζει να εμφανίζεται κάτι νέο:

«Τώρα φοβήθηκα.»
«Τώρα κρατήθηκα.»
«Τώρα πήγα να μικρύνω.»

Αυτό που παρατηρεί δεν σε κρίνει. Σε κρατά — με έναν τρόπο που ίσως δεν σε κράτησε κανείς παλιά. Όσο αυτός ο χώρος μεγαλώνει, αλλάζει κάτι ουσιαστικό: δεν χρειάζεται πια να αλλάξεις αμέσως για να αντέξεις αυτό που νιώθεις. Μπορείς να μείνεις. Και αυτό, για πρώτη φορά, αλλάζει τον τρόπο που σχετίζεσαι.

Το ερώτημα εδώ δεν είναι αν νιώθεις — αλλά αν μπορείς να μείνεις με αυτό που νιώθεις: μπορώ να αντέξω τον εαυτό μου μέσα στη σχέση, χωρίς να τον αλλάξω για να τη διατηρήσω;

Όταν αρχίζεις να μένεις — χωρίς να χάνεσαι

Από αυτό το σημείο και μετά, η σχέση αρχίζει να φαίνεται πιο καθαρά. Όχι επειδή άλλαξε απαραίτητα ο άλλος. Αλλά επειδή εσύ δεν φεύγεις πια από αυτό που νιώθεις. Το να επηρεάζεσαι μέσα σε μια σχέση είναι φυσικό. Σε κάθε ζωντανή σύνδεση μετακινούμαστε, λαμβάνουμε υπόψη τον άλλον. Το ζήτημα αρχίζει όταν αυτός γίνεται ο μόνος τρόπος να υπάρξεις.

Όταν μετακινείσαι πριν καν νιώσεις.
Όταν μειώνεις αυτό που βιώνεις για να διατηρηθεί η επαφή.
Όταν η σχέση συνεχίζεται — αλλά εσύ αρχίζεις να απομακρύνεσαι από εσένα.

Η παρουσία είναι κάτι διαφορετικό.

Δεν σημαίνει ότι δεν θα φοβηθείς. Σημαίνει ότι ο φόβος δεν θα αποφασίζει μόνος του. Δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει ένταση. Σημαίνει ότι δεν θα σε εξαφανίζει. Δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει σύγκρουση. Σημαίνει ότι δεν θα βιώνεται αυτόματα ως απειλή απώλειας.

Τότε συμβαίνει κάτι που αλλάζει πραγματικά τη σχέση: παύεις να κρατάς μόνο τη σύνδεση — αρχίζεις να κρατάς και τον εαυτό σου μέσα σε αυτήν. Αυτό έχει συνέπειες.

Ο άλλος μπορεί να ξαφνιαστεί.
Μπορεί να αντιδράσει.
Μπορεί να μη μπορέσει να συναντήσει αυτό που φέρνεις.

Η παρουσία δεν εγγυάται ότι η σχέση θα μείνει ίδια. Εγγυάται όμως ότι εσύ δεν θα χαθείς μέσα της. Τότε το ερώτημα δεν αφορά μόνο το αν μένεις — αλλά το πού μένεις: μένω εκεί όπου μπορώ να υπάρχω — ή εκεί όπου χρειάζεται να μικραίνω για να μείνω;

Να μη χρειάζεται να χάνεσαι για να μείνεις

Εδώ φτάνουμε στο πιο ουσιαστικό σημείο. Δεν είναι κάθε προσαρμογή απώλεια. Σε κάθε σχέση, μετακινούμαστε, κάνουμε χώρο, λαμβάνουμε υπόψη τον άλλον. Αυτό είναι μέρος της σύνδεσης. Η διαφορά δεν βρίσκεται στο αν θα αλλάξεις κάτι. Βρίσκεται στο αν μπορείς να επιστρέψεις. Αν, αφού κάνεις πίσω, μπορείς ακόμη να νιώσεις τι ένιωσες. Αν δεν χρειάζεται να πείσεις τον εαυτό σου ότι «δεν ήταν σημαντικό». Αν μπορείς να μείνεις σε επαφή με αυτό που υπάρχει μέσα σου — ακόμη κι αν δεν ειπωθεί εκείνη τη στιγμή. Γιατί όταν υπάρχει αυτή η εσωτερική επιστροφή, δεν χάνεσαι. Απλώς μετακινείσαι μέσα στη σχέση.

Όταν όμως αυτό που νιώθεις σβήνει για να διατηρηθεί η επαφή, όταν δεν επιστρέφεις ποτέ σε εσένα, τότε αρχίζει σιωπηλά η απομάκρυνση. Το ζήτημα δεν είναι να μη μετακινηθείς ποτέ. Αυτό είναι αδύνατο. Οι σχέσεις μάς επηρεάζουν. Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο: η αλλαγή που συμβαίνει μέσα σου σε φέρνει πιο κοντά σε εσένα — ή σε απομακρύνει;

Γιατί αυτό είναι που τελικά καθορίζει μια σχέση. Όχι μόνο αν υπάρχει σύνδεση. Αλλά αν, όσο μένεις, εξακολουθείς να υπάρχεις μέσα σε αυτή

Τελικά, η πιο βαθιά μορφή εγγύτητας να μην είναι να μη φοβάσαι

Μπορείς να είσαι κοντά στον άλλον, χωρίς να απομακρύνεσαι από τον εαυτό σου. Τότε αρχίζεις να βλέπεις κάτι που δεν μπορείς πια να αγνοήσεις: ότι δεν χάνεσαι μόνο όταν φεύγεις από μια σχέση. Μπορεί να αρχίσεις να χάνεσαι και όταν μένεις — χωρίς επαφή με αυτό που νιώθεις. Η επιλογή δεν είναι απλώς αν θα μείνεις ή θα φύγεις. Είναι αν μπορείς να μείνεις — χωρίς να εγκαταλείπεις αυτό που είσαι.

Γιατί, αν για να υπάρχει μια σχέση χρειάζεται να απουσιάζεις εσύ — να μη λες αυτό που πραγματικά νιώθεις, να κρατάς πίσω κομμάτια σου για να μη χαλάσει η σύνδεση — τότε κάτι ουσιαστικό μέσα στη σχέση χάνεται. Και αυτό, όσο οικείο κι αν είναι, κάποια στιγμή δεν αρκεί για να σε κρατήσει.

Οι σκέψεις αυτές αντλούν από σύγχρονες ψυχοδυναμικές και αναπτυξιακές προσεγγίσεις της ψυχολογίας, με έμφαση στη θεωρία δεσμού, τη ρύθμιση του συναισθήματος και τη διαμόρφωση του εαυτού μέσα στη σχέση.

Βιβλιογραφία

Winnicott, D. W. (1960). The maturational processes and the facilitating environment. London: Hogarth Press.

Bion, W. R. (1962). Learning from experience. London: Heinemann.

Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. New York: Basic Books.

Fonagy, P., Gergely, G., Jurist, E. L., & Target, M. (2002). Affect regulation, mentalization, and the development of the self. New York: Other Press.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Όλγα Μάντζιου - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Όλγα Μάντζιου: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Μέσα από μια ανθρώπινη και ενσυναισθητική παρουσία, δημιουργώ έναν χώρο όπου το άτομο μπορεί να νιώσει ασφάλεια, να εκφραστεί και να κατανοήσει βαθύτερα αυτό που βιώνει, ερχόμενο σταδιακά σε πιο ουσιαστική επαφή με τον εαυτό του και τις σχέσεις του.
Πιστε

Εξειδικεύσεις:

Διαχείριση Άγχους - Φοβιών Διαζύγιο Διαταραχές Ύπνου

8 χρόνια εμπειρίας

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...