Αρνητικές σκέψεις μέσα από την Προσωποκεντρική Προσέγγιση

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Οι αρνητικές σκέψεις αποτελούν μια κοινή και καθολική ανθρώπινη εμπειρία. Φράσεις όπως «δεν είμαι αρκετός/ή», «πάντα αποτυγχάνω», «δεν με αγαπούν όπως είμαι» εμφανίζονται συχνά στον εσωτερικό μας διάλογο και συνοδεύουν το άτομο στην καθημερινότητά του.

Αυτές οι σκέψεις δεν λειτουργούν μόνο σε γνωστικό επίπεδο, αλλά επηρεάζουν βαθιά τη συναισθηματική μας κατάσταση, τις διαπροσωπικές μας σχέσεις και τη συνολική εικόνα που διαμορφώνουμε για τον εαυτό μας (Beck, 1976). 

Αν και συχνά βιώνονται ως ενοχλητικές ή περιοριστικές, οι αρνητικές σκέψεις αποτελούν μέρος της προσπάθειας του ατόμου να νοηματοδοτήσει την εμπειρία του και να προστατευτεί μέσα σε ένα περιβάλλον που ενδέχεται να έχει υπάρξει απαιτητικό ή μη αποδεκτικό.

Η προσωποκεντρική προσέγγιση, όπως διαμορφώθηκε από τον Carl Rogers, προτείνει μια διαφορετική οπτική απέναντι στις αρνητικές σκέψεις. Δεν τις αντιμετωπίζει ως δυσλειτουργικά μοτίβα που χρειάζονται άμεση διόρθωση ή αναδόμηση, αλλά ως αυθεντικές εκφράσεις της εσωτερικής εμπειρίας του ατόμου, οι οποίες χρειάζονται κατανόηση, αποδοχή και συναισθηματική ασφάλεια για να μετασχηματιστούν (Rogers, 1951).

 Η προέλευση των αρνητικών σκέψεων

Σύμφωνα με την προσωποκεντρική θεωρία, πολλές αρνητικές σκέψεις αναδύονται όταν το άτομο απομακρύνεται από τον οργανισμικό του εαυτό. Η απομάκρυνση αυτή συνδέεται στενά με την εσωτερίκευση των λεγόμενων όρων αξίας (conditions of worth), οι οποίοι διαμορφώνονται μέσα από πρώιμες σχέσεις και κοινωνικά πλαίσια. Οι όροι αξίας δημιουργούνται όταν η αποδοχή, η φροντίδα και η αγάπη βιώνονται ως εξαρτημένες από συγκεκριμένες συμπεριφορές, ρόλους ή επιδόσεις (Rogers, 1959).

 Σε αυτό το πλαίσιο, το άτομο μαθαίνει σταδιακά να απορρίπτει ή να αγνοεί πλευρές της εμπειρίας του που δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του περιβάλλοντος. Ο εσωτερικός διάλογος τότε γίνεται αυστηρός, επικριτικός και συχνά τιμωρητικός, λειτουργώντας ως εσωτερικευμένη φωνή εξωτερικών προσδοκιών και κοινωνικών κανόνων (Mearns & Thorne, 2013).

Η στάση της προσωποκεντρικής προσέγγισης

Η προσωποκεντρική προσέγγιση δεν επιδιώκει την αντικατάσταση των αρνητικών σκέψεων με θετικές δηλώσεις ή γνωστικές αναδιατυπώσεις. Αντίθετα, δίνει έμφαση στη δημιουργία μιας θεραπευτικής σχέσης που προσφέρει ασφάλεια και επιτρέπει στο άτομο να συναντήσει την εμπειρία του χωρίς φόβο κριτικής ή απόρριψης.

 Η θεραπευτική αυτή στάση χαρακτηρίζεται από τρεις βασικές συνθήκες:

• Άνευ όρων θετική αποδοχή,
• Ενσυναίσθηση,
• Γνησιότητα.

Οι στάσεις αυτές θεωρούνται αναγκαίες και ικανές συνθήκες για την ψυχολογική αλλαγή (Rogers, 1957). Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, οι αρνητικές σκέψεις μπορούν να εκφραστούν ελεύθερα, να γίνουν κατανοητές στο συναισθηματικό τους βάθος και σταδιακά να αποφορτιστούν από την ένταση και τη δύναμη που ασκούν πάνω στο άτομο.

Από την κριτική στην αυτοσυμπόνια

Όταν το άτομο βιώνει μια σταθερή εμπειρία αποδοχής μέσα στη θεραπευτική ή ομαδική σχέση, αρχίζει σταδιακά να αναπτύσσει μια πιο συμπονετική και φροντιστική στάση προς τον εαυτό του. Οι αρνητικές σκέψεις παύουν να λειτουργούν αποκλειστικά ως εσωτερικοί «κατήγοροι» και μετασχηματίζονται σε ενδείξεις ανεκπλήρωτων συναισθηματικών αναγκών που ζητούν αναγνώριση (Neff, 2003).

 Από την προσωποκεντρική σκοπιά, η μετάβαση αυτή δεν αποτελεί αποτέλεσμα συγκεκριμένης τεχνικής παρέμβασης, αλλά φυσική συνέπεια της αυθεντικής, αποδεκτικής και ενσυναισθητικής σχέσης. Η αυτοσυμπόνια αναδύεται οργανικά, καθώς το άτομο μαθαίνει να σχετίζεται με τον εαυτό του με τον ίδιο σεβασμό που βιώνει μέσα στη θεραπευτική σχέση.

Η έμφυτη τάση προς ανάπτυξη

Κεντρική έννοια της προσωποκεντρικής θεωρίας αποτελεί η τάση προς αυτοπραγμάτωση, δηλαδή η έμφυτη ροπή του ανθρώπου προς ανάπτυξη, ολοκλήρωση και νόημα (Rogers, 1961). Η τάση αυτή λειτουργεί ως εσωτερικός προσανατολισμός προς την ψυχική υγεία, όταν το περιβάλλον επιτρέπει την ελεύθερη έκφραση της εμπειρίας.

Όταν οι αρνητικές σκέψεις γίνονται αποδεκτές και νοηματοδοτηθούν μέσα σε ένα υποστηρικτικό πλαίσιο, το άτομο επανασυνδέεται με αυτή την εσωτερική δύναμη. Η εμπειρία γίνεται πιο συνεκτική και το άτομο κινείται προς μεγαλύτερη αυθεντικότητα, αυτοαποδοχή και ψυχική ευελιξία.

Συμπερασματικά

Μέσα από την προσωποκεντρική προσέγγιση, οι αρνητικές σκέψεις δεν θεωρούνται παθολογικές ή εχθρικές προς την ψυχική υγεία, αλλά ανθρώπινες εμπειρίες που φέρουν νόημα και ιστορία. Η κατανόηση, η αποδοχή και η ενσυναίσθηση δημιουργούν το έδαφος όπου οι σκέψεις αυτές μπορούν να μετασχηματιστούν, οδηγώντας σε βαθύτερη αυτοαποδοχή και ουσιαστική ψυχική αλλαγή.

Βιβλιογραφία 

Beck, A. T. (1976). Cognitive Therapy and the Emotional Disorders. New York: International Universities Press.

Mearns, D., & Thorne, B. (2013). Person-Centred Counselling in Action (4th ed.). London: Sage.

Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101.

Rogers, C. R. (1951). Client-Centered Therapy. Boston: Houghton Mifflin.

Rogers, C. R. (1957). The necessary and sufficient conditions of therapeutic personality change. Journal of Consulting Psychology, 21(2), 95–103.

Rogers, C. R. (1959). A theory of therapy, personality, and interpersonal relationships. In S. Koch (Ed.), Psychology: A Study of a Science (Vol. 3). New York: McGraw-Hill.

Rogers, C. R. (1961). On Becoming a Person. Boston: Houghton Mifflin.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Μαίρη Δέδε - Ψυχολόγος

Μαίρη Δέδε: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Κλινική Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια, BSc, Master of Ars (MA) στο Middlessex του Λονδίνου. Ειδίκευση στην Προσωποκεντρική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία, στις θεραπευτικές παρεμβάσεις μέσω Eκφραστικών Tεχνών και στην Συστημική θεραπεία. Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία, για το άτομο, τον γονέα, την οικογένεια σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο.

6972341062

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...