Φιλοσοφία και Μέλλον: Πέντε Αρχαίες Προσεγγίσεις για μια Βιώσιμη, Δημοκρατική και Δίκαιη Κοινωνία

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Κάθε φιλόσοφος θα προσέγγιζε το ζήτημα της διασφάλισης ενός βιώσιμου, δημοκρατικού και δίκαιου μέλλοντος με βάση τις δικές του θεμελιώδεις αρχές.

Ας δούμε τι θα απαντούσε ο καθένας τους:

Πλάτωνας

Ο Πλάτωνας θα τόνιζε ότι ένα βιώσιμο, δίκαιο και — υπό την ιδανική του έννοια — "δημοκρατικό" (όχι όπως το εννοούμε σήμερα, αλλά ως κυβέρνηση των αρίστων) μέλλον, μπορεί να διασφαλιστεί μόνο αν η πόλη-κράτος δομηθεί με βάση την αλήθεια και τη δικαιοσύνη που πηγάζουν από τον κόσμο των Ιδεών.

Ποιος: Οι Φιλόσοφοι-Βασιλείς. Αυτοί που έχουν εκπαιδευτεί για δεκαετίες στην αρετή, τη λογική, τα μαθηματικά και τη διαλεκτική, και έχουν φτάσει στην κατανόηση του Αγαθού και της Δικαιοσύνης. Μόνο αυτοί είναι ικανοί να κυβερνούν με σοφία και να οδηγήσουν την πόλη στην αρμονία.

Τι: Μια ιδεώδης Πολιτεία με αυστηρή ιεραρχία, όπου κάθε τάξη (οι άρχοντες-φύλακες, οι επίκουροι-πολεμιστές, οι παραγωγικοί πολίτες) επιτελεί το καθήκον της, χωρίς να αναμειγνύεται στις αρμοδιότητες των άλλων. Η παιδεία είναι το κλειδί για την ανάδειξη των ικανών και την καλλιέργεια της ψυχής.

Γιατί: Γιατί η δικαιοσύνη στην πόλη είναι σαν την αρμονία στην ψυχή: κάθε μέρος εκτελεί το έργο του. Μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει σταθερότητα (βιωσιμότητα) και αποφυγή της φθοράς που φέρνουν οι εκφυλισμένες μορφές διακυβέρνησης (τιμοκρατία, ολιγαρχία, δημοκρατία, τυραννία). Η "δημοκρατία" (με τη λαϊκή έννοια) οδηγεί σε υπερβολική ελευθερία, χάος και εν τέλει σε τυραννία. Η αληθινή δικαιοσύνη επιτυγχάνεται μόνο όταν κυβερνά η σοφία. 

Αριστοτέλης

Ο Αριστοτέλης θα εστίαζε στην πρακτική σοφία (φρόνηση) και στην καλλιέργεια της αρετής των πολιτών, καθώς και στην εύρεση της καλύτερης δυνατής πολιτικής οργάνωσης για τη συγκεκριμένη κοινωνία.

Ποιος: Οι πολίτες που συμμετέχουν στα κοινά, εφόσον είναι ενάρετοι και έχουν αποκτήσει φρόνηση. Το κράτος, μέσω της νομοθεσίας και της παιδείας, πρέπει να καλλιεργεί αυτές τις αρετές.

Τι: Μια "πολιτεία" (μικτή πολιτεία), η οποία συνδυάζει στοιχεία ολιγαρχίας και δημοκρατίας, ώστε να επιτυγχάνεται η μέση οδός και να αποφεύγονται οι ακρότητες. Σημαντική είναι η παιδεία των πολιτών στην αρετή (π.χ. ανδρεία, σωφροσύνη, δικαιοσύνη) ώστε να μπορούν να ζήσουν μια ευδαίμονα ζωή (ευτυχισμένη και ολοκληρωμένη).

Γιατί: Γιατί ο άνθρωπος είναι «ζώον πολιτικόν» και η φύση του είναι να ζει σε μια πόλη-κράτος. Η δικαιοσύνη και η αρετή είναι απαραίτητες για την επίτευξη της ευδαιμονίας, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Ένα κράτος είναι βιώσιμο και δίκαιο όταν οι πολίτες του είναι ενάρετοι και οι θεσμοί προάγουν τη μέση οδό και το κοινό συμφέρον, όχι το συμφέρον μιας ομάδας. 

Επίκτητος (Στωικός)

Ο Επίκτητος θα απαντούσε ότι ένα βιώσιμο, δημοκρατικό και δίκαιο μέλλον εξαρτάται πρωτίστως από την εσωτερική κατάσταση του κάθε ατόμου.

Ποιος: Ο κάθε άνθρωπος ξεχωριστά. Η ευθύνη για ένα καλύτερο μέλλον ξεκινά από την ατομική του πειθαρχία και την κατανόηση της Διχωτομίας του Ελέγχου.

Τι: Να διακρίνει κανείς τι είναι εντός της δύναμής του (οι σκέψεις, οι κρίσεις, οι επιθυμίες του) και τι είναι εκτός της δύναμής του (τα εξωτερικά γεγονότα, η φήμη, ο πλούτος, ακόμη και η πολιτική έκβαση). Πρέπει να εστιάσει στην αρετή (την ενάρετη κρίση και πράξη) και να εκτελεί το καθήκον του στην κοινωνία, χωρίς προσκόλληση στα αποτελέσματα. Η δικαιοσύνη πηγάζει από τη ζωή σύμφωνα με τη Φύση και το Λόγο.

Γιατί: Γιατί η αληθινή ελευθερία και γαλήνη (απάθεια) βρίσκονται στην αποδοχή του αναπόφευκτου και στην εστίαση στην εσωτερική μας κατάσταση. Αν ο κάθε πολίτης επιδιώκει την αρετή και δεν αφήνεται να παρασύρεται από εξωτερικά πάθη και φόβους (όπως ο φόβος της φτώχειας ή ο πόθος για εξουσία), τότε η κοινωνία στο σύνολό της θα είναι πιο σταθερή, δίκαιη και ευτυχισμένη, ανεξαρτήτως της μορφής διακυβέρνησης.

Επίκουρος

Ο Επίκουρος θα υποστήριζε ότι η διασφάλιση ενός βιώσιμου, δημοκρατικού και δίκαιου μέλλοντος βασίζεται στην ατομική αναζήτηση της ευδαιμονίας μέσω της αταραξίας (απουσία ψυχικής οδύνης) και της απονίας (απουσία σωματικού πόνου), και στη δημιουργία ενός κοινωνικού συμβολαίου που αποτρέπει τη βλάβη.

Ποιος: Οι άνθρωποι ως άτομα, που μέσω της φρόνησης (πρακτικής σοφίας) επιλέγουν τις σωστές ηδονές (δηλαδή την απουσία πόνου και ενόχλησης). Η φιλία είναι το βασικό συστατικό της ευτυχίας και της κοινωνικής συνοχής.

Τι: Μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι ζουν αποτραβηγμένοι από τις υπερβολικές φιλοδοξίες και τους φόβους που φέρνει η πολιτική και η δημόσια ζωή. Η δικαιοσύνη δεν είναι εγγενής αξία, αλλά ένα κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των ανθρώπων να μην βλάπτουν ο ένας τον άλλον, ώστε να ζουν χωρίς φόβο και να επιτυγχάνουν την αταραξία. Η "δημοκρατία" ή οποιοδήποτε πολίτευμα είναι απλώς ένα μέσο για την επίτευξη αυτής της αταραξίας.

Γιατί: Γιατί ο σκοπός της ζωής είναι η ηδονή, η οποία για τον Επίκουρο σημαίνει την απουσία πόνου και αναστάτωσης. Οι πολιτικές φιλοδοξίες, οι φόβοι για το μέλλον, οι συγκρούσεις, όλα αυτά διαταράσσουν την αταραξία. Ένα βιώσιμο και δίκαιο μέλλον είναι αυτό όπου οι άνθρωποι έχουν περιορίσει τις επιθυμίες τους, έχουν ασφαλείς φιλίες και ζουν με σύνεση, χωρίς να παρεμβαίνουν ο ένας στην ευδαιμονία του άλλου.

Σωκράτης

Ο Σωκράτης (μέσω των Πλατωνικών διαλόγων) θα απαντούσε ότι το μέλλον μιας κοινωνίας εξαρτάται από την ηθική κατάσταση των πολιτών της και την αυτογνωσία τους.

Ποιος: Ο κάθε πολίτης ξεχωριστά, μέσα από τη συνεχή αυτοεξέταση και τον διάλογο. Ο ρόλος του φιλοσόφου είναι να "μαιεύει" την αλήθεια και να οδηγεί τους ανθρώπους στην αναζήτηση της γνώσης.

Τι: Μια κοινωνία όπου οι πολίτες αναζητούν τη γνώση της αρετής. Καθώς "η αρετή είναι γνώση", αν κάποιος γνωρίζει πραγματικά τι είναι το καλό, θα το πράξει. Η δικαιοσύνη είναι εγγενώς καλή για την ψυχή και είναι αδιανόητο κάποιος που γνωρίζει το καλό να πράξει το άδικο. Η δημοκρατία, στην καλύτερή της μορφή, θα επέτρεπε αυτόν τον διάλογο και την αναζήτηση της αλήθειας.

Γιατί: Γιατί «ο ανεξέταστος βίος δεν αξίζει να τον ζει κανείς». Αν οι πολίτες δεν εξετάζουν συνεχώς τις πεποιθήσεις τους, τις αξίες τους και τις πράξεις τους, αν δεν επιδιώκουν τη γνώση της αρετής, τότε η πόλη θα είναι γεμάτη άγνοια και κακία. Ένα δίκαιο και βιώσιμο μέλλον επιτυγχάνεται μόνο όταν οι ψυχές των πολιτών είναι υγιείς και ενάρετες, καθώς η πόλη είναι απλώς μια αντανάκλαση των ψυχών των κατοίκων της. Η διαφθορά της πόλης ξεκινά από τη διαφθορά της ψυχής του ατόμου.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...