Διαχείριση άγχους

Πολύ συχνά οι άνθρωποι εκφράζουν δυσφορία για τον καθημερινό τρόπο ζωής τους παραπονούμενοι ότι η ζωή τους είναι έντονη και γεμάτη στρες.
Το στρες είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης του ατόμου με το περιβάλλον του.

Τι είναι το στρες.

Όταν το άτομο αισθάνεται αδυναμία να ανταπεξέλθει, βασιζόμενο στις προσωπικές του ικανότητες και δεξιότητες, στις απαιτήσεις του περιβάλλοντός του, τότε βιώνει το λεγόμενο στρες. Το στρες δεν είναι απαραίτητα επιβλαβές αλλά αντίθετα έχει και θετική διάσταση η οποία χαρακτηρίζεται ως κίνητρο για προώθηση της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι υπάρχει μια πληθώρα παραγόντων και ερεθισμάτων, ωστόσο ο βαθμός του στρες που θα βιώσει το άτομο, δεν εξαρτάται τόσο από τα ερεθίσματα, όσο από την αντίδραση σ’ αυτά.

Ακολούθως, η αντίδραση εξαρτάται από τις δυνατότητες του ατόμου να αντιμετωπίσει τις καταστάσεις που του προκαλούν στρες. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Selye "το στρες μπορεί να αποτελεί για κάποιο άτομο την τροφή του και για κάποιο άλλο το δηλητήριό του, το πιπέρι της ζωής ή το φιλί του θανάτου".

Οι στρεσογόνοι παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν την εμφάνιση του στρες μπορούν να διακριθούν σε φυσικούς στρεσογόνους παράγοντες, οι οποίοι απειλούν τη σωματική ακεραιότητα και σε ψυχολογικούς στρεσογόνους παράγοντες οι οποίοι απειλούν την πνευματική υγεία και ευεξία. Επίσης, ανάλογα με τη χρονική τους διάρκεια διακρίνονται σε οξείς και χρόνιους, οι οποίοι θεωρούνται περισσότερο επιβλαβείς, στους καθημερινούς στρεσογόνους παράγοντες και στις σοβαρές αλλαγές στη ζωή. Επίσης, υπάρχουν οι λεγόμενοι μικροπαράγοντες στρες, καταστάσεις οι οποίες θεωρούνται ενοχλητικές και οδυνηρές και αφορούν στις καθημερινές επαφές με το περιβάλλον.

Η συνολική επίδραση αυτών των παραγόντων μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις. Τέτοιες καθημερινές καταστάσεις που μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα του στρες είναι για π.χ. η αργοπορία των μέσων μαζικής μεταφοράς, η κίνηση στο δρόμο, η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η καθυστέρηση εξυπηρέτησης στις τράπεζες, συχνές διενέξεις με άλλους ανθρώπους, η μη ολοκλήρωση μιας προγραμματισμένης εργασίας κλπ.

Από την στιγμή που συμβαίνουν με μεγάλη συχνότητα, έχει διαπιστωθεί ότι επηρεάζουν τα επίπεδα του στρες των ατόμων περισσότερο ακόμα και από τα σοβαρά στρεσογόνα γεγονότα ζωής όπως για π.χ. ένα διαζύγιο.

Διαφορά στρες και άγχους

Ενώ το στρες είναι η κατάσταση που προκύπτει από την αδυναμία του ατόμου να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος, το άγχος είναι το αίσθημα ψυχικής δυσφορίας που βιώνει το άτομο λόγω της αδυναμίας αυτής.

Η παρουσία άγχους οδηγεί στην εκδήλωση συγκεκριμένων συμπτωμάτων ως αποτέλεσμα της αντίδρασης σε συνειδητούς ή ασυνείδητους κινδύνους, όπως

  • τροποποίηση του αναπνευστικού ρυθμού,
  • εφίδρωση,
  • αλλαγή της καρδιακής συχνότητας,
  • ξηρότητα της στοματικής κοιλότητας,
  • ημικρανίες,
  • μυοσκελετικούς πόνους και
  • αίσθημα αδυναμίας.

Τα συμπτώματα αυτά οφείλονται στην επίδραση που έχει το άγχος στο αυτόνομο νευρικό σύστημα. Σημαντική αρνητική επίδραση μπορεί να παρουσιαστεί και στο πεπτικό σύστημα, όπως σφίξιμο στο στομάχι και καούρες έως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και σπαστικές κολίτιδες.

Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα εμφανίζονται και στο δέρμα με εκζέματα, τριχόπτωση ακόμα και λεύκη. Συχνά παρουσιάζονται διαταραχές του ύπνου και διαταραχές στη σεξουαλική λειτουργία. Τα συμπτώματα αυτά μοιάζουν να έχουν βιολογικό υπόβαθρο, ωστόσο δεν οφείλονται σε κάποιο οργανικό αίτιο.

Διαδικασία διαχείριση του στρες

Οι νεότερες προσεγγίσεις στη διαχείριση του άγχους χρησιμοποιούν συνδυαστικά ποικίλες τεχνικές. Η διαδικασία της διαχείρισης του στρες αποτελείται από τρεις φάσεις:

α. Την κατανόηση, όπου το άτομο κατανοεί τις διεργασίες που σχετίζονται με το στρες.

β. Την απόκτηση δεξιοτήτων και την εξάσκηση σε αυτές (π.χ. οργάνωση του χρόνου, τεχνικές επίλυσης προβλημάτων, ασκήσεις χαλάρωσης, γνωσιακή αναδόμηση, διαλογισμό).

γ. Τηνεφαρμογή των γνώσεων και των δεξιοτήτων στην καθημερινή πράξη.

Οι δεξιότητες για την αντιμετώπιση του στρες αποσκοπούν:

  • Στη μείωση των στρεσογόνων περιβαλλοντικών συνθηκών.
  • Στην ανοχή ή τροποποίηση στρεσογόνων καταστάσεων.
  • Στη διατήρηση της θετικής αυτό-εικόνας.
  • Στη διατήρηση συναισθηματικής ισορροπίας και σταθερότητας.
  • Στην ανάκτηση ή διατήρηση της ικανοποίησης από τη σχέση και την επαφή με τρίτους.

Επομένως, μην αμελείτε τα καμπανάκια κινδύνου που κρούει το σώμα σας. Η αποτελεσματική διαχείριση του άγχους είναι ζήτημα ανεύρεσης της επιθυμητής ισορροπίας στη σχέση ψυχής και σώματος.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Quick C. James and Cooper L. Cary (2003). Fast facts: Stress and Strain. Oxford, Health Press.
2. Κανέλλος Ε, Λυμπέρη Μ. (1996). Φυσιολογία ΙΙ. Εκδόσεις Λύχνος.

Συγγραφή Άρθρου

Ελίνα Τσιούλη - Ψυχολόγος

Ελίνα Τσιούλη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος Διαχείρισης του Στρες (μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην Ιατρική Σχολή Αθηνών), μέλος του Πανελληνίου Ψυχολογικού Συλλόγου. Ατομική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία για τη διαχείριση προβλημάτων στρες και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Πόσο ελκυστικοί είστε; Παράγοντες που το καθορίζουν
ελκυστικότητα

Νευροψυχολογικές έρευνες έδειξαν ότι αυτή η πρωτογενής μορφή μηνύματος έχει την επιρροή της στον υποσυνείδητο νου. Σημάδια γονιμότητας, όπως η συμμετρία του προσώπου, ιδανική αναλογία μέσης-γοφών, μακριά μαλλιά στις γυναίκες, θεληματικό πηγούνι στους άνδρες, πλατύ στέρνο, φαρδιοί ώμοι είναι πρωτογενή χαρακτηριστικά που δημιουργούν μια θετική αρχική εντύπωση.

Συναισθηματική νοημοσύνη: βασικά στοιχεία και παράγοντες που την καθορίζουν
Συναισθηματική νοημοσύνη

Έχουμε δύο μυαλά, ένα που σκέφτεται και ένα που αισθάνεται και αυτοί οι δύο διαφορετικοί τρόποι γνώσης αλληλεπιδρούν στη δόμηση της διανοητικής μας ζωής. Ο ένας, ο λογικός νους, είναι ο τρόπος κατανόησης του οποίου έχουμε επίγνωση: ενσυνείδητος, στοχαστικός, ικανός να συλλογίζεται. Δίπλα σ’αυτόν υπάρχει κι ένα δεύτερο σύστημα γνώσης, παρορμητικό και μερικές φορές παράλογο: o συγκινησιακός νους.

Τηλεοπτικά παιχνίδια επιβίωσης: ποια πρότυπα δημιουργούν;
survivor games

Το στοιχείο της επιβίωσης έχει κάνει αισθητή την παρουσία του τα τελευταία χρόνια σε διάφορα τηλεοπτικά παιχνίδια. Οι συμμετέχοντες σε αυτά τα παιχνίδια μπαίνουν καλά στο ρόλο του Ροβινσώνα, κάτι που εντείνει το ένστικτο της επιβίωσής τους, καθώς εφοδιάζονται με τις απολύτως απαραίτητες πρώτες ύλες και καλούνται να δημιουργήσουν αντικείμενα ή να μονομαχήσουν για την τροφή τους ώστε να κρατηθούν ζωντανοί.

Τι μας κάνει ευτυχισμένους;
ευτυχισμένη

“H ευτυχία δεν είναι η απουσία της στενοχώριας”. 

Aπό τους αρχαίους Έλληνες και τους Βουδιστές μέχρι τους φιλοσόφους και τους πολιτικούς, οι στοχαστές έχουν αναζητήσει το νόημα της ευτυχίας. Τα τελευταία χρόνια, οι ψυχολόγοι έχουν σημαντικά συνεισφέρει σ’ αυτήν τη συζήτηση, με εμπειρικά δεδομένα και μετρήσεις, συμπεριφορικές ερμηνείες και ορισμούς.

Διαλογισμός και στρες
διαλογισμός

Oι διαλογιζόμενοι βιώνουν σημαντικά οφέλη, συμπεριλαμβανομένης καλύτερης πνευματικής και ψυχικής λειτουργίας”. Ο διαλογισμός έχει γίνει δημοφιλής σε αρκετές χώρες της Δύσης, ειδικά στις ΗΠΑ. Η πρακτική του διαλογισμού περιγράφεται στα Βεδικά κείμενα. Ο όρος διαλογισμός πλέον χρησιμοποιείται για να αναφερθεί σ’ ένα μεγάλο και ποικίλο αριθμό διαφορετικών τεχνικών.

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).