Naikan: Ένα μονοπάτι προς την ευγνωμοσύνη και την ψυχική υγεία

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η ευγνωμοσύνη αφορά στο συναίσθημα εκτίμησης που ανακύπτει ως αποτέλεσμα μιας ευεργεσίας. Περιλαμβάνει την αναγνώριση των «καλών πραγμάτων» στη ζωή ενός ατόμου, καθώς και την αίσθηση ανταπόδοσης προς το άτομο ή τα άτομα που συμβάλλουν στην ευτυχία και ευημερία αυτού.

Συνδέεται με θετικά συναισθήματα, όπως είναι η χαρά και η ικανοποίηση και ενισχύει την ψυχική ευεξία και ανθεκτικότητα. Επιπροσθέτως, η τακτική έκφραση του συναισθήματος αυτού ενδυναμώνει τις διαπροσωπικές σχέσεις και αυξάνει την ικανοποίηση από τη ζωή. 

Ποια είναι τα ωφέλη της ευγνωμοσύνης

Όταν ένα άτομο εκφράζει ευγνωμοσύνη για τα «καλά πράγματα» στη ζωή του, τότε το συναίσθημα αυτό αντανακλάται μέσα από την ψυχική και κατ΄επέκταση την σωματική του υγεία.

Πιο συγκεκριμένα, η «εμπειρία» της ευγνωμοσύνης προκαλεί την ενεργοποίηση νευροδιαβιβαστών, όπως η ντοπαμίνη που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το συναίσθημα της ικανοποίησης και η σεροτονίνη που ρυθμίζει τη διάθεση.

Επιπλέον, προκαλεί την απελευθέρωση της ωκυτοκίνης στον εγκέφαλο, μιας ορμόνης που προκαλεί την εμφάνιση συναισθημάτων, όπως η εμπιστοσύνη και η γενναιοδωρία, τα οποία προάγουν τους κοινωνικούς δεσμούς και το αίσθημα σύνδεσης.

Συνεπώς, η έκφραση ευγνωμοσύνης επιφέρει σημαντικές αλλαγές στις νευρωνικές οδούς στον εγκέφαλο, μειώνοντας τον αντίκτυπο των αρνητικών σκέψεων και οδηγώντας στη λεγόμενη «ευελιξία του νου».

Η «ευελιξία του νου», ή αλλιώς «γνωστική ευελιξία» προάγει την ευτυχία και τη θετική διάθεση, με αποτέλεσμα τα ακόλουθα σημαντικά διαρκή ωφέλη για την ψυχική και κατ΄επέκταση την σωματική υγεία του ατόμου.

Μείωση του άγχους και του στρες: Η ευγνωμοσύνη συμβάλλει στη μείωση του άγχους και του στρες μετά τη μετατόπιση της προσοχής από τις αρνητικές σκέψεις στις θετικές. Όταν ένα άτομο αισθάνεται ευγνωμοσύνη είναι λιγότερο πιθανό να εστιάσει στα προβλήματα και στις ανησυχίες και περισσότερο πιθανό να επικεντρωθεί στα «καλά πράγματα» που έχει στη ζωή του. Η συγκεκριμένη τακτική συχνά οδηγεί σε μια μεγαλύτερη αίσθηση χαλάρωσης και ηρεμίας, καθώς και σε σημαντικά φυσιολογικά ωφέλη, όπως μείωση της αρτηριακής πίεσης και του σωματικού πόνου, καθώς και βελτίωση του ύπνου και του ανοσοποιητικού συστήματος.

Βελτίωση της διάθεσης: Όταν ένα άτομο εστιάζει στα «καλά πράγματα» που έχει στη ζωή του, τότε αισθάνεται πιο ευτυχισμένο και ικανοποιημένο. Αυτό οδηγεί σε μια μεγαλύτερη αίσθηση ευεξίας, καθώς και σε μια πιο θετική άποψη για τη ζωή.

Ενίσχυση της ανθεκτικότητας: Η ευγνωμοσύνη μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα, που αναφέρεται στην ικανότητα ενός ατόμου να ανακάμπτει από τις δυσκολίες και να προσαρμόζεται θετικά σε αυτές. Όταν ένα άτομο εστιάζει στις θετικές πλευρές της ζωής, είναι σε θέση να αντιμετωπίζει καλύτερα τις αποτυχίες και τις προκλήσεις, βρίσκοντας λύσεις στα διάφορα προβλήματα και βλέποντας τις δύσκολες καταστάσεις με πιο θετικό τρόπο. 

Βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων: Η ευγνωμοσύνη μπορεί να βελτιώσει τις διαπροσωπικές σχέσεις. Ένα άτομο που εκφράζει ευγνωμοσύνη στους άλλους, δείχνει με την εν λόγω ενέργεια ότι τους σέβεται και τους εκτιμά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρότερων και πιο θετικών σχέσεων με τα άτομα του περιβάλλοντος του (π.χ., φίλοι, οικογένεια, κ.ά.).

Ενίσχυση της αυτοεκτίμησης: Η έκφραση ευγνωμοσύνης μπορεί να ενισχύσει την αυτοεκτίμηση του ατόμου. Όταν ένα άτομο εστιάζει στα «καλά πράγματα» και αισθάνεται ευγνώμων για αυτά που έχει, τότε αισθάνεται καλά και με τον ίδιο του τον εαυτό. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο θετική εικόνα για τον εαυτό του, καθώς και σε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.

Πρακτική της ευγνωμοσύνης

Η ευγνωμοσύνη μπορεί να καλλιεργηθεί μέσω διαφόρων πρακτικών. Σημαντική για την επίτευξη των ευεργετικών αποτελεσμάτων για την ψυχική και την σωματική υγεία του ατόμου είναι η τακτική εξάσκηση αυτής. 

Ορισμένες πρακτικές εξάσκησης ευγνωμοσύνης είναι οι ακόλουθες:

Έκφραση ευγνωμοσύνης προς τους άλλους: Η έκφραση ευγνωμοσύνης μπορεί να είναι τόσο απλή, όσο το να πούμε ένα «ευχαριστώ» σε κάποιον που έχει κάνει κάτι πολύ σημαντικό για εμάς. Επίσης, η ευγνωμοσύνη μπορεί να εκφραστεί μέσω γραπτών σημειώσεων σε κάποιο άτομο που έχει επηρεάσει θετικά τη ζωή μας, όπως ένα μέλος της οικογένειας ή ένας φίλος.

Ημερολόγιο ευγνωμοσύνης: Η εν λόγω πρακτική αφορά την καθημερινή καταγραφή τουλάχιστον τριών πραγμάτων για τα οποία ένα άτομο αισθάνεται ευγνωμοσύνη. Είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη τα θετικά εκείνα γεγονότα που μπορεί να φαίνονται μικρά, συνηθισμένα ή ασήμαντα. Αυτά μπορεί να είναι τα ονόματα ανθρώπων, η συμβολή των οποίων έχει επηρεάσει θετικά μια συγκεκριμένη ημέρα, διάφορα γεγονότα με θετική εξέλιξη, μικρές πράξεις καλοσύνης στις οποίες δεν δόθηκε η απαραίτητη προσοχή, όπως ένας φιλικός πελάτης στην ουρά ενός καταστήματος ή απλώς ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αισθητός ο ήλιος μια δεδομένη χρονική στιγμή. Όποια μορφή κι αν λαμβάνει η καταγραφή των πραγμάτων για τα οποία αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη, σημαντική είναι η υπενθύμιση ότι οι περισσότερες μέρες είναι στην πραγματικότητα καλές.

Naikan: Η πρακτική Naikan είναι μια δομημένη μέθοδος αναστοχασμού που ενθαρρύνει την αυτό-εξερεύνηση μέσα από τρεις βασικές ερωτήσεις, ενώ παράλληλα ενισχύει την ευγνωμοσύνη και εμβαθύνει τις διαπροσωπικές σχέσεις αφού μετατοπίζει την προσοχή του ατόμου από τον εγωκεντρισμό, στην αξιολόγηση και στην ανάληψη ευθύνης. Με άλλα λόγια, προάγει την προσωπική ανάπτυξη.

Κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι η ιαπωνική λέξη Naikan σημαίνει «να βλέπει κανείς τον εαυτό του μέσα από τα μάτια του μυαλού», γεγονός που ενθαρρύνει το άτομο να κάνει ένα βήμα πίσω προκειμένου να αναλογιστεί τη ζωή που ζει. 

Οι τρεις ερωτήσεις είναι οι εξής:

1. Τι έχω λάβει από..; 

Μέσα από την ερώτηση αυτή, το άτομο καλείται να αναλογιστεί την υποστήριξη, τη φροντίδα και τα ωφέλη που έχει λάβει από τους άλλους, με αποτέλεσμα την αναγνώριση ότι τα φαινομενικά μικρά πράγματα μπορούν να είναι σημαντικά.

2. Τι έχω δώσει σε..;

Η εν λόγω ερώτηση εστιάζει στις ενέργειες του ατόμου προς τους άλλους, ωθώντας το να σκεφτεί τους τρόπους με τους οποίους έχει βοηθήσει ή υποστηρίξει τους άλλους.

3. Τι προβλήματα και δυσκολίες έχω προκαλέσει σε..;

Η ερώτηση αυτή είναι ενδεχομένως πιο απαιτητική, καθώς εστιάζει στην αναγνώριση από μέρους του ίδιου του άτομου του αρνητικού αντίκτυπου των πράξεων του στους άλλους, καλλιεργώντας ένα αίσθημα ευθύνης και οδηγώντας το στον αναστοχασμό αναφορικά με τους τρόπους με τους οποίους οι πράξεις του μπορούν να έχουν προκαλέσει πόνο ή δυσκολία στους άλλους.

Συμπερασματικά, η ευγνωμοσύνη είναι ένα θετικό συναίσθημα που εκδηλώνεται ως ανάγνωριση και εκτίμηση των «καλών πραγμάτων» στη ζωή.

Μέσω της τακτικής έκφρασης του συναισθήματος αυτού με τη βοήθεια διαφόρων πρακτικών, όπως η μέθοδος αναστοχασμού Naikan καθίσταται εφικτή η επίτευξη σημαντικών διαρκών ωφελών για την ψυχική και κατά συνέπεια για την σωματική υγεία.

Ειδικότερα, η καλλιέργεια της ευγνωμοσύνης ενισχύει την αυτογνωσία και τη συναισθηματική ανάπτυξη του ατόμου, ενώ την ίδια στιγμή το βοηθά να αντιμετωπίζει τις διάφορες προκλήσεις και να χτίζει ισχυρές διαπροσωπικές σχέσεις. 

Βιβλιογραφία

Ackerman, C. E. (2017). Benefits of gratitude: 28+ surprising research findings. Available at: positivepsychology.com/benefits-gratitude-research-questions/

Cangialosi, J. (2023). Gratitude and mental health. Available at: reliefmh.com/blog/gratitude-and-mental-health/

Field, B. (2021). How gratitude makes you happier. Available at: verywellmind.com/how-gratitude-makes-you-happier-5114446

Sutton, J. (2021). Naikan therapy: Applying the Japanese art of self-reflection. Available at: positivepsychology.com/naikan-therapy/

Wisdom Wellbeing (2025). The mental health benefits of gratitude. Available at: healthassured.org/ie/blog/mental-health-benefits-of-gratitude

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Άννα Χριστίνα Βούβαρη - Ψυχολόγος

Άννα Χριστίνα Βούβαρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, κάτοχος Μεταπτυχιακού (MSc) στην Κλινική και Κοινοτική Ψυχολογία με κατεύθυνση στη Γνωστική - Συμπεριφορική Θεραπεία απο το University of East London

97741886

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...