Πώς μιλάς στον εαυτό σου; Ο ρόλος του εσωτερικού διαλόγου στην ψυχική μας υγεία

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Αν κάποιος κατέγραφε τις σκέψεις που περνούν από το μυαλό μας μέσα σε μια μέρα, θα εντυπωσιαζόταν με την ποσότητα, την ποιότητα αλλά και την ένταση τους.

Οι περισσότερες είναι μικρές, καθημερινές φράσεις που δεν τις προσέχουμε ιδιαίτερα - σαν ένα συνεχές “μουρμουρητό” στο παρασκήνιο. Αυτό το εσωτερικό μουρμουρητό είναι ο λεγόμενος εσωτερικός διάλογος, δηλαδή ο τρόπος που μιλάμε στον εαυτό μας. 

Μπορεί να είναι φιλικός, ενθαρρυντικός, καθησυχαστικός ή αντίθετα επικριτικός, σκληρός και αποθαρρυντικός. Και χωρίς να το καταλαβαίνουμε, αυτός ο τρόπος επηρεάζει σε βάθος τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας, την αυτοεκτίμηση μας και την ψυχική μας ανθεκτικότητα. Γιατί είναι παρόν σε κάθε μας βήμα και βλέπει ό,τι κι αν κάνουμε. 

Το κύριο ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν μιλάμε στον εαυτό μας - όλοι το κάνουμε. Είναι το πώς μας μιλάμε. 

Ο εσωτερικός διάλογος ως “καθρέφτης” 

Ο τρόπος που μιλάμε στον εαυτό μας λειτουργεί σαν καθρέφτης: μας δείχνει πώς πραγματικά μας βλέπουμε και μας συμπεριφερόμαστε. Για παράδειγμα: 

• Αν συνηθίζουμε να λέμε “δε θα τα καταφέρω”, τότε πιθανότατα πιστεύουμε ότι δεν είμαστε επαρκείς. Πως οι δυνάμεις μας δεν είναι αρκετές για να διαχειριστούμε μια κατάσταση. 
• Αν λέμε “έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα”, αναγνωρίζουμε την προσπάθεια μας και μας δίνουμε χώρο να εξελιχθούμε. Δείχνουμε πως έχουμε εμπιστοσύνη σε εμάς.

Αυτός ο διάλογος δεν εμφανίζεται τυχαία. Διαμορφώνεται από:

• τις εμπειρίες μας στην παιδική ηλικία, για παράδειγμα αν δεχόμασταν συχνά κριτική ή ενθάρρυνση,
• τα κοινωνικά μηνύματα που έχουμε εσωτερικεύσει, όπως “πρέπει αν είσαι πάντα τέλειος/α”, “δεν πρέπει να κάνεις λάθη”,
• και τις προσωπικές μας εμπειρίες ως ενήλικες.

Συχνά, μάλιστα, η φωνή που ακούμε μέσα μας μοιάζει με τις φωνές σημαντικών για εμάς ατόμων, όπως είναι οι γονείς, οι δάσκαλοι ή οι σύντροφοι. Για παράδειγμα, αν είχαμε έναν πατέρα ή μια μητέρα που έλεγε συχνά “μας ντροπιάζεις”, είναι πολύ πιθανό να ακούμε αυτή τη φράση στο κεφάλι μας κάθε φορά που κάνουμε κάτι λάθος. Αυτό δε σημαίνει όμως πως θα πρέπει να ακούμε τη συγκεκριμένη φωνή για μια ζωή. 

Οι δύο όψεις του εσωτερικού διαλόγου. 

Ο Υποστηρικτικός Εσωτερικός Διάλογος:

• μας δίνει κουράγιο όταν δυσκολευόμαστε
• αναγνωρίζει την προσπάθεια, όχι μόνο το αποτέλεσμα
• μας μιλάει όπως θα μιλούσε ένας καλός φίλος: με κατανόηση, χιούμορ, ενσυναίσθηση και τρυφερότητα
• δίνει χώρο σε κάθε μας συναίσθημα, ακόμα και στα “αρνητικά”.

Ο Επικριτικός Εσωτερικός Διάλογος:

• χρησιμοποιεί σκληρούς χαρακτηρισμούς και λέξεις, όπως “είσαι άχρηστος/η”, “δεν τα καταφέρνεις ποτέ”, “με ντροπιάζεις”
• υποτιμά τα επιτεύγματα μας
• μας κάνει να νιώθουμε ότι δεν αξίζουμε αγάπη ή αναγνώριση
• επικρίνει κάθε μας συναίσθημα. 

Κανείς δεν είναι 100% στη μία ή στην άλλη πλευρά. Οι περισσότεροι έχουμε μια μίξη: στιγμές που είμαστε συμπονετικοί με τον εαυτό μας και στιγμές που γινόμαστε ο χειρότερος μας κριτής. Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστεί εντελώς η κριτική φωνή μέσα μας, αλλά να μάθουμε να την αναγνωρίζουμε και να την ισορροπούμε.

Γιατί έχει σημασία ο τρόπος που μιλάμε στον εαυτό μας;

Επηρεάζει την ψυχική μας υγεία: ο συνεχής αρνητικός διάλογος σχετίζεται με άγχος και κατάθλιψη.

Καθορίζει την αυτοεκτίμηση: αν οι λέξεις που χρησιμοποιούμε είναι σκληρές, αρχίζουμε να τις πιστεύουμε και να λειτουργούμε σαν να ισχύουν.

Οδηγεί σε συμπεριφορές: όταν λέμε “δεν θα τα καταφέρω”, συχνά δεν θέλουμε να προσπαθήσουμε καν. Αντίθετα, όταν λέμε “θα κάνω ό,τι μπορώ”, κινητοποιούμαστε περισσότερο. 

Τι μπορώ να κάνω για να αλλάξω τον εσωτερικό μου λόγο;

Παρατήρησε τις σκέψεις σου. Γράψε για λίγες μέρες σε ένα χαρτί τις φράσεις που λες στον εαυτό σου. Θα εκπλαγείς πόσο συχνά μπορεί να επαναλαμβάνονται συγκεκριμένες εκφράσεις. Το γράψιμο μπορεί να σε βοηθήσει να βλέπεις καλύτερα την κατάσταση. 

Ρώτησε: “θα το έλεγα αυτό σε έναν φίλο;”. Αν η απάντηση είναι όχι, τότε γιατί να το λες στον εαυτό σου;

Δοκίμασε την αναδιατύπωση. Αντί για “δεν είμαι καλός/η”, πες “έχω περιθώριο να μάθω”, “και τα λάθη που κάνω είναι εμπειρία, μαθαίνω από αυτά”. Αντί για “είμαι αποτυχημένος/η”, πες “αυτό δεν πήγε όπως ήθελα, αλλά μπορώ να το ξαναπροσπαθήσω”.

Δώσε χώρο στη συμπόνια. Μιλάμε συχνά για ενσυναίσθηση προς τους άλλους, αλλά κάπου ξεχνάμε τον εαυτό μας. Σκέψου πως θα μιλούσες σε ένα παιδί που προσπαθεί και δώσε στον εαυτό σου την ίδια κατανόηση. 

Γιόρτασε τις μικρές νίκες. Δε χρειάζεται να περιμένεις κάτι “μεγάλο” για να πεις μπράβο στον εαυτό σου. Ακόμη και η μικρή πρόοδος αξίζει αναγνώριση. 

Αυτή η φωνή μέσα μας παίζει πολύ σημαντικό ρόλο και αν θέλουμε να γίνουμε γονείς ή είμαστε ήδη. Σκέψου ένα απλό παράδειγμα: αν κάθε φορά που κάνεις εσύ κάποιο λάθος, λες στον εαυτό σου “δες τι βλακεία έκανα πάλι. Είμαι ανίκανος/η”, πόσο πιθανό είναι όταν το παιδί σου κάνει κάποιο λάθος να πεις “δεν πειράζει. Είναι εντάξει να κάνεις και λάθη. Από αυτά μαθαίνουμε.”

Ο εσωτερικός μας διάλογος είναι η φωνή που θα μας συντροφεύει σε όλη μας τη ζωή. Δε μπορούμε να τη βάλουμε “σε σίγαση”, μπορούμε όμως να την εκπαιδεύσουμε. Κάθε φορά που επιλέγουμε μια πιο φιλική φράση αντί για μια σκληρή, κάνουμε ένα βήμα προς μια πιο υγιή σχέση με εμάς. 

Αν αναγνωρίζεις πως ο εσωτερικός σου λόγος είναι πολύ επικριτικός και δυσκολεύεσαι να τον αλλάξεις, η ψυχοθεραπεία μπορεί να σε βοηθήσει να αναπτύξεις έναν νέο, πιο υποστηρικτικό τρόπο σκέψης. 

Τελικά, το πώς μιλάς στον εαυτό σου δεν είναι μικρή λεπτομέρεια. Είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζεις την ψυχική σου υγεία. 

Mini test: Πώς μιλάς στον εαυτό σου;

Απάντησε με: συχνά - μερικές φορές - σπάνια στις παρακάτω φράσεις. 

1. Όταν κάνω λάθος, σκέφτομαι “όλοι κάνουν λάθη, μπορώ να το ξαναπροσπαθήσω”.

2. Όταν νιώθω πίεση, λέω στον εαυτό μου “είναι λογικό να κουράζεσαι, πάρε μια ανάσα”.

3. Συχνά επαναλαμβάνω μέσα μου φράσεις όπως “δεν είμαι αρκετά καλός/η”.

4. Όταν πετυχαίνω κάτι, το μειώνω λέγοντας “σιγά το πράγμα, δεν αξίζει”.

5. Μιλάω στον εαυτό μου όπως θα μιλούσα σε έναν άνθρωπο που αγαπώ.

6. Όταν αποτυγχάνω, η πρώτη μου σκέψη είναι “είμαι ανίκανος/η”.

7. Αναγνωρίζω τις μικρές μου νίκες και τις γιορτάζω. 

Αξιολόγηση: 

Αν οι περισσότερες απαντήσεις “συχνά” βρίσκονται στις ερωτήσεις 1,2,5,7 → ο εσωτερικός σου διάλογος είναι υποστηρικτικός και σε ενισχύει. 

Αν οι περισσότερες απαντήσεις “συχνά” βρίσκονται στις 3,4,6 → μάλλον η εσωτερική σου φωνή είναι επικριτική και ίσως σε εμποδίζει να προχωρήσεις με αυτοπεποίθηση. 

Αν οι απαντήσεις σου είναι μοιρασμένες, τότε μάλλον αμφιταλαντεύσαι ανάμεσα σε μια φιλική και μια επικριτική φωνή, κάτι που είναι πολύ συνηθισμένο. Η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα για αλλαγή.  

Το τεστ δεν είναι διαγνωστικό. Είναι όμως ένας καθρέφτης που δείχνει πώς συνήθως μιλάς στον εαυτό σου. 

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ιωάννα Πετράκου - Ψυχοθεραπευτής

Ιωάννα Πετράκου: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Πτυχιούχος του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος άδειας ασκήσεως επαγγέλματος ψυχολόγου, εκπαιδευόμενη στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία από την Ελληνική Εταιρεία Γνωστικής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, η οποία είναι αναγνωρισμένη Ευρωπαϊκά από την EABCT.

6906081450

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...