Ghosting: Γιατί η σιωπή πονάει περισσότερο από την απόρριψη;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η ψηφιακή εποχή έχει αναδιαμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συνδέονται, ερωτεύονται και, αναπόφευκτα, αποσυνδέονται. Μία από τις πιο διαδεδομένες και ψυχικά επώδυνες πρακτικές στις σύγχρονες γνωριμίες είναι το ghosting.

Ο όρος περιγράφει την ξαφνική και πλήρη διακοπή κάθε επικοινωνίας με έναν σύντροφο ή μια γνωριμία με προοπτική, χωρίς καμία προειδοποίηση ή εξήγηση, αφήνοντας το άλλο άτομο σε μια κατάσταση απόλυτης αβεβαιότητας.

Ενώ η απόρριψη ήταν πάντα μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας, το ghosting εισάγει μια νέα διάσταση ψυχικού πόνου που πηγάζει από την απουσία closure (κλεισίματος) και την παθητική επιθετικότητα της σιωπής.

Η ψυχολογία πίσω από το κενό της σιωπής

Η σιωπή στο ghosting δεν είναι απλώς η απουσία ήχου ή λέξεων. Είναι ένα ηχηρό μήνυμα απαξίωσης που ενεργοποιεί τα ίδια κέντρα του εγκεφάλου με τον σωματικό πόνο.

Σύμφωνα με έρευνες, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η απόρριψη χωρίς εξήγηση προκαλούν μια αίσθηση απειλής για την επιβίωση, καθώς ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό και η αποδοχή από την ομάδα ή τον σύντροφο αποτελεί βασική ανάγκη (Kross et al., 2011). Στην περίπτωση του ghosting, το άτομο που δέχεται τη σιωπή βιώνει αυτό που ονομάζεται διφορούμενη απώλεια (ambiguous loss). Πρόκειται για μια μορφή πένθους όπου το αντικείμενο της απώλειας είναι σωματικά παρόν (το άτομο ζει, ανεβάζει stories, είναι online) αλλά ψυχολογικά απόν.

Η αβεβαιότητα που προκαλεί το ghosting οδηγεί σε μια εξαντλητική διαδικασία που στην ψυχολογία ονομάζεται γνωστική αναζήτηση νοήματος.

Το θύμα προσπαθεί απεγνωσμένα να ερμηνεύσει τη σιωπή, αναζητώντας λάθη στη δική του συμπεριφορά. Αυτή η έλλειψη πληροφοριών εμποδίζει την επεξεργασία του συναισθήματος και την ολοκλήρωση του κύκλου της σχέσης, καθιστώντας την επούλωση πολύ πιο αργή σε σύγκριση με μια ξεκάθαρη, έστω και επώδυνη, λεκτική απόρριψη (Freedman et al., 2019).

Η συστημική οπτική: Το ghosting ως σύμπτωμα του συστήματος των dating apps

Ως συστημική ψυχοθεραπεύτρια, οφείλω να εξετάσω το ghosting όχι μόνο ως μια ατομική συμπεριφορά του ghoster, αλλά ως ένα φαινόμενο που αναδύεται μέσα από το σύστημα των σύγχρονων ψηφιακών γνωριμιών. Στη συστημική προσέγγιση, το άτομο δεν δρα σε κενό αέρος. Οι πράξεις του επηρεάζονται από το πλαίσιο στο οποίο κινείται.

Τα dating apps δημιουργούν ένα περιβάλλον χαμηλής ενσυναίσθησης και υψηλής αναλωσιμότητας.

Η αρχιτεκτονική αυτών των εφαρμογών προωθεί την ιδέα της άπειρης επιλογής. Όταν ο σύντροφος αντιμετωπίζεται ως ένα προφίλ σε μια οθόνη και όχι ως μια πολυδιάστατη οντότητα με συναισθήματα, η αποσύνδεση γίνεται ευκολότερη. Το σύστημα ενθαρρύνει την αντικειμενοποίηση.

Μέσα από τη συστημική μου ματιά, βλέπω ότι το ghosting συχνά αποτελεί έναν μηχανισμό άμυνας του ghoster για να αποφύγει τη δική του δυσφορία. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν αναπτύξει τις απαραίτητες επικοινωνιακές δεξιότητες για να διαχειριστούν τη σύγκρουση ή την απογοήτευση του άλλου. Έτσι, επιλέγουν την εξαφάνιση ως έναν τρόπο να διατηρήσουν την εσωτερική τους ισορροπία, αγνοώντας πλήρως την επίδραση που έχει αυτή η κίνηση στο ευρύτερο σχεσιακό σύστημα.

Επιπλέον, το ghosting αναπαράγει ένα μοτίβο αποφευκτικής προσκόλλησης. Σε ένα σύστημα όπου η δέσμευση θεωρείται περιοριστική και η αλλαγή συντρόφου είναι ένα swipe μακριά, η σιωπή γίνεται το εργαλείο διατήρησης της απόστασης. Στη θεραπευτική διαδικασία, εργαζόμαστε για να κατανοήσουμε ότι η σιωπή του άλλου είναι μια πληροφορία για το δικό του εσωτερικό σύστημα και τις δικές του ελλείψεις, και όχι απαραίτητα μια αντανάκλαση της αξίας του θεραπευόμενου.

Γιατί η σιωπή πονάει περισσότερο από την απόρριψη;

Η κλασική απόρριψη, όσο σκληρή κι αν είναι, προσφέρει ένα πλαίσιο. Όταν κάποιος λέει δεν αισθάνομαι την ίδια έλξη ή δεν είμαστε συμβατοί, δίνει στον άλλον τη δυνατότητα να θυμώσει, να λυπηθεί και τελικά να προχωρήσει. Το ghosting στερεί από το άτομο το δικαίωμα στην απάντηση. Αυτή η στέρηση της επικοινωνιακής ανατροφοδότησης (feedback loop) είναι που καθιστά το φαινόμενο ψυχολογικά τοξικό.

Σύμφωνα με τους Timmermans και Courtois (2018), η χρήση των εφαρμογών γνωριμιών έχει αλλάξει το κοινωνικό συμβόλαιο των σχέσεων. Η ευκολία με την οποία μπορούμε να διαγράψουμε κάποιον από την ψηφιακή μας ζωή μεταφράζεται σε μια ευκολία διαγραφής του από την ψυχολογική μας πραγματικότητα. Αυτό δημιουργεί ένα αίσθημα απαξίωσης στο θύμα, το οποίο νιώθει ότι δεν αξίζει ούτε καν πέντε λεπτά από τον χρόνο του άλλου για μια εξήγηση.

Η σιωπή ερμηνεύεται ως απόλυτη αδιαφορία, η οποία είναι συχνά πιο επώδυνη από το μίσος ή την απόρριψη, διότι το μίσος προϋποθέτει ότι ο άλλος σε βλέπει, ενώ η αδιαφορία σε καθιστά αόρατο.

4 βήματα για να διαχειριστείς το κενό χωρίς αυτομομφή

Η αντιμετώπιση του ghosting απαιτεί μια συνειδητή μετατόπιση της προσοχής από τον ghoster στον εαυτό μας. Ακολουθούν τέσσερα πρακτικά βήματα βασισμένα σε ψυχολογικές στρατηγικές ανθεκτικότητας:

Αποδοχή της αβεβαιότητας ως απάντηση
Το πρώτο και πιο δύσκολο βήμα είναι να σταματήσετε να περιμένετε την εξήγηση που δεν θα έρθει ποτέ. Στη συστημική σκέψη, λέμε ότι η μη-επικοινωνία είναι και αυτή μια μορφή επικοινωνίας. Η σιωπή του άλλου είναι η απάντησή του. Σας λέει ξεκάθαρα ότι αυτός ο άνθρωπος δεν διαθέτει την ωριμότητα, την ενσυναίσθηση ή το θάρρος να διαχειριστεί μια ενήλικη αλληλεπίδραση. Αντί να αναρωτιέστε τι κάνατε λάθος, αποδεχτείτε ότι η συμπεριφορά του είναι μια δήλωση για τον δικό του χαρακτήρα και όχι για τη δική σας επάρκεια.

Διακοπή της γνωστικής ανακύκλωσης (Rumination)
Είναι φυσικό να ανατρέχετε στα τελευταία μηνύματα ή στις τελευταίες στιγμές που περάσατε μαζί αναζητώντας σημάδια. Ωστόσο, αυτή η διαδικασία απλώς ενισχύει το τραύμα. Θέστε ένα χρονικό όριο στον εαυτό σας για να πενθήσει αυτή την αβεβαιότητα και μετά επιλέξτε συνειδητά να σταματήσετε την ανάλυση. Η αυτομομφή τρέφεται από την έλλειψη στοιχείων. Θυμηθείτε ότι ακόμα κι αν είχατε κάνει κάποιο λάθος, ένας λειτουργικός σύντροφος θα επέλεγε να το συζητήσει ή να κλείσει τη σχέση με λόγια. Το πρόβλημα εδώ δεν είναι η δική σας δράση, αλλά η δική του αδυναμία αντίδρασης.

Επανασύνδεση με το υποστηρικτικό σας σύστημα
Το ghosting τείνει να απομονώνει το άτομο, καθώς η ντροπή της απόρριψης το εμποδίζει να μοιραστεί την εμπειρία του. Επιστρέψτε στις σταθερές σας σχέσεις. Οι φίλοι, η οικογένεια ή ο θεραπευτής σας μπορούν να λειτουργήσουν ως καθρέφτες που θα σας θυμίσουν την πραγματική σας εικόνα, η οποία παραμένει ακέραια παρά την εξαφάνιση ενός ατόμου. Η συστημική υποστήριξη είναι το κλειδί για να βγείτε από τον μικρόκοσμο της απόρριψης και να δείτε τη μεγαλύτερη εικόνα της ζωής σας.

Θέστε το δικό σας closure
Μην αφήνετε το κλείσιμο της ιστορίας στα χέρια του άλλου. Μπορείτε να γράψετε ένα γράμμα (το οποίο δεν θα στείλετε ποτέ) εκφράζοντας τον θυμό, την απογοήτευση και τη λύπη σας. Αυτή η πράξη σάς δίνει πίσω τον έλεγχο της αφήγησης. Δηλώστε στον εαυτό σας: Επιλέγω να κλείσω αυτή την πόρτα επειδή αξίζω κάποιον που είναι παρών. Το closure είναι μια εσωτερική διαδικασία και δεν απαιτεί τη συμμετοχή του ατόμου που έφυγε.

Η κοινωνική διάσταση της ψηφιακής αποξένωσης

Το φαινόμενο του ghosting δεν είναι μόνο ατομικό πρόβλημα, αλλά αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη κρίση στην κοινωνική σύνδεση. Η ρευστότητα των σύγχρονων σχέσεων, όπως την περιγράφει ο κοινωνιολόγος Zygmunt Bauman (2003), δημιουργεί δεσμούς που είναι εύκολο να λυθούν, αλλά δύσκολο να προσφέρουν ασφάλεια. Η τεχνολογία έχει διευκολύνει την ποσότητα των επαφών, αλλά συχνά εις βάρος της ποιότητας και της ηθικής ευθύνης απέναντι στον άλλον.

Στις συνεδρίες μου, βλέπω συχνά ανθρώπους που έχουν υποστεί ghosting να αναπτύσσουν μια γενικευμένη δυσπιστία προς τις νέες γνωριμίες. Αυτό είναι ένα συστημικό αποτέλεσμα: η κακή συμπεριφορά ενός ατόμου δηλητηριάζει την πίστη του θύματος στο σύνολο των ανθρώπων. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι το ghosting είναι μια μορφή παθητικής βίας. Η αναγνώριση αυτή βοηθά στην αποστασιοποίηση από το γεγονός. Δεν είστε εσείς το πρόβλημα. Ζούμε σε μια εποχή που η αποφυγή του συναισθηματικού κόστους έχει γίνει πρότυπο, και το ghosting είναι η ακραία έκφραση αυτής της τάσης.

Συμπέρασμα

Το ghosting είναι ένας οδυνηρός παραλογισμός της ψηφιακής εποχής. Ενώ η σιωπή μπορεί να μοιάζει με κενό, στην πραγματικότητα είναι γεμάτη από πληροφορίες για το άτομο που επιλέγει να εξαφανιστεί. Ως άνθρωποι, έχουμε ανάγκη το νόημα και την επικοινωνία για να κλείνουμε τα κεφάλαια της ζωής μας. Όταν αυτά μας στερούνται, ο πόνος είναι αναπόφευκτος, αλλά δεν χρειάζεται να είναι μόνιμος.

Η κατανόηση των συστημικών δυνάμεων που ευνοούν τέτοιες συμπεριφορές και η ενδυνάμωση του εαυτού μέσα από την αυτοφροντίδα και τα όρια είναι ο μόνος δρόμος για την επούλωση. Η αξία σας δεν καθορίζεται από την ικανότητα κάποιου άλλου να την αναγνωρίσει ή από την απόφασή του να παραμείνει στη ζωή σας. Η σιωπή του ghoster είναι το δικό του αδιέξοδο, όχι το δικό σας.

Βιβλιογραφικές Αναφορές 

Bauman, Z. (2003). Liquid Love: On the Frailty of Human Bonds. Polity Press.

Freedman, G., Powell, D. N., Le, B., & Williams, K. D. (2019). Ghosting and destiny: Implicit theories of relationships predict beliefs about ghosting. Journal of Social and Personal Relationships, 36(3), 905-924. doi.org/10.1177/0265407517748791 

Kross, E., Berman, M. G., Mischel, W., Smith, E. E., & Wager, T. D. (2011). Social rejection shares somatosensory representations with physical pain. Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(15), 6270-6275. doi.org/10.1073/pnas.1102693108 

LeFebvre, L. E., Allen, M., Rasner, R. D., Garstad, S., Wilms, A., & Parrish, C. (2019). Ghosting in Emerging Adults’ Romantic Relationships: The Digital Dissolution Process. Imagination, Cognition and Personality, 39(2), 125-150. doi.org/10.1177/0276236618820303 

Navarro, R., Larrañaga, E., Yubero, S., & Víllora, B. (2020). Ghosting and Breadcrumbing: Prevalence and Association with Online Dating Practice Among Spanish Emerging Adults. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(13), 4616. doi.org/10.3390/ijerph17134616 

Timmermans, E., & Courtois, C. (2018). From swiping to dating: Making sense of Tinder as a channel for romantic connection. Mobile Media & Communication, 6(2), 167-186. doi.org/10.1177/2050157918754593

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Χριστιάνα Κομιανού - Ψυχολόγος

Χριστιάνα Κομιανού: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Προσεγγίζω κάθε συνεδρία με σεβασμό, ανοιχτό διάλογο και ζεστασιά, δημιουργώντας έναν χώρο όπου μπορείτε να μιλήσετε ελεύθερα, να εξερευνήσετε τον εαυτό σας και τις σχέσεις σας, και να κάνετε ουσιαστικά βήματα προς μια πιο ισορροπημένη καθημερινότητα.

Εξειδικεύσεις:

Διαχείριση Άγχους - Φοβιών Συναισθηματικές Διαταραχές Οικογενειακά θέματα

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...