Σημασία έχει το ταξίδι ή ο προορισμός τελικά;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Τι έχει τελικά σημασία; Το ταξίδι ή ο προορισμός; Είναι από εκείνες τις ερωτήσεις που δεν γίνονται για να απαντηθούν μια φορά. Επιστρέφουν κάθε φορά που κουραζόμαστε. Κάθε φορά που φτάνουμε κάπου και δεν νιώθουμε όπως περιμέναμε. Κάθε φορά που βρισκόμαστε στη μέση μιας διαδρομής και αναρωτιόμαστε αν αξίζει.

Τι έχει τελικά σημασία; Το ταξίδι ή ο προορισμός; Ίσως γιατί μέσα σε αυτή την ερώτηση δεν κρύβεται μια φιλοσοφική περιέργεια, αλλά μια πολύ ανθρώπινη ανάγκη να βρούμε νόημα στον κόπο μας.

Η ανάγκη να φτάσουμε κάπου

Ο προορισμός είναι υπόσχεση. Είναι το «όταν». Όταν τελειώσω. Όταν καταφέρω. Όταν σταθεροποιηθώ. Όταν ηρεμήσω. Μας βοηθά να σηκωθούμε το πρωί. Να αντέξουμε τις δυσκολίες. Να πούμε στον εαυτό μας ότι όλα αυτά έχουν λόγο. Χωρίς προορισμό, η ζωή μοιάζει συχνά χαοτική.

Ο στόχος οργανώνει το άγχος, δίνει δομή στην προσπάθεια, μας προσφέρει μια αίσθηση ελέγχου. Και αυτό δεν είναι λίγο. Όμως ο προορισμός έχει μια ιδιαιτερότητα: πάντα βρίσκεται λίγο πιο μπροστά. Και όσο κι αν τον πλησιάζουμε, σπάνια μένουμε εκεί. Πολλοί άνθρωποι ζουν με το βλέμμα στο επόμενο βήμα. Και ξεχνούν να κατοικήσουν αυτό που ήδη έχουν φτάσει.

Η παρηγοριά του ταξιδιού

Κάπου εκεί εμφανίζεται η άλλη απάντηση: «σημασία έχει το ταξίδι». Η εμπειρία. Η στιγμή. Το τώρα. Στο ταξίδι μαθαίνουμε. Στο ταξίδι αλλάζουμε. Στο ταξίδι συναντάμε τον εαυτό μας αλλιώς. Υπάρχει κάτι απελευθερωτικό σε αυτή την ιδέα. Μας επιτρέπει να αναπνεύσουμε.

Να μην είμαστε διαρκώς σε αναμονή μιας μελλοντικής ζωής. Και όμως, κι εδώ υπάρχει μια παγίδα. Γιατί το ταξίδι μπορεί εύκολα να γίνει τρόπος να αποφεύγουμε τη δέσμευση. Να μένουμε συνεχώς «στο δρόμο», χωρίς να αναρωτιόμαστε αν ο δρόμος μας πάει εκεί που θέλουμε. Ένα ταξίδι χωρίς κατεύθυνση μπορεί να γίνει εξίσου κουραστικό όσο ένας προορισμός χωρίς ζωή.

Ίσως δεν χρειάζεται να διαλέξουμε

Κάποια διλήμματα υπάρχουν επειδή μας αρέσει να τα απλοποιούμε. Να διαλέγουμε πλευρά. Να νιώθουμε σίγουροι. Ίσως όμως το ερώτημα «ταξίδι ή προορισμός» να μην ζητά απάντηση, αλλά επαναδιατύπωση. Γιατί και τα δύο έχουν αξία. Και τα δύο μας χρειάζονται.Το ταξίδι μας διαμορφώνει. Ο προορισμός μας κατευθύνει. Κι όμως, ακόμα κι έτσι, κάτι λείπει.

Αυτό που δίνει νόημα στη διαδρομή

Σκέψου τις διαδρομές που θυμάσαι πιο έντονα. Όχι απαραίτητα τις πιο επιτυχημένες. Αλλά τις πιο ζωντανές. Σπάνια τις θυμόμαστε για το πού φτάσαμε. Και σχεδόν ποτέ για το πόσο «σωστός» ήταν ο δρόμος. Τις θυμόμαστε για τους ανθρώπους. Για εκείνον που ήταν δίπλα όταν κουράστηκες. Για εκείνη που άκουσε χωρίς να διορθώσει. Για κάποιον που μοιράστηκε τη σιωπή, όχι μόνο τις χαρές.

Οι δύσκολες διαδρομές δεν γίνονται ελαφρύτερες επειδή έχουν ωραίο τέλος. Γίνονται ανεκτές επειδή δεν τις διανύσαμε μόνοι.

Η ζωή δεν είναι ατομική διαδρομή

Όσο κι αν μας έχουν μάθει να μιλάμε για προσωπικά ταξίδια, η ζωή δεν βιώνεται ατομικά. Οι άνθρωποι αντέχουν όχι επειδή είναι δυνατοί, αλλά επειδή κάποιος τους κράτησε όταν λύγισαν. Μπορείς να αντέξεις έναν λάθος δρόμο με τον σωστό άνθρωπο. Αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντέξεις έναν «σωστό» δρόμο μόνος. Η παρουσία δεν αλλάζει μόνο το πώς νιώθεις. Αλλάζει το νόημα.

Όταν φτάνεις και δεν γεμίζεις

Υπάρχουν στιγμές που φτάνεις. Και αντί για ανακούφιση, νιώθεις ένα περίεργο κενό. Όχι γιατί δεν άξιζε. Αλλά γιατί δεν υπάρχει κανείς να το μοιραστείς. Και τότε γίνεται κάτι πολύ καθαρό:
η επιτυχία από μόνη της δεν είναι εμπειρία. Είναι γεγονός. Η εμπειρία χρειάζεται σχέση.

Και όταν ο δρόμος βαραίνει

Υπάρχουν και στιγμές που το ταξίδι γίνεται δύσκολο.
Πολύ αργό. Πολύ μοναχικό. Και τότε δεν σε παρηγορεί η ιδέα ότι «αξίζει η διαδρομή».
Σε παρηγορεί το βλέμμα που λέει, «Σε βλέπω εδώ». Όχι για να σε σπρώξει. Όχι για να σου πει τι να κάνεις. Αλλά για να μείνει.

Ίσως το ερώτημα είναι άλλο

Ίσως τελικά το σημαντικό δεν είναι πόσο μακριά πήγες ούτε πόσο όμορφα πέρασες. Ίσως είναι:με ποιον μοιράστηκες τη διαδρομή. Γιατί ο συνεπιβάτης αλλάζει τα πάντα.
Αλλάζει το νόημα του δρόμου. Αλλάζει την εμπειρία του χρόνου. Αλλάζει και τον ίδιο τον προορισμό. Με τον λάθος άνθρωπο, ακόμα και το όνειρο βαραίνει. Με τον σωστό, ακόμα και η αναμονή γίνεται ζωή.

Μια μικρή μετατόπιση

Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι της διαδρομής δεν είναι να περπατήσεις, ούτε να φτάσεις.
Είναι να επιτρέψεις στον εαυτό σου να μην είναι μόνος. Όχι γιατί δεν μπορείς μόνος, αλλά γιατί δεν χρειάζεται πάντα να μπορείς. Ζούμε σε μια εποχή που εξυμνεί την αυτονομία, την αυτάρκεια, την ατομική πορεία. Μας μαθαίνει να μετράμε τη ζωή με σταθμούς και αποτελέσματα και να ξεχνάμε ότι ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να προχωρά απομονωμένος.

Η συντροφικότητα δεν είναι εξάρτηση. Είναι ρυθμός. Είναι το σημείο όπου η εμπειρία παύει να είναι ατομικό βάρος και γίνεται κάτι που μπορεί να μοιραστεί. Και ίσως αυτό να είναι το πιο υποτιμημένο στοιχείο κάθε διαδρομής, όχι το πώς αντέχεις μόνος, αλλά πώς αλλάζει η εμπειρία όταν κάποιος περπατά δίπλα σου.

Ένα τέλος που δεν είναι απάντηση

Δεν χρειάζεται να απορρίψουμε ούτε το ταξίδι ούτε τον προορισμό. Χρειάζεται απλώς να θυμόμαστε ότι δεν είναι αυτά που μας κρατούν. Αυτό που κάνει τη ζωή βιώσιμη
δεν είναι πού φτάσαμε ούτε πόσα είδαμε. Είναι ποιος κάθισε δίπλα μας όταν ο δρόμος έγινε δύσκολος και όταν έγινε όμορφος. Και εδώ θα το σου το πω όχι σαν απόφθεγμα αλλά σαν προσωπική εμπειρία και άποψη.

Σημασία δεν έχει ούτε το ταξίδι ούτε ο προορισμός. Σημασία έχει ο συνεπιβάτης.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Diener, E., Oishi, S., & Tay, L. (2018). Advances in subjective well-being research. Nature human behaviour, 2(4), 253–260. doi.org/10.1038/s41562-018-0307-6

Frankl, V. E. (2006). Man’s search for meaning. Beacon Press. 

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in Adulthood: Structure, Dynamics, and Change (2nd ed.). New York, NY: Guilford Press.

Υalom, I. D. (1980). Existential psychotherapy. Basic Books/Hachette Book Group.  

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...